پرسیدن و جنگیدن اثر رضا نساجی
معرفی کتاب پرسیدن و جنگیدن: گفت و گو با دکتر منوچهر آشتیانی درباره تاریخ معاصر و علوم انسانی در ایران
چگونه میتوان تاریخ معاصر ایران و مسیر شکلگیری علوم انسانی را از خلال زندگی یک استاد و شاهد چند نسل فهمید؟ کتاب پرسیدن و جنگیدن: گفت و گو با دکتر منوچهر آشتیانی درباره تاریخ معاصر و علوم انسانی در ایران پاسخی روایی به این پرسش است؛ اثری که خاطرات شخصی، تجربههای سیاسی و مسیر علمی منوچهر آشتیانی را در گفتوگوهایی گسترده با رضا نساجی کنار هم قرار میدهد.
این کتاب فقط شرح زندگی یک استاد علوم اجتماعی نیست. در آن، تاریخ شفاهی دانشگاه، تحولات سیاسی و اجتماعی ایران، تجربه تحصیل در اروپا و پرسشهایی درباره جایگاه علوم انسانی در ایران درهم میآمیزند. عنوان کتاب نیز بر دو وجه مهم این روایت تأکید دارد: پرسشگری بهعنوان راهی برای فهم جهان و ایستادگی در برابر دشواریهای فکری و سیاسی.
درباره کتاب پرسیدن و جنگیدن: گفت و گو با دکتر منوچهر آشتیانی درباره تاریخ معاصر و علوم انسانی در ایران
منوچهر آشتیانی، استاد پیشکسوت علوم اجتماعی و مؤلف آثاری در فلسفه آلمانی، در این گفتوگوها از مسیر زندگی و اندیشه خود سخن میگوید. روایت او از پیشینه خانوادههای پدری و مادری آغاز میشود و به خاطراتی از فعالیت در حزب توده، انشعاب خلیل ملکی، نهضت نفت و کودتای ۲۸ مرداد میرسد. همچنین تجربه حضور در کنفدراسیون اروپایی دانشجویان ایرانی و جنبش دانشجویی آلمان، بخشی از تصویری است که کتاب از فضای سیاسی نسل او ترسیم میکند.
در کنار خاطرات سیاسی، بخش مهمی از کتاب به زندگی علمی و دانشگاهی اختصاص دارد. آشتیانی از تحصیل در دانشسرای عالی تهران، انستیتو جامعهشناسی پاریس و دانشگاه هایدلبرگ آلمان میگوید و تجربه تدریس در دانشگاههای ایران را بازگو میکند. این مسیر، خواننده را با شکلگیری علایق علمی او و پیوند میان فلسفه، جامعهشناسی و تاریخ علوم انسانی همراه میسازد.
گفتوگوها همچنین به مواجهه او با چهرههایی از فلسفه و علوم اجتماعی، از جمله ژرژ گورویچ، مارتین هایدگر و گئورگ لوکاچ، میپردازند. نام استادانی چون آلفرد وبر، هانس گئورگ گادامر، کارل لوویت، دیتر هنریش و ارنست توپیچ نیز در روایت دوره تحصیل و آموزش او مطرح میشود. اهمیت این بخش در آن است که دانش و خاطره را از یکدیگر جدا نمیکند؛ خواننده همزمان با تجربه زیسته یک پژوهشگر و فضای فکریای روبهرو میشود که بر شکلگیری علوم انسانی او اثر گذاشته است.
این اثر در طول پنج سال گفتوگو میان منوچهر آشتیانی و رضا نساجی تدوین شده و مرحله نخست پروژه تدوین «تاریخ شفاهی دانشگاه ایران» به شمار میآید؛ پروژهای با تمرکز عمده بر تاریخ علوم انسانی. از این منظر، کتاب برای شناخت تجربه دانشگاهی، خاطرات استادان و نسبت میان تحولات سیاسی و حیات فکری در ایران ارزش ویژهای دارد. خواننده نباید انتظار یک روایت خطی و صرفاً شخصی را داشته باشد؛ با متنی روبهروست که خاطرات خانوادگی، سیاسی، آموزشی و فلسفی را به هم پیوند میدهد و از خلال آن، تصویری چندلایه از یک دوره ارائه میکند.
نویسنده کتاب پرسیدن و جنگیدن: گفت و گو با دکتر منوچهر آشتیانی درباره تاریخ معاصر و علوم انسانی در ایران
رضا نساجی، پژوهشگر تاریخ و علوم اجتماعی، گفتوگوهای این کتاب را با منوچهر آشتیانی طی پنج سال پیش برده و تدوین کرده است. نقش او در این اثر، شکلدادن به روایتی منسجم از خاطراتی است که حوزههای گوناگونی را دربرمیگیرد: از تاریخ سیاسی و جنبش دانشجویی تا آموزش دانشگاهی، فلسفه و جامعهشناسی.
پرسشگری نساجی زمینهای فراهم میکند تا تجربههای شخصی آشتیانی به موضوعاتی گستردهتر درباره تاریخ معاصر و علوم انسانی پیوند بخورد. حاصل کار، گفتوگویی پژوهشمحور و در عین حال روایی است که به جای جداکردن زندگی فردی از تاریخ، ارتباط میان این دو را دنبال میکند.
خرید کتاب پرسیدن و جنگیدن: گفت و گو با دکتر منوچهر آشتیانی درباره تاریخ معاصر و علوم انسانی در ایران به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ معاصر ایران، تاریخ شفاهی و خاطرات سیاسی علاقه دارید، این کتاب میتواند تصویری متفاوت از چند دوره مهم فکری و اجتماعی در اختیارتان بگذارد. روایت فعالیتهای سیاسی، نهضت نفت، کودتای ۲۸ مرداد، جنبش دانشجویی آلمان و کنفدراسیون اروپایی دانشجویان ایرانی، برای خوانندگانی جذاب است که میخواهند تحولات سیاسی را از زاویه تجربه یک شاهد و کنشگر دنبال کنند.
این کتاب برای دانشجویان و علاقهمندان علوم اجتماعی، جامعهشناسی، فلسفه آلمانی و تاریخ دانشگاه نیز انتخابی مناسب است. بخشهای مربوط به تحصیل در تهران، پاریس و هایدلبرگ و آشنایی با استادان و فیلسوفان گوناگون، تصویری زنده از مسیر آموزش و شکلگیری اندیشه علمی ارائه میکند.
در نهایت، اگر از کتابهایی لذت میبرید که خاطرات فردی را با تاریخ اندیشه و تاریخ دانشگاه پیوند میزنند، پرسیدن و جنگیدن تجربهای چندوجهی برای شما خواهد بود. این اثر هم برای مطالعهکنندگان تاریخ معاصر و هم برای کسانی مناسب است که میخواهند درباره نقش علوم انسانی، تجربه استادان و مسیرهای فکری دانشگاه در ایران بیشتر تأمل کنند.
