کایه دو سینما دهه ۱۹۵۰ اثر جیم هیلیبر
معرفی کتاب کایه دو سینما دهه ۱۹۵۰: نئورئالیسم، هالیوود، موج نو
اگر میخواهید بدانید نقد فیلم چگونه از توصیف ساده داستان فراتر رفت و به بحثی جدی درباره سبک، میزانسن و مؤلف تبدیل شد، کتاب کایه دو سینما دهه ۱۹۵۰: نئورئالیسم، هالیوود، موج نو نقطه شروعی مهم است. این کتاب مجموعهای از مقالهها، نقدها، بحثها و گفتوگوهایی است که فضای فکری یکی از اثرگذارترین مجلات سینمایی تاریخ را در دهه ۱۹۵۰ بازتاب میدهد.
جیم هیلیبر نوشتههای این دوره را گردآوری و در گروههای موضوعی سازماندهی کرده است تا خواننده با مسیر شکلگیری دیدگاههایی روبهرو شود که بعدها نقد فیلم و سینمای فرانسه را دگرگون کردند. کتاب، هم برای علاقهمندان تاریخ سینما خواندنی است و هم برای کسانی که میخواهند پیوند میان نقد سینمایی، نظریه فیلم و تجربه تماشای فیلم را بهتر درک کنند.
درباره کتاب کایه دو سینما دهه ۱۹۵۰: نئورئالیسم، هالیوود، موج نو
این مجموعه به نخستین دهه انتشار مجله، یعنی سالهای ۱۹۵۱ تا ۱۹۵۹، اختصاص دارد؛ دورهای که گروهی از منتقدان جوان با نگاههای فرمالیستی و گاه تحریکآمیز خود، برداشتهای رایج از سینما را به چالش کشیدند. نوشتههای کتاب سینمای آمریکا، ایتالیا و فرانسه را در کنار هم قرار میدهند و نشان میدهند که نقد فیلم چگونه میتواند همزمان به محتوای اثر و شیوه ساختهشدن آن توجه کند.
یکی از محورهای برجسته کتاب، دفاع از فیلمهای محبوب آمریکایی و پرداختن جدی به ژانرهایی مانند وسترن و فیلمهای هیجانانگیز است. نویسندگان، ارزش یک فیلم را فقط در موضوع یا پیام آن جستوجو نمیکنند؛ بلکه میزانسن، فرم بصری و انتخابهای کارگردان را نیز در مرکز توجه قرار میدهند. از این منظر، فناوریهایی مانند سینمااسکوپ هم صرفاً ابزارهای فنی نیستند و میتوانند بر زیباییشناسی و تجربه تماشاگر اثر بگذارند.
بحث درباره کارگردانانی مانند هاکس، هیچکاک و نیکلاس ری، به مفهوم کارگردان بهعنوان مؤلف پیوند میخورد؛ مفهومی که در آن زمان رویکردی انقلابی به شمار میرفت. این نوشتهها تلاش میکنند ویژگیهای تکرارشونده و انتخابهای شخصی فیلمساز را بررسی کنند و از خلال آنها، زبان تازهای برای ارزیابی آثار سینمایی بسازند.
فیلمهای ایتالیایی، بهویژه آثار روسلینی، زمینه بحثهای جدی درباره رئالیسم را فراهم میکنند. این بحثها به تغییر جهت نقد از تمرکز صرف بر محتوا به سوی توجه بیشتر به سبک و فرم کمک میکنند. در بخش مربوط به سینمای فرانسه نیز نوشتههایی از فرانسوا تروفو، ژانلوک گدار، ژاک ریوت، آندره بازن، اریک رومر و لوک موله دیده میشود. اهمیت این بخش فقط در موضوع مقالهها نیست؛ بلکه در مشاهده دیدگاههایی است که در متن گفتوگو، اختلاف نظر و آزمون ایدهها شکل میگیرند.
جیم هیلیبر برای بخشهای کتاب مقدمه نوشته و مجموعه را بهگونهای چیده است که ایدههای دهه ۱۹۵۰ مانند نظریههایی کاملاً بسته و نهایی عرضه نشوند. مقالهها و نقدها در کنار یکدیگر، مجموعهای زنده، سازنده و گاه متناقض از بحثهای سینمایی را پدید میآورند. بنابراین خواننده با کتابی روبهروست که بهجای ارائه یک نتیجه واحد، امکان دنبالکردن شکلگیری یک نگرش انتقادی را فراهم میکند.
نویسنده کتاب کایه دو سینما دهه ۱۹۵۰: نئورئالیسم، هالیوود، موج نو
جیم هیلیبر در این اثر نقش گردآورنده و ساماندهنده مجموعه را بر عهده دارد. رویکرد او در تنظیم کتاب، قرار دادن نوشتهها در گروههای موضوعی و افزودن مقدمههایی برای بخشها و کل مجموعه است؛ روشی که به خواننده کمک میکند مقالهها و نقدهای پراکنده را در ارتباط با یکدیگر بخواند.
اهمیت کار او در این است که بهجای جداکردن متنها از فضای فکری زمانه، آنها را در مسیر بحثهای اصلی دهه ۱۹۵۰ کنار هم قرار میدهد: رابطه فرم و محتوا، جایگاه میزانسن، ارزش ژانرهای عامهپسند، رئالیسم ایتالیایی و نقش کارگردان در شکلدادن به اثر. به این ترتیب، نویسنده امکان میدهد اختلافها و تغییر جهتهای این گفتوگوها نیز بخشی از تجربه مطالعه باقی بماند.
خرید کتاب کایه دو سینما دهه ۱۹۵۰: نئورئالیسم، هالیوود، موج نو به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
این کتاب برای دانشجویان و پژوهشگران سینما، منتقدان فیلم و خوانندگانی مناسب است که میخواهند با ریشههای نظری نقد مدرن فیلم آشنا شوند. اگر به تاریخ سینما و شکلگیری موج نو علاقه دارید، این مجموعه تصویری نزدیک از بحثهایی ارائه میکند که در فضای فکری سینمای فرانسه جریان داشتند.
اگر از تماشای آثار هاکس، هیچکاک، نیکلاس ری یا روسلینی لذت میبرید، نوشتههای کتاب فرصت میدهند انتخابهای سبکی و ساختاری این فیلمسازان را از زاویهای تحلیلی دنبال کنید. علاقهمندان به وسترن، فیلمهای هیجانانگیز، سینمای آمریکا و نئورئالیسم ایتالیایی نیز در این مجموعه موضوعاتی متناسب با علایق خود پیدا میکنند.
با این حال، نباید از این کتاب انتظار راهنمایی ساده و یکدست برای تماشای فیلمها داشته باشید. خواندن آن بیشتر شبیه ورود به یک گفتوگوی انتقادی است؛ گفتوگویی که در آن دیدگاهها گاهی همدیگر را تکمیل و گاهی به چالش میکشند. اگر دنبال کتابی هستید که شما را به دقت بیشتر در میزانسن، فرم، سبک و نقش کارگردان وادارد، کایه دو سینما دهه ۱۹۵۰: نئورئالیسم، هالیوود، موج نو میتواند انتخابی ارزشمند برای مطالعه جدی سینما باشد.
