سیاست خارجی ایران در دوران صفویه اثر نصرالله فلسفی

معرفی کتاب سیاست خارجی ایران در دوران صفویه

روابط خارجی ایران در عصر صفوی، تنها مجموعه‌ای از رفت‌وآمدهای دیپلماتیک نبود؛ این روابط با تجارت، رقابت قدرت‌ها، حمله به بنادر و جزایر و دگرگونی جایگاه ایران در منطقه پیوند داشت. کتاب سیاست خارجی ایران در دوران صفویه نوشته نصرالله فلسفی، تصویری مستند و گسترده از این مناسبات ارائه می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه ارتباط ایران با همسایگان و کشورهای اروپایی، به‌ویژه در دوره شاه عباس اول، اهمیت بیشتری یافت.

این اثر برای خوانندگانی نوشته شده است که می‌خواهند تاریخ صفویه را از زاویه روابط سیاسی و خارجی دنبال کنند؛ زاویه‌ای که در آن نام پادشاهان، سفیران، فرماندهان و قدرت‌های رقیب در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. کتاب با تمرکز بر جزئیات رویدادها، مناسبات ایران با پرتغال، اسپانیا، انگلستان، هلند و آلمان را بررسی می‌کند و از این راه، بخشی مهم از تاریخ تعامل ایران با جهان پیرامون را روشن می‌سازد.

درباره کتاب سیاست خارجی ایران در دوران صفویه

موضوع اصلی کتاب، گسترش و تحول روابط سیاسی ایران در دوران دولت صفوی است. این روابط از آغاز شکل‌گیری دولت صفوی با امپراتوری عثمانی، هندوستان، روسیه و کشورهای بزرگ اروپایی دنبال می‌شود و در دوران پادشاهی شاه عباس اول به مرحله‌ای پررونق و پراهمیت می‌رسد. در این میان، مناسبات سیاسی و تجاری فقط به گفت‌وگو و سفارت محدود نیست، بلکه درگیری بر سر مسیرها، بنادر و جزایر نیز نقشی اساسی دارد.

ساختار کتاب در چهار فصل تنظیم شده و هر فصل به روابط ایران با یک یا چند کشور اروپایی اختصاص دارد. فصل نخست به پرتغال و اسپانیا می‌پردازد. در این بخش، حمله آلفونسو دو آلبوکرک به جزیره هرمز و وضعیت این جزیره از زمان مرگ او تا پادشاهی شاه عباس بررسی می‌شود. سپس ماجراهای سفارت سر آنتونی شرلی، آنتونیو دو گوه‌آ، رابرت شرلی و دن گارسیا دو سیلوا فیگوه‌را در ارتباط با روابط ایران و اسپانیا مطرح می‌شود. حملات و تصرف‌های اسپانیا و پرتغال، از جمله تصرف بندر گمبرون، حمله به جزیره قشم و تسخیر جزیره هرمز، بخش دیگری از این فصل را شکل می‌دهد.

فصل دوم به روابط ایران و انگلستان اختصاص دارد و این رابطه را از زمان شاه عباس اول پی می‌گیرد. ورود برادران شرلی به ایران، سفارت اشخاص مختلف و دگرگونی مناسبات دو کشور در دوره‌های پس از مرگ شاه عباس، یعنی زمان شاه صفی، شاه عباس دوم و شاه سلیمان، در این فصل بررسی می‌شود. همچنین روابط ایران و انگلستان در اواخر پادشاهی صفویه نیز مورد تحلیل قرار می‌گیرد؛ بنابراین خواننده با روندی روبه‌رو است که در طول چند دوره پادشاهی دنبال می‌شود، نه با شرحی جدا از یک رویداد منفرد.

فصول سوم و چهارم کتاب به روابط ایران با هلند و آلمان می‌پردازند و جنبه‌های گوناگون این مناسبات را شرح می‌دهند. رویکرد کتاب، تاریخی و جزئی‌نگر است؛ نویسنده تلاش می‌کند مسیر روابط، نقش سفارت‌ها، رقابت قدرت‌های خارجی و پیامدهای حضور پرتغال و اسپانیا در مناطق مورد بحث را در پیوند با یکدیگر توضیح دهد. ارزش مطالعه اثر در همین نگاه پیوسته است: خواننده به‌جای مواجهه با چند حادثه پراکنده، روند شکل‌گیری و تغییر مناسبات خارجی ایران در دوره صفویه را دنبال می‌کند.

نویسنده کتاب سیاست خارجی ایران در دوران صفویه

نصرالله فلسفی در این کتاب به سراغ یکی از مهم‌ترین جنبه‌های تاریخ صفویه، یعنی سیاست خارجی و روابط ایران با قدرت‌های منطقه‌ای و اروپایی، رفته است. شیوه پرداخت او بر شرح دقیق مناسبات، سفارت‌ها، حمله‌ها و تصرف‌ها استوار است و نام‌ها و دوره‌های تاریخی را در چارچوب تحولات روابط خارجی کنار هم قرار می‌دهد.

تمرکز نویسنده بر پیگیری تاریخی رویدادهاست؛ از حمله به هرمز و مناسبات ایران با پرتغال و اسپانیا تا ورود برادران شرلی و روابط ایران با انگلستان، و سپس بررسی ارتباط با هلند و آلمان. این رویکرد به کتاب کمک می‌کند تا تاریخ سیاسی صفویه را از دریچه ارتباط با جهان بیرون روایت کند و برای خواننده، تصویری منظم از گستره این مناسبات بسازد.

خرید کتاب سیاست خارجی ایران در دوران صفویه به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ ایران، دوره صفویه و تحولات سیاسی این دوره علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه‌ای متمرکز درباره روابط خارجی باشد. همچنین برای خوانندگانی که می‌خواهند مناسبات ایران با کشورهای اروپایی را در چارچوب سفارت‌ها، رقابت‌های سیاسی، تجارت و درگیری بر سر بنادر و جزایر دنبال کنند، اثر حاضر چشم‌اندازی روشن و جزئی‌نگر فراهم می‌کند.

این کتاب به‌ویژه برای علاقه‌مندان به تاریخ دیپلماسی، روابط ایران و اروپا و تاریخ سیاسی شاه عباس و پادشاهان پس از او جذاب است. اگر مطالعه آثاری درباره پرتغال، اسپانیا، انگلستان، هلند و آلمان در ارتباط با ایران صفوی برایتان اهمیت دارد، چهار فصل کتاب موضوعات مورد علاقه‌تان را به‌صورت پیوسته دنبال می‌کند. از سوی دیگر، خوانندگانی که به تاریخ هرمز، قشم و بندر گمبرون و نقش این مناطق در کشمکش‌های آن دوره توجه دارند، در فصل نخست با جزئیات بیشتری روبه‌رو می‌شوند.

در نهایت، از این اثر باید انتظار شرحی تاریخی، تحلیلی و مبتنی بر دنبال‌کردن روند روابط را داشته باشید؛ کتابی که به‌جای ساده‌سازی مناسبات، گستره آن‌ها را در دوره‌های مختلف پادشاهی صفوی بررسی می‌کند. سیاست خارجی ایران در دوران صفویه برای کسانی مناسب است که می‌خواهند شناخت خود از این دوره را از سطح رویدادهای داخلی فراتر ببرند و جایگاه ارتباطات سیاسی و تجاری ایران با جهان پیرامون را بهتر درک کنند.