شیوهٔ چشم: بهمن جلالی که بود و چه کرد؟ اثر پیمان هوشمندزاده
کتاب شیوهٔ چشم: بهمن جلالی که بود و چه کرد؟
بهمن جلالی که بود و چه کرد؟
معرفی کتاب شیوهٔ چشم: بهمن جلالی که بود و چه کرد؟
عکاس را فقط از میان عکس‌هایش نمی‌توان شناخت؛ گاهی باید به شیوه نگاه‌کردن، زندگی‌کردن و روایت‌کردن او نزدیک شد. کتاب شیوهٔ چشم: بهمن جلالی که بود و چه کرد؟ نوشته پیمان هوشمندزاده، تلاشی است برای نزدیک‌شدن به یکی از عکاسان مهم تاریخ عکاسی ایران؛ هنرمندی که دوربین را وسیله‌ای برای دیدن جهان و آشکارکردن واقعیت‌های پیرامون خود می‌دانست.
این کتاب از مسیر مصاحبه‌ها، خاطرات شخصی، عکس‌ها و اسناد، تصویری چندلایه از بهمن جلالی پیش روی خواننده می‌گذارد. موضوع آن فقط بررسی کارنامه یک عکاس نیست، بلکه شناخت انسانی است که نگاه عکاسانه‌اش در شیوه زندگی، روابط، دغدغه‌ها و روایت‌هایش نیز دیده می‌شد.
درباره کتاب شیوهٔ چشم: بهمن جلالی که بود و چه کرد؟
پیمان هوشمندزاده در شیوهٔ چشم مجموعه‌ای از مصاحبه‌های بهمن جلالی را گرد آورده و آن‌ها را با خاطرات و عکس‌های خود از این عکاس همراه کرده است. نتیجه، کتابی است که از یک‌سو به تجربه‌ها و دیدگاه‌های حرفه‌ای جلالی می‌پردازد و از سوی دیگر، جزئیات شخصی و انسانی او را ثبت می‌کند. در این روایت، جلالی تنها چهره‌ای پشت دوربین نیست؛ خواننده با انسانی آراسته، آشپزی ماهر و شخصیتی با عادت‌ها و ویژگی‌های ملموس روبه‌رو می‌شود.
ساختار کتاب کمک می‌کند زندگی هنری و نگاه جلالی از زاویه‌های گوناگون دیده شود. عکس‌ها، اسناد و گفته‌های او در مصاحبه‌های مختلف، در کنار خاطرات هوشمندزاده، تصویری صمیمی و چندبعدی می‌سازند. حتی جزئیاتی مانند ظاهر او، مهارتش در آشپزی و رنگ پیش‌بندهای آشپزی‌اش نیز در این تصویر جای می‌گیرند؛ جزئیاتی که نشان می‌دهند شناخت یک هنرمند فقط با فهرست آثار یا موضوعات کاری او کامل نمی‌شود.
بهمن جلالی در رشته اقتصاد درس خواند، اما علاقه‌اش به عکاسی مسیر زندگی او را تغییر داد. او پس از تجربه‌اندوزی به‌عنوان عکاس در مجله تماشا، برای آموزش عکاسی به انگلستان رفت و بعدها به عضویت انجمن سلطنتی عکاسان انگلستان درآمد. پس از بازگشت، در سال ۱۳۵۵ در پروژه‌های مختلف عکاسی کرد و مجموعه‌ای از عکس‌هایش درباره برخی کشورهای آفریقایی را در کتاب هنر آفریقای سیاه منتشر کرد.
بخش مهمی از مسیر کاری جلالی به جنگ ایران و عراق مربوط می‌شود؛ دوره‌ای که او طی هشت سال، لحظات و موقعیت‌های عجیبی را ثبت کرد. کتاب از تجربه عکاسی در زمان جنگ و دشواری‌های آن نیز سخن می‌گوید و روایتی دست‌اول از نگاه عکاس به چنین موقعیت‌هایی ارائه می‌کند. جلالی درباره عکاسی مستند، مرگ و زندگی و نسبت انسان با جهان اطرافش حرف می‌زند. روایت او از روزهایی که با پالتوی مشکی کنار خیابان می‌ایستاد و عکس‌هایش را به مردم نشان می‌داد، نمونه‌ای روشن از باور او به نقش عکس در آگاه‌کردن جامعه است.
