مارکسیسم جامعهشناسانه
معرفی کتاب مارکسیسم جامعهشناسانه: همگرایی آنتونیو گرامشی و کارل پولانی
آیا مرگ سوسیالیسم به معنای پایان مارکسیسم است؟ کتاب مارکسیسم جامعهشناسانه: همگرایی آنتونیو گرامشی و کارل پولانی با طرح این پرسش، رابطهای پیچیده و پرفرازونشیب میان مارکسیسم و جامعهشناسی را بررسی میکند؛ رابطهای که گاهی به همسویی و گاهی به تقابل و نفی کامل رسیده است.
مایکل بوراوی در این کتاب کوچک اما مهم، از بازگشت مارکسیسم به عرصه جامعهشناسی سخن میگوید و نشان میدهد چگونه ظرفیتهای انتقادی درون این رشته، امکان شکلگیری قرائتی تازه از مارکسیسم را فراهم کردهاند. محور اصلی اثر، پیوند میان اندیشههای آنتونیو گرامشی و کارل پولانی و ساختن تصویری منسجم از مارکسیسمی جامعهشناسانه است.
درباره کتاب مارکسیسم جامعهشناسانه: همگرایی آنتونیو گرامشی و کارل پولانی
جامعهشناسی در طول نزدیک به دویست سال حیات خود، نسبت یکسانی با مارکسیسم نداشته است. در برخی دورهها از مبانی مارکسیستی تأثیر پذیرفته و در برخی دیگر در برابر آن ایستاده است. این دگرگونی را میتوان در فضای سوسیالیستی اروپا در قرن نوزدهم، در دیدگاههای وبری و دورکیمی، و سپس در جامعهشناسی دهههای آغازین قرن بیستم مشاهده کرد. پس از انقلاب اکتبر ۱۹۱۷ و بهویژه بعد از جنگ جهانی دوم، بخش مهمی از جامعهشناسی بهطور رسمی در جایگاه مخالف مارکسیسم قرار گرفت.
با این حال، جامعهشناسی ساختارگرا نتوانست برای همیشه خود را بهعنوان نیرویی در برابر جامعه و مردم تعریف کند. از همینجا مسیر بازگشت به مارکسیسم گشوده شد؛ بازگشتی که جامعهشناسی را از همراهی صرف با قدرت دور میکرد و توجه آن را دوباره به زندگی اجتماعی و مسائل مردم معطوف میساخت. کتاب با دنبال کردن همین رفتوبرگشت تاریخی، همزیستی و همگرایی میان جامعهشناسی و مارکسیسم را موضوعی زنده و قابل تأمل معرفی میکند.
بوراوی در هفت فصل، خطوط کلی نوعی مارکسیسم جامعهشناسانه را ترسیم میکند. استدلال محوری کتاب این است که تداوم سرمایهداری، به تداوم اهمیت مارکسیسم نیز میانجامد؛ زیرا مارکسیسم همچنان نقدی جامع از سرمایهداری ارائه میدهد و درباره بدیلهای ممکن در برابر آن اندیشه میکند. از این منظر، هر دوره میتواند مارکسیسمی متناسب با مسائل روز خود پدید آورد و این سنت فکری را گسترش دهد.
بخش متمایز کتاب به همگرایی نوشتههای آنتونیو گرامشی و کارل پولانی در میانه سده بیستم اختصاص دارد؛ همگراییای که در نگاه نویسنده، تاکنون به اندازه کافی بررسی نشده است. او با پرهیز از جدا کردن قطعات سودمند این دو مجموعه نظریه و پیوند زدن آنها به نظریههایی ناقص، میکوشد آرای گرامشی و پولانی را در کلیتشان احیا کند و ارتباط درونی میان آنها را توضیح دهد.
این رویکرد، کتاب را به تلاشی برای بازسازی یک سنت فکری تبدیل میکند، نه صرفاً گزارشی از تاریخ مارکسیسم یا جامعهشناسی. خواننده با اثری روبهروست که رابطه اندیشه انتقادی، جامعه و سرمایهداری را در بستری تاریخی دنبال میکند و میپرسد چگونه یک نظریه میتواند با تغییر مسائل اجتماعی، صورت تازهای پیدا کند. در نتیجه، انتظار میرود مطالعه کتاب بیشتر بر فهم پیوندهای نظری و تاریخی متمرکز باشد.
نویسنده کتاب مارکسیسم جامعهشناسانه: همگرایی آنتونیو گرامشی و کارل پولانی
مایکل بوراوی در این اثر، بهجای آنکه گرامشی و پولانی را جدا از یکدیگر بررسی کند، امکان همگرایی میان نوشتهها و نظریههای آنان را در مرکز بحث قرار میدهد. روش او بر بازگرداندن این دو مجموعه نظری به کلیتشان و توضیح پیوند میان آنها استوار است. چنین رویکردی کمک میکند آرای این دو متفکر نه بهصورت قطعاتی پراکنده، بلکه بهعنوان اجزای یک پروژه نظری مشترک خوانده شوند.
تمرکز نویسنده بر رابطه مارکسیسم و جامعهشناسی، ظرفیت انتقادی این دو حوزه و مسئله بدیلهای ممکن در برابر سرمایهداری است. او با ترسیم خطوط کلی مارکسیسم جامعهشناسانه، خواننده را به بازاندیشی درباره دوام مارکسیسم و امکان شکلگیری صورتهای تازهای از آن دعوت میکند.
خرید کتاب مارکسیسم جامعهشناسانه: همگرایی آنتونیو گرامشی و کارل پولانی به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به جامعهشناسی نظری، مارکسیسم و تاریخ دگرگونیهای این دو حوزه علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخابی مناسب برای مطالعهای تحلیلی باشد. اثر برای خوانندگانی جذاب است که میخواهند نسبت جامعهشناسی با قدرت، جامعه و مردم را در دورههای مختلف دنبال کنند و بدانند چرا مارکسیسم، برخلاف تصور پایانیافتن آن، همچنان موضوع بحث باقی مانده است.
این کتاب همچنین به کسانی پیشنهاد میشود که به اندیشههای آنتونیو گرامشی و کارل پولانی علاقه دارند و بهدنبال فهم ارتباط میان آرای آنها هستند. اگر از مطالعه آثاری درباره نقد سرمایهداری، نظریه اجتماعی و امکان بدیلهای اجتماعی لذت میبرید، باید انتظار متنی فشرده، نظری و متمرکز بر پیوند دادن دو مجموعه فکری را داشته باشید؛ متنی که بهجای ارائه پاسخی ساده، زمینهای برای بازاندیشی در مارکسیسم جامعهشناسانه فراهم میکند.
