آهوان ملل اثر علی الفتی
معرفی کتاب آهوان ملل
شعر سپید، بیش از آنکه به وزن و قافیه وابسته باشد، بر موسیقی زبان، تصویر و کشف رابطههای تازه میان واژهها تکیه میکند. کتاب آهوان ملل اثر علی الفتی، مجموعهای از دو دفتر شعر با نامهای «آهوان ملل» و «لبخند آخر» است؛ مجموعهای که مهمترین ویژگی آن، شکلگیری و تداوم یک زبان شعری ویژه در سراسر اشعار است.
این کتاب برای خوانندگانی نوشته شده است که شعر معاصر فارسی را از مسیر زبان دنبال میکنند و به تفاوت میان زبان ادبی، زبان کهن و زبان روزمره توجه دارند. الفتی در این مجموعه، واژهها و بیانهایی از دو حوزه متفاوت را کنار هم مینشاند و از برخورد آنها، بیانی یکدست و شخصی میسازد.
درباره کتاب آهوان ملل
آهوان ملل شامل دو دفتر از شعرهای سپید علی الفتی است. دفتر نخست با عنوان «آهوان ملل» و دفتر دوم با نام «لبخند آخر» در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند و مجموعهای را پدید آوردهاند که در آن، پیوستگی زبانی اهمیت زیادی دارد. گرچه نحو و شکل جملهپردازی در دو دفتر کاملاً یکسان نیست، دایره واژگان میان آنها ناهمگونی چشمگیری ندارد. همین پیوستگی باعث میشود خواننده با مجموعهای پراکنده از تجربههای زبانی روبهرو نشود، بلکه مسیر مشخصی را در بیان شاعرانه دنبال کند.
در این اشعار، زبان کهن و زبان عامیانه در برابر یکدیگر قرار نمیگیرند تا یکی دیگری را کنار بزند. عناصر آرکا یا کهن، در کنار عناصر آرگو یا عامیانه، بخشی از ساختار بیان را شکل میدهند. این ترکیب به شعرها امکان میدهد هم از ظرفیت واژههای ادبی و تاریخی بهره ببرند و هم به طراوت و نزدیکی زبان گفتوگو دست پیدا کنند. حاصل کار، زبانی است که نه کاملاً در گذشته میماند و نه از پیوند با سنت ادبی جدا میشود.
اهمیت این رویکرد را میتوان در نسبت آن با بوطیقای شعر نیما دید. بهرهگیری همزمان و متناسب از زبان کهن و عامیانه، یکی از نکتههایی است که در این نگاه شعری جایگاه مهمی دارد. علی الفتی این دو سوی زبانی را در کنار هم قرار میدهد و از ترکیب تز و آنتیتز آنها، به سنتزی شاعرانه میرسد. بنابراین، خواندن کتاب فقط دنبال کردن مضمون شعرها نیست؛ توجه به انتخاب واژه، لحن و نحوه قرار گرفتن زبانها در کنار یکدیگر نیز بخشی از تجربه آن است.
دو دفتر کتاب، با وجود تفاوتهایی در نحو کلام، از نظر واژگان به یکدیگر نزدیکاند. این ویژگی نشان میدهد که مجموعه بر پایه زبانی پراکنده و اتفاقی شکل نگرفته است. خواننده میتواند تغییرات ظریف بیان را میان دفتر اول و دوم تشخیص دهد و در عین حال، هویت مشترک آنها را احساس کند. این پیوستگی، «آهوان ملل» را به اثری مناسب برای مطالعه دقیق شعر سپید و بررسی امکانات زبان در شعر معاصر تبدیل میکند.
در این میان، ارزش کتاب در ارائه یک زبان شخصی است؛ زبانی که تلاش میکند میان میراث ادبی و بیان عامهپسند فاصلهای قطعی ایجاد نکند. اگر به شعرهایی علاقه دارید که واژه و لحن در آنها تنها وسیله انتقال معنا نیستند و خودشان موضوعی برای کشف و تأمل به شمار میروند، این مجموعه میتواند خواندنی باشد. کتاب در سال ۱۳۹۲ توسط انتشارات نگاه و در شمارگان ۵۰۰ نسخه منتشر شده است.
نویسنده کتاب آهوان ملل
علی الفتی در آهوان ملل، بیش از هر چیز از مسیر زبان شاعرانه خود شناخته میشود. انسجام واژگان در دو دفتر و توانایی او در برقراری ارتباط میان عناصر کهن و عامیانه، نشان میدهد که زبان برای این شاعر تنها قالبی برای بیان نیست؛ بلکه بخشی از هویت و ساختار شعر است. تفاوتهای نحوی میان «آهوان ملل» و «لبخند آخر» نیز در همین چارچوب قابل توجه است، زیرا تنوع در جملهپردازی را با حفظ پیوستگی واژگانی همراه میکند.
رویکرد الفتی به زبان، در امتداد توجهی قرار میگیرد که شعر نیما به همنشینی سنجیده زبانهای گوناگون نشان داده است. در این مجموعه، زبان ادبی و زبان عامیانه به شکلی درهمآمیخته به کار میروند تا بیان شعر از یکدستی محدودکننده فاصله بگیرد و در عین حال، انسجام خود را حفظ کند. برای شناخت شیوه کار این شاعر، دقت در لحن، نحو و انتخاب واژهها به اندازه توجه به خود شعرها اهمیت دارد.
خرید کتاب آهوان ملل به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
خرید کتاب آهوان ملل به دوستداران شعر سپید و شعر معاصر فارسی پیشنهاد میشود؛ بهویژه خوانندگانی که از بررسی زبان، لحن و ساختار شعر لذت میبرند. اگر به آثاری علاقه دارید که زبان کهن را با بیان عامیانه پیوند میدهند، این مجموعه میتواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. همچنین کسانی که شعر نیما، شاملو، منوچهر آتشی و سید علی صالحی را از منظر زبان و بوطیقا دنبال میکنند، میتوانند از مطالعه این کتاب بهره ببرند.
این کتاب برای خواندن شتابزده طراحی نشده است؛ ارزش آن در توجه به جزئیات زبانی و مقایسه دو دفتر آشکارتر میشود. هنگام مطالعه، میتوانید به تغییرات نحوی، تداوم واژگان و شیوه برخورد زبان ادبی با زبان روزمره توجه کنید. در نهایت، آهوان ملل برای کسانی مناسب است که از شعر انتظار تجربهای زبانی، منسجم و متکی بر گفتوگوی میان سنت و زبان معاصر دارند.
