دنبالهٔ جستجو در تصوف ایران اثر عبدالحسین زرین‌کوب

معرفی کتاب دنباله‌ی تصوف در ایران

سرزمین ما در طی یک سده‌ی گذشته از وجود چهره‌های شاخص و ماندگار در حوزه‌‌های مختلف ازجمله فرهنگ و ادب و تاریخ برخوردار بوده است. چهره‌هایی که در این حوزه‌ها ظهور کرده‌اند توانستند با مطالعه و تحقیق و به‌کارگیری قلم در این راستا، نامی درخشان و جایگاهی برتر را نصیب خود سازند و رد پایی ماندگار از خود برجای بگذارند. از میان این چهره‌ها می‌توان به عبدالحسین زرین‌کوب اشاره کرد که در زمینه‌ی تاریخ و ادبیات آثاری شناخته‌شده و کاربردی نوشته است و در این زمینه‌ها پژوهشگری خستگی‌ناپذیر به‌شمار می‌رفت. «دنباله‌ی تاریخ تصوف در ایران» یکی از آثار مطرح و مهم زرین‌کوب محسوب می‌شود که با همت نشر امیرکبیر چاپ و منتشر شده است.

درباره عبدالحسین زرین‌کوب، نویسنده‌ی کتاب دنباله‌ی تاریخ تصوف در ایران

عبدالحسین زرین‌کوب، نویسنده و پژوهشگر ایرانی است که در سال 1301 چشم به جهان گشود. او دانش‌آموخته‌ی رشته‌ی زبان و ادبیات فارسی است و در سال 1334 موفق به دریافت مدرک دکتری این رشته از دانشگاه تهران شد. دکتر زرین‌کوب در دانشگاه تهران، ادبیات و تاریخ تدریس می‌کرد و علاوه بر این دانشگاه در دانشگاه‌هایی مانند آکسفورد و سوربن هم به تدریس پرداخت. دکتر زرین‌کوب صاحب آثاری در حوزه‌های تاریخ و ادبیات است که از میان این نوشته‌ها می‌توان به این کتاب‌ها اشاره کرد: دو قرن سکوت، بامداد اسلام، سیری در شعر فارسی، با کاروان حله، و دنباله‌ی جست‌ئجوی تصوف در ایران.

دکتر عبدالحسین زرین‌کوب در سال 1378 درگذشت.

درباره کتاب دنباله‌ی تاریخ تصوف در ایران

کتاب «دنباله‌ی تاریخ تصوف در ایران» اثری از عبدالحسین زرین‌کوب است که ادامه و به‌ نوعی جلد دوم « تاریخ تصوف در ایران» به‌شمار می‌رود و از 412 صفحه برخوردار است.

این کتاب همان‌طور که از نامش پیدا است به موضوع تصوف می‌پردازد و ریشه‌ها و چهره‌های آن را مورد بررسی و معرفی قرار می‌دهد. در جلد نخست کتاب، نویسنده از افرادی مانند بایزید بسطامی، جلال‌الدین محمد بلخی(مولوی)، و ابوسعید ابی‌الخیر نام برده بود و نقش و تاثیر آنها را در زمینه‌ و فرایند تصوف در ایران مورد نقد و بررسی قرار داده بود. در جلد دوم توجه زرین‌کوب به سیر تصوف در دوره‌های جدیدتر و نزدیک‌تر است و فرقه‌هایی نظیر سهروردیه، نقشبندیه، کبرویه، نوربخشیه، و نعمت‌اللهیه را تشریح و معرفی می‌کند.

کتاب «دنباله‌ی تاریخ تصوف در ایران» همچنین به جنبش‌هایی که ریشه در تصوف داشته است را نام می‌برد و با اشاره به نهضت‎هایی مانند سربداران و حروفیه که هر دو از بستر تصوف برخاسته‌اند، این عقیده را که صوفیان همگی پیرو گوشه‌گیری و عزلت‌نشینی هستند را رد می‌کند.

این اثر شاخص عبدالحسین زرین‌کوب همچنین از فصل‌هایی برخوردار است که تصوف را به نقد می‌کشد و این کار را با ذکر انتقادات واردشده از سوی مخالفان تصوف ،مانند متشرعان، انجام می‌دهد و حتی در این راه از نقدهای صوفیان بر خودشان نیز استفاده می‌کند.

در کل کتاب «دنباله‌ی تاریخ تصوف در ایران» برای کسانی که به تاریخ و فلسفه علاقه دارند و در پی پژوهشی سودمند و کارآمد در حوزه‌ی تصوف هستند مناسب است.

جملات کتاب دنباله تصوف در ایران

«زاهدی را نقل می‌کنند که در تمام ماه رمضان از سخن‌گفتن امساک می‌کرد و اگر حاجتی برایش پیش می‌آمد به‌مناسبت، چیزی از آیات قرآن را بر مخاطب می‌خواند.... وقتی به وی گفته شد که قرآن برای بیان احکام شرعی است و استعمال آن در اغراض دنیوی درست نیست نپذیرفت و از گوینده روی برتافت. اینگونه زهاد جاهل که آنها را قرا یا قرایان نیز می‌خوانند در اینگونه اعمال خویش درواقع تحت‌تاثیر تلقین ابلیس واقع شده‌اند.»