از این منظر، کتاب صرفاً زندگی‌نامه یک عکاس نیست؛ روایتی درباره دیدن است. خواننده درمی‌یابد که عکاسی برای جلالی فقط ثبت تصویر نبود، بلکه راهی برای فهمیدن و نشان‌دادن اتفاقاتی بود که در اطراف مردم رخ می‌داد. خاطرات نویسنده، لحن مصاحبه‌ها و حضور عکس‌ها و اسناد، تجربه خواندن را به مواجهه‌ای نزدیک با شخصیت و شیوه فکر او تبدیل می‌کند. در نهایت، شیوهٔ چشم ارزش خود را در پیوند میان تاریخ عکاسی، زندگی شخصی و نگاه هنرمندانه به جهان نشان می‌دهد.
نویسنده کتاب شیوهٔ چشم: بهمن جلالی که بود و چه کرد؟
پیمان هوشمندزاده، نویسنده این کتاب، خود عکاس و داستان‌نویس است. این آشنایی با عکاسی و روایت، به او امکان داده است زندگی و کار بهمن جلالی را از فاصله‌ای صرفاً بیرونی بررسی نکند. او با گردآوری مصاحبه‌ها و افزودن خاطرات شخصی‌اش، تصویری نزدیک و انسانی از جلالی ساخته است؛ تصویری که هم به حرفه و نگاه او توجه دارد و هم به رفتارها و جزئیات زندگی روزمره‌اش.
رویکرد هوشمندزاده در این کتاب، ترکیبی از ثبت گفت‌وگو، یادآوری شخصی و همراه‌کردن تصویر و سند است. او به‌جای محدودکردن جلالی به یک عنوان یا ویژگی، تلاش می‌کند وجوه مختلف شخصیت او را کنار هم قرار دهد. به همین دلیل، خواننده هم با دیدگاه‌های جلالی درباره عکاسی آشنا می‌شود و هم با انسانی مواجه می‌شود که سبک زندگی هنرمندانه‌اش در جزئیات معمولی و انتخاب‌های روزمره نیز بازتاب داشته است.
خرید کتاب شیوهٔ چشم: بهمن جلالی که بود و چه کرد؟ به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به عکاسی ایران، عکاسی مستند و تاریخ ثبت تصویر در دوره‌های حساس علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. روایت تجربه‌های بهمن جلالی از عکاسی در جنگ ایران و عراق، در کنار نگاه او به مرگ، زندگی و جهان پیرامون، چشم‌اندازی روشن از مسئولیت و دشواری‌های عکاس مستند ارائه می‌دهد.
این اثر فقط برای عکاسان و دانشجویان عکاسی نوشته نشده است. علاقه‌مندان به زندگی هنرمندان، خوانندگانی که از خاطرات شخصی و گفت‌وگوهای عمیق لذت می‌برند و کسانی که می‌خواهند پشت عکس‌ها را بهتر بشناسند نیز می‌توانند با آن ارتباط برقرار کنند. اگر ترجیح می‌دهید یک کتاب هنری، هم‌زمان اطلاعات حرفه‌ای و تصویری صمیمی از شخصیت موضوع خود ارائه دهد، شیوهٔ چشم چنین تجربه‌ای را فراهم می‌کند.
از این کتاب انتظار یک زندگی‌نامه خشک و خطی نداشته باشید؛ با مجموعه‌ای از مصاحبه‌ها، خاطرات، عکس‌ها و اسناد روبه‌رو هستید که به‌تدریج تصویری کامل‌تر از بهمن جلالی می‌سازند. این کتاب برای کسانی مناسب است که می‌خواهند عکاسی را نه فقط به‌عنوان فن، بلکه به‌عنوان شیوه‌ای برای دیدن، فهمیدن و روایت‌کردن جهان دنبال کنند.
