سفر سیگار اثر لوسی سانته - جون تاندرستورم - پیتر اسکلدال

معرفی کتاب سفر سیگار

سیگار در کتاب «سفر سیگار» فقط وسیله‌ای برای دود کردن نیست؛ گاهی همدم آدم‌ها در کشمکش‌های روزمره، گاهی نشانه‌ای اجتماعی و گاهی بهانه‌ای برای بازخوانی خاطره، مرگ و عادت است. این کتاب مجموعه‌ای از جستارهای متفاوت است که از مسیر سیگار، به تجربه‌های شخصی و جمعی انسان‌ها نگاه می‌کند.

«سفر سیگار» سه جستار ترجمه و یک جستار تألیفی را کنار هم قرار می‌دهد. حاصل این ترکیب، کتابی چندوجهی است که از یادکرد اجتماعی آدم‌های نامتعارف یک شهر کوچک تا تاریخ و سرگذشت سیگار، اعتراض به محدودیت‌های اجتماعی و خاطرات یک انسان در آستانه مرگ را دربرمی‌گیرد.

درباره کتاب سفر سیگار

این مجموعه با جستاری تألیفی با عنوان «هیوْده» آغاز می‌شود؛ متنی که سیگار را دستاویزی برای یادکرد اجتماعی از ناجورهای شهری کوچک در نزدیکی دشت کویر قرار می‌دهد. در این جستار، سیگار تنها یک موضوع مستقیم نیست، بلکه راهی برای نزدیک شدن به آدم‌هایی است که در حاشیه نظم معمول جامعه قرار گرفته‌اند. فضای متن، میان خاطره، مشاهده اجتماعی و توجه به چهره‌های کمتر دیده‌شده حرکت می‌کند.

جستار «رفیق‌مان سیگار» نوشته لوسی سانته، روایت پرفرازونشیب زندگی سیگار است. سانته در این متن به جای برخوردی ساده و تک‌بعدی، از سیگار همچون رفیقی آتش‌گستر سخن می‌گوید که روزگاری جایگاهی پرومته‌ای داشته و اکنون با افول آن جایگاه روبه‌روست. این جستار برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند یک پدیده آشنا را در زمینه‌ای تاریخی و فرهنگی، با نگاهی ادبی و اندیشمندانه دنبال کنند.

«انتقام وادم‌دهنی‌ها: مانیفست سیگاری» نوشته جون تاندرستورم، وجهی انتقادی به مجموعه می‌دهد. این متن می‌پرسد چرا رئیس خوش ندارد ما سیگار بکشیم و ناخوشی او از کجا سرچشمه می‌گیرد. بنابراین، موضوع فقط خود سیگار نیست؛ مسئله به رابطه میان فرد، قدرت، عادت و داوری اجتماعی نیز کشیده می‌شود. عنوان و لحن مانیفست‌گونه جستار، خواننده را با موضعی معترض و متفاوت روبه‌رو می‌کند.

کتاب با جستار «منِ آفتاب‌زردِ هفتادوهفت‌ساله» نوشته پیتر اسکلدال به پایان می‌رسد. راوی متن با خبر مرگ قریب‌الوقوع خود بر اثر سرطان ریه آغاز می‌کند، اما این نوشته صرفاً درباره سیگار نیست. متن، خاطره‌نگاری‌ای درباره مواجهه با احتضار، عادت و انتخاب دشوار ترک نیکوتین است؛ مواجهه‌ای که در آن تلخی، طنز و اندوه در کنار هم قرار می‌گیرند.

تفاوت زاویه دیدها، ویژگی مهم این مجموعه است. «سفر سیگار» نه رساله‌ای پزشکی درباره مضرات دخانیات است و نه روایتی یک‌دست از زندگی سیگاری‌ها؛ بلکه مجموعه‌ای از جستارهای ادبی، اجتماعی و شخصی است. خواننده می‌تواند در یک متن با خاطره جمعی و حاشیه‌نشینی روبه‌رو شود، در متنی دیگر سرگذشت فرهنگی سیگار را دنبال کند و در پایان، به تأملی صمیمی درباره مرگ و ترک عادت برسد.

نویسنده کتاب سفر سیگار

لوسی سانته، جون تاندرستورم و پیتر اسکلدال، نویسندگان سه جستار ترجمه‌شده این مجموعه‌اند. هرکدام از آن‌ها با رویکردی جداگانه به سیگار نزدیک می‌شوند: سانته سرگذشت و جایگاه آن را روایت می‌کند، تاندرستورم وجه اعتراضی و اجتماعی موضوع را پیش می‌کشد و اسکلدال از مسیر خاطره و مواجهه با مرگ به آن نگاه می‌کند.

در کنار این سه نویسنده، خشایار قشقایی جستار تألیفی کتاب را نوشته و سه جستار دیگر را ترجمه و گردآوری کرده است. به این ترتیب، کتاب میان تجربه‌ای بومی از یادکرد اجتماعی و متن‌هایی با دغدغه‌های گسترده‌تر درباره سیگار پیوند برقرار می‌کند. نتیجه، مجموعه‌ای است که بیش از آنکه بخواهد پاسخی قطعی ارائه دهد، لایه‌های مختلف یک عادت و حضور آن در زندگی انسان را پیش چشم خواننده می‌گذارد.

خرید کتاب سفر سیگار به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به جستارهای ادبی، نوشته‌های خاطره‌محور و متن‌هایی درباره عادت‌های روزمره علاقه دارید، «سفر سیگار» می‌تواند انتخابی متفاوت برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی مناسب است که از آثاری با نگاه اجتماعی به آدم‌های حاشیه‌ای، روایت‌های انتقادی درباره قدرت و نوشته‌هایی درباره مرگ و احتضار لذت می‌برند.

اگر انتظار دارید کتابی صرفاً درباره روش ترک سیگار یا اطلاعات پزشکی بخوانید، این مجموعه چنین رویکردی ندارد. در مقابل، باید منتظر چهار متن با لحن‌ها و مسیرهای متفاوت باشید؛ متن‌هایی که سیگار را از دریچه خاطره، تاریخ فرهنگی، اعتراض اجتماعی و تجربه شخصی بررسی می‌کنند. برای علاقه‌مندان به ادبیات جستار و کتاب‌هایی که از یک موضوع آشنا به پرسش‌هایی درباره جامعه و زندگی می‌رسند، خرید «سفر سیگار» فرصتی برای خواندنی چندلایه و تأمل‌برانگیز است.