وقت معلوم اثر مهدی کفاش
معرفی کتاب وقت معلوم (رمان)
وقتی گذشتهای تاریخی به زندگی امروز راه پیدا میکند، حقیقت دیگر فقط در کتابها و روایتهای رسمی باقی نمیماند. رمان وقت معلوم نوشته مهدی کفاش، داستان فواد است؛ مردی که در سلولی انفرادی گرفتار شده و نمیداند چه کسی او را به زندان انداخته و چه کسانی از او بازجویی میکنند. بااینحال، یک چیز برای او روشن است: زندانیشدنش به ماجراهایی پیوند دارد که سالها پیش، در آستانه انقلاب ایران، رخ دادهاند.
این رمان با کنار هم گذاشتن یک موقعیت معاصر و بخشهایی از گذشته تاریخی، خواننده را با پرسشهایی درباره حقیقت، حافظه، پنهانکاری و اثرگذاری حوادث گذشته بر زندگی افراد روبهرو میکند. وقت معلوم (رمان) برای کسانی جذاب است که داستانهایی با فضای رازآلود، زمینه تاریخی و ساختار روایی چندلایه را میپسندند.
درباره کتاب وقت معلوم (رمان)
فواد در زندان، میان سکوت سلول و بازجوییهایی نامعلوم، تلاش میکند نسبت خود را با اتفاقاتی که به حبس او انجامیدهاند بفهمد. مسئله فقط رهایی از یک موقعیت دشوار نیست؛ او باید دریابد چرا گذشتهای دور، که به اشخاص و رویدادهای مهم پیش از انقلاب مربوط میشود، هنوز در زندگی او و روابطش حضور دارد. همین پیوند میان زمانهای مختلف، محور اصلی کشمکش رمان را شکل میدهد.
داستان دو روایت موازی دارد. روایت نخست بهشکل سومشخص، زندگی فواد و اتفاقاتی را دنبال میکند که برای او رخ میدهد. روایت دوم، اولشخص و در قالب شبهاعترافات فواد است؛ نوشتههایی که او در سلول انفرادی و ظاهراً به درخواست کسانی که او را زندانی کردهاند، مینویسد. رفتوآمد میان این دو شیوه روایت، اطلاعات داستان را بهتدریج آشکار میکند و خواننده را در موقعیتی قرار میدهد که باید میان اعتراف، خاطره، روایت شخصی و واقعیت بیرونی ارتباط برقرار کند.
در لایه تاریخی رمان، سه شخصیت حضور دارند که زندگی و فعالیتهایشان در آستانه انقلاب در ابهام مانده است: بهمن حجت کاشانی، علی پهلوی که با نام علی اسلامی نیز شناخته میشود، و کاترین عدل. رویداد خرمدره، ارتباط این افراد با خاندان پهلوی و خاندان قاجار، و تأثیر آن پیشینه بر ماجراهای فواد، بخشهایی از جهان داستان را میسازند. این عناصر در کنار خط روایی زندان، فضایی پدید میآورند که در آن تاریخ و زندگی شخصی از یکدیگر جدا نیستند.
از سوی دیگر، کتاب تنها به بازگویی یک زمینه تاریخی محدود نمیