مارمولکها هم غصه میخورند اثر پرویز رجبی
معرفی کتاب مارمولکها هم غصه میخورند
اگر تاریخ بیشتر از آن‌که صدای آدم‌های قدرتمند باشد، روایت خاموش‌شدگان را هم در خود جای می‌داد، چه تصویر متفاوتی از گذشته می‌دیدیم؟ کتاب مارمولکها هم غصه میخورند نوشته پرویز رجبی، داستانی درباره زندگی زنی در مونترال است که از مسیر آن، سرگذشت زنان و دخترکان ایرانی در گذشته به پرسشی جدی درباره هویت، تاریخ و جایگاه زن تبدیل می‌شود.
این اثر میان زندگی معاصر و خاطره تاریخی رفت‌وآمد می‌کند و با تکیه بر اشاره‌ای از تاریخ بیهقی، به سرنوشت دخترکان خردسال در خاندان فرمانروایان، امیران و بزرگان می‌نگرد. عنوان کتاب نیز تصویری از موجوداتی را پیش چشم می‌گذارد که در هیچ گوشه‌ای از اجتماع و تاریخ جای ثابتی پیدا نمی‌کنند؛ موجوداتی که شاید در موقعیت‌های مهم حضور داشته باشند، اما قرار نیست به قهرمان تبدیل شوند.
درباره کتاب مارمولکها هم غصه میخورند
هسته داستان، زندگی زنی در مونترال است؛ اما این زندگی بهانه‌ای برای باز کردن دری به گذشته و پیوند زدن تجربه فردی با تاریخ زنان در قرن پنجم هجری می‌شود. نویسنده از خلال این پیوند، به بخشی از تاریخ ایران نگاه می‌کند که معمولاً در روایت‌های رسمی کم‌رنگ مانده است: سرنوشت دخترکانی که در خانه و خاندان بزرگان حضور داشتند، اما رد زندگی‌شان کمتر در تاریخ باقی مانده است.
پرسش اصلی کتاب به جایگاه زن در خانواده و جامعه مربوط می‌شود. آیا بی‌پناهی این دخترکان از سستی پیوندهای خانوادگی در خانه فرمانروایان و بزرگان ناشی می‌شد، یا از این تصور که حضور زن اعتبار و اهمیت تعیین‌کننده‌ای ندارد؟ داستان در برابر این پرسش، خواننده را با سکوتی تاریخی روبه‌رو می‌کند؛ سکوتی که خود می‌تواند نشانه عادت‌کردن به قساوت باشد.
در این روایت، تاریخ صرفاً پس‌زمینه‌ای برای ماجرا نیست؛ بلکه ماده اصلی تأمل و داستان‌پردازی است. پرویز رجبی با قرار دادن اشاره‌ای از تاریخ بیهقی در جانمایه اثر، میان سند تاریخی و تجربه انسانی فاصله‌ای تازه ایجاد می‌کند. نتیجه، داستانی است که هم به زندگی یک زن در جهان معاصر توجه دارد و هم می‌کوشد تصویری از هویت ایرانی را برای آیندگان بازگو کند.
فضای کتاب غم‌انگیز و تأمل‌برانگیز است، زیرا درباره آدم‌هایی سخن می‌گوید که در حاشیه تاریخ قرار گرفته‌اند و حتی وقتی نقشی مهم دارند، امکان قهرمان‌شدن پیدا نمی‌کنند. با این حال، ارزش داستان فقط در اندوه آن نیست؛ اثر خواننده را وامی‌دارد درباره کسانی فکر کند که نامشان در روایت‌های تاریخی گم شده، اما زندگی و رنجشان بخشی از واقعیت اجتماعی بوده است.
از این کتاب نباید انتظار روایتی صرفاً تاریخی یا گزارشی درباره گذشته داشت. مارمولکها هم غصه میخورند داستانی است که از تاریخ برای ساختن پرسش‌های انسانی استفاده می‌کند و به رابطه میان حافظه، هویت ایرانی، خانواده و جایگاه زنان توجه نشان می‌دهد. همین ترکیب، تجربه خواندن آن را برای علاقه‌مندان به داستان‌های تاریخی و روایت‌های اجتماعی متفاوت می‌کند.
نویسنده کتاب مارمولکها هم غصه میخورند
پرویز رجبی نویسنده این داستان، با نگاهی برآمده از مواجهه با تاریخ ایران، مسئله‌ای کمتر دیده‌شده را به مرکز روایت آورده است: سرنوشت دخترکان خردسال و زنانی که در میان مناسبات قدرت و خانواده، فرصت ثبت‌شدن در تاریخ را نیافته‌اند. در این اثر، دغدغه تاریخی او با داستان زندگی زنی در مونترال همراه می‌شود تا گذشته و اکنون در کنار یکدیگر خوانده شوند.
رویکرد نویسنده در این کتاب، بازنمایی هویت ایرانی از راه توجه به صداهای خاموش و تجربه‌های نادیده‌مانده است. او به جای تمرکز بر قهرمانان بزرگ، به کسانی نگاه می‌کند که شاید در ساختارهای اجتماعی و تاریخی حضور داشته‌اند، اما سهمی از روایت رسمی نصیبشان نشده است. این انتخاب، داستان را به تأملی درباره حافظه تاریخی و ارزش زندگی‌های فراموش‌شده تبدیل می‌کند.
خرید کتاب مارمولکها هم غصه میخورند به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به داستان‌هایی علاقه دارید که زندگی فردی را به تاریخ و مسائل اجتماعی پیوند می‌زنند، مارمولکها هم غصه میخورند می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند درباره جایگاه زنان در تاریخ ایران، سرنوشت دخترکان در خاندان‌های قدرتمند و تأثیر مناسبات خانوادگی بر زندگی آنان تأمل کنند.
این اثر را به دوستداران داستان‌های تاریخی، روایت‌های اجتماعی و نوشته‌هایی با فضای اندوهناک و پرسش‌محور پیشنهاد می‌کنیم. اگر از کتاب‌هایی لذت می‌برید که به جای روایت پیروزی قهرمانان، زندگی آدم‌های حاشیه‌مانده را جدی می‌گیرند، در این داستان با زاویه‌ای متفاوت روبه‌رو خواهید شد. پیوند مونترال معاصر با قرن پنجم هجری نیز برای کسانی که به کنار هم قرار گرفتن زمان حال، تاریخ ایران و مسئله هویت علاقه دارند، اهمیت ویژه‌ای دارد.
در نهایت، این کتاب برای خواننده‌ای مناسب است که از داستان انتظار پاسخ‌های ساده ندارد. اثر با طرح پرسش‌هایی درباره اعتبار حضور زن، پیوندهای خانوادگی و سکوت تاریخ، فرصتی برای بازاندیشی فراهم می‌کند. پس از خواندن آن، ممکن است نگاهتان به روایت‌های تاریخی و کسانی که در حاشیه آن‌ها باقی مانده‌اند، دقیق‌تر و حساس‌تر شود.
