دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم اثر سید مهدی شجاعی

عکس دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم
عکس دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم

کتاب دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم

بر اساس قصه‌ای از کلیله و دمنه

معرفی کتاب دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم

گاهی یک نجات ساده، مرز میان دوستی و خیانت را آشکار می‌کند. کتاب دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم با بازنویسی خلاقانه قصه‌ای از کلیله‌ودمنه، کودکان را به سفری پرماجرا در دل جنگل می‌برد؛ سفری که در آن قدرشناسی، خیرخواهی و انتخاب درست معنای خود را پیدا می‌کنند.

سید مهدی شجاعی با زبانی ساده، روان و عاطفی، داستانی اخلاقی-اجتماعی آفریده است که هم سرگرم‌کننده است و هم فرصتی برای گفت‌وگو درباره مرام دوستی فراهم می‌کند.

درباره کتاب دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم

در مرکز داستان، جهانگردی قرار دارد که در گشت‌وگذار خود در جنگل با دامی روبه‌رو می‌شود. مرد زرگر، ببر، مار و میمونی در دام افتاده‌اند و هرکدام به دلیلی نیازمند کمک‌اند. جهانگرد تصمیم می‌گیرد آن‌ها را آزاد کند؛ تصمیمی که زنجیره‌ای از دیدارها و آزمون‌های اخلاقی را شکل می‌دهد.

پس از نجات، حیوانات از محبت او تشکر می‌کنند و به او هشدار می‌دهند که به زرگر اعتماد نکند. با گذشت یک سال، جهانگرد دوباره به سراغ آشنایان خود می‌رود. ببر، میمون و مار هرکدام به شیوه‌ای می‌کوشند محبت او را جبران کنند و نشان می‌دهند دوستی، وقتی با وفاداری همراه باشد، در گذر زمان از بین نمی‌رود.

در سوی دیگر، زرگر تصویری از خیانت و حیله‌گری است. هشدار حیوانات بی‌دلیل نیست: او پیش‌تر در پی خیانت به برادر خود گرفتار شده است. دیدار دوباره جهانگرد و زرگر، داستان را به نقطه‌ای حساس می‌رساند؛ جایی که اعتماد، طمع و انتخاب اخلاقی در برابر هم قرار می‌گیرند. روایت بدون پیچیده‌گویی، پیامد رفتارها را پیش چشم خواننده می‌گذارد و نشان می‌دهد دوستی و دشمنی هر دو اثر خود را باقی می‌گذارند.

موضوع اصلی کتاب، ستایش قدرشناسی و نکوهش خیانت است؛ اما داستان در همین دو واژه خلاصه نمی‌شود. مفهوم دوستی در این اثر با یاری، محبت، همدلی، خیرخواهی و حساسیت نسبت به نیازهای دیگران پیوند می‌خورد. خواننده با این پرسش روبه‌رو می‌شود که یک رابطه دوستانه بر چه رفتاری استوار است و آیا می‌توان خود را دوست کسی دانست، بی‌آنکه خیر و آسایش او را مانند خیر و آسایش خود خواست.

بازنویسی سید مهدی شجاعی، حکایتی کهن را در ساختاری نو و امروزی برای مخاطب کودک و نوجوان روایت می‌کند. زبان اثر روان و عاطفی است و توصیف طبیعت و شخصیت‌ها به جذابیت فضای داستان کمک می‌کند. در کنار ماجرا و تعلیق، رفتار حیوانات و آدم‌ها فرصتی می‌سازد تا کودکان درباره اعتماد، جبران محبت، قبح دشمنی و مسئولیت اجتماعی فکر کنند؛ بی‌آنکه پیام اخلاقی از مسیر قصه جدا شود.

این کتاب برای رشد اخلاقی و اجتماعی کودکان ده تا یازده سال طراحی شده و می‌تواند زمینه‌ای مناسب برای گفت‌وگو میان کودکان و بزرگ‌ترها درباره آداب دوستی باشد. از سوی دیگر، حضور ببر، مار و میمون در کنار جهانگرد و زرگر، قصه را از یک پند مستقیم فراتر می‌برد و آن را به تجربه‌ای داستانی تبدیل می‌کند؛ تجربه‌ای که در آن هر رفتار، پاسخی متناسب به همراه دارد.

نویسنده کتاب دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم

سید مهدی شجاعی در این کتاب، به‌جای توضیح مستقیم درباره اخلاق، معنا و نتیجه دوستی را از مسیر کنش شخصیت‌ها نشان می‌دهد. انتخاب یک حکایت از کلیله‌ودمنه و بازآفرینی آن با زبان امروز، رویکردی است که میان ادبیات کهن و دغدغه‌های تربیتی کودک امروز پل می‌زند. دغدغه او در این اثر، پررنگ‌کردن ارزش وفاداری، قدرشناسی و خیرخواهی در روابط انسانی است.

در کارنامه ترجمه‌شده او برای مخاطبان اسپانیایی، آثاری چون خیانت یهودا، وای تشنگی، سلام بر وحی، بهترین دختر دنیا و آخرین پرنده، آخرین سنگ نیز منتشر شده‌اند. با این حال، این کتاب به‌طور مستقل تجربه‌ای درباره دوستی است و ارزش آن را باید در پیوند میان قصه‌گویی، بازنویسی ادبیات کلاسیک و آموزش غیرمستقیم مفاهیم اخلاقی جست‌وجو کرد.

خرید کتاب دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر برای کودکان ده تا یازده سال به‌دنبال داستانی آموزنده و در عین حال پرکشش هستید، دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم انتخابی مناسب برای آشنایی با ارزش‌های اخلاقی در قالب ماجراست. این کتاب به کودک کمک می‌کند درباره تفاوت دوست واقعی و هم‌نشین، اهمیت همدلی و معنای وفاداری فکر کند.

والدین، مربیان و کسانی که به ادبیات کودک با درون‌مایه اخلاقی و اجتماعی علاقه دارند، می‌توانند از این اثر برای گفت‌وگو درباره اعتماد و خیرخواهی استفاده کنند. داستان به‌جای آن‌که صرفاً فهرستی از بایدها و نبایدها ارائه دهد، کودکان را با موقعیتی روبه‌رو می‌کند که در آن کمک‌کردن، تشکرکردن، جبران‌کردن و خیانت‌کردن پیامدهایی روشن دارند.

اگر از بازنویسی قصه‌های کلاسیک، داستان‌های حیوانات و روایت‌هایی با فضای اخلاقی لذت می‌برید، این اثر می‌تواند انتخابی خواندنی باشد. حضور تصویرگری پژمان رحیمی‌زاده نیز به جذابیت بصری کتاب افزوده است. در نهایت، انتظار شما باید داستانی روان، عاطفی و ماجرا‌محور باشد که از دل یک نجات و چند دیدار، درباره ماندگاری دوستی و فرجام دشمنی تأمل می‌کند.

سید مهدی شجاعی
سید مهدی شجاعی

دیگر آثار این نویسنده

دشت بان (متون فاخر، رمان نوجوان ۲)
گنجی که می‌جستیم
سلام بر وحی
چشم انتظاری‌ها
پهلوان و فیل
خدا مال همه است!
دین به چه درد می‌خورد؟
وای تشنگی
دوستی گم نمی‌شود، دشمنی هم
دعای افتتاح