سرمانوشتگیها اثر کورش ادیم
معرفی کتاب سرمانوشتگیها
اگر عکس میتواند آغازگر قصهای باشد، آیا متن هم باید توضیحی برای آن ارائه کند؟ کتاب سرمانوشتگیها نوشتهٔ کورش ادیم، این انتظار معمول را کنار میگذارد و عکس و متن را در کنار هم قرار میدهد؛ دو شکل مستقل از روایت که در عین جدایی، از نظر فضای اجتماعی و نگاه انسانی با یکدیگر قرابت دارند.
این کتاب ترکیبی از ۳۷ عکس و ۳۷ متن است. عکسها آدمهایی با تیپهای گوناگون را نشان میدهند و متنها مونولوگهایی طنزآمیز هستند که از اتفاقهای روزمره آغاز میشوند و با افزودن لایهای فراواقعی، به داستان نزدیک میشوند. حاصل، تجربهای میان عکاسی، روایت کوتاه و مشاهدهٔ اجتماعی است؛ تجربهای که از خواننده میخواهد فقط تماشاگر عکس یا دنبالکنندهٔ متن نباشد، بلکه میان این دو شکل بیان رفتوآمد کند.
درباره کتاب سرمانوشتگیها
در سرمانوشتگیها عکسها برای توضیح متنها نیامدهاند و متنها نیز قرار نیست معنای عکسها را کامل کنند. ارتباط میان این دو بیشتر از جنس همنشینی و قرابت معنایی است. هر عکس میتواند تصویری از یک آدم، یک حالت یا یک موقعیت اجتماعی باشد و هر متن، با لحنی مستقل، مسیر دیگری برای فکر کردن به زندگی روزمره باز کند. به همین دلیل، کتاب پاسخ واحدی برای نگاه خواننده تعیین نمیکند.
متنهای کتاب به داستان نزدیکاند، اما از دل موقعیتهای کاملاً روزمره شکل میگیرند. نویسنده در این موقعیتها عنصری فراواقعی وارد میکند؛ عنصری که جهان آشنا را اندکی جابهجا میسازد، بیآنکه آن را از امکان باورپذیری دور کند. طنز نیز در همین مرز میان امر عادی و امر نامعمول شکل میگیرد. خواننده با روایتهایی روبهرو میشود که میتوانند هم سرگرمکننده باشند و هم او را به جزئیات رفتارها، روابط و مسائل اجتماعی توجه دهند.
پیدایش نام کتاب نیز به نخستین متن آن مربوط است. کورش ادیم نوشتن را در شب یلدا، در تنهایی و دلگیری، آغاز کرد و تا نخستین روز زمستان ادامه داد. یادآوری سرما و سرماگریزی، و توجه به سر که بیشتر از دیگر اعضای بدن در معرض سرماخوردگی است، به شکلگیری عنوان سرمانوشتگیها انجامید. این آغاز شخصی، حالوهوایی تأملبرانگیز به کتاب میدهد؛ حالوهوایی که در کنار طنز و نگاه اجتماعی، بخشی از تجربهٔ خواندن آن را میسازد.
کتاب در ۸۶ صفحهٔ رنگی تنظیم شده و عکسها و متنها را بهصورت جفتهایی در کنار یکدیگر مینشاند. با این حال، برای خواندن آن لازم نیست بهدنبال رمزگشایی از رابطهای قطعی میان تصویر و نوشته باشید. میتوانید متن را بهعنوان یک مونولوگ مستقل بخوانید، سپس به عکس نگاه کنید و برای آدم حاضر در آن، در ذهن خودتان قصهای بسازید. همین آزادی در دریافت، از ویژگیهای متمایز این مجموعه است.
نویسنده کتاب سرمانوشتگیها
کورش ادیم در این کتاب با دو حوزهٔ اصلی فعالیت خود، یعنی عکاسی و نوشتن، به سراغ تجربهای میان تصویر و روایت رفته است. او سالها در زمینهٔ عکاسی فعالیت داشته، دربارهٔ عکاسی نقد و مقاله نوشته و بهعنوان داور در جشنوارههای عکس حضور داشته است. در کنار این فعالیتها شعر میگوید و ترجمهٔ کتابی از کریستین بوبن را نیز در کارنامهٔ خود دارد.
شناخت ادیم از تصویر، در انتخاب و ارائهٔ عکسها دیده میشود و توجه او به زبان و روایت، متنهایی را شکل داده است که نه شرح عکساند و نه دنبالهٔ مستقیم آن. او بهجای تحمیل یک معنای مشخص، امکان همنشینی دو نگاه را فراهم میکند: نگاه دوربین به آدمها و موقعیتهای اجتماعی، و نگاه نویسنده به اتفاقهای روزمرهای که میتوانند در ذهن به داستان تبدیل شوند. این رویکرد، سرمانوشتگیها را به اثری چندلایه برای خواندن و دیدن تبدیل میکند.
خرید کتاب سرمانوشتگیها به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
سرمانوشتگیها برای خوانندگانی مناسب است که به کتابهای ترکیبی عکس و متن علاقه دارند و میخواهند تجربهای متفاوت از مطالعهٔ یک مجموعهٔ روایی داشته باشند. اگر از تماشای عکسهای انسانی و اجتماعی لذت میبرید، اما همزمان به مونولوگهای کوتاه، روایتهای طنزآمیز و داستانهایی با رگههای فراواقعی علاقهمندید، این کتاب میتواند انتخابی هماهنگ با سلیقهٔ شما باشد.
این اثر همچنین برای کسانی جذاب است که دوست دارند در فرایند خواندن، سهمی از معنا را خودشان بسازند. در اینجا قرار نیست متن، تصویر را توضیح دهد یا عکس، نوشته را به نتیجهای قطعی برساند. شما میتوانید از هر عکس برداشتی مستقل داشته باشید و از هر متن، تصویری تازه در ذهن بسازید. اگر به مسائل اجتماعی از زاویهای غیرمستقیم، به طنز ظریف و به مرز میان واقعیت روزمره و خیال علاقه دارید، این مجموعه فرصت مناسبی برای مکث، تماشا و خواندن فراهم میکند.
در نهایت، باید انتظار کتابی را داشته باشید که هم برای خواندن و هم برای دیدن طراحی شده است. سرمانوشتگیها نه مجموعهای صرفاً تصویری است و نه کتابی که عکسها را به حاشیه ببرد؛ ارزش آن در گفتوگوی آزاد میان دو رسانه شکل میگیرد. این ویژگی، آن را به گزینهای مناسب برای علاقهمندان عکاسی، ادبیات روایی، طنز اجتماعی و تجربههای ادبی میانرشتهای تبدیل میکند.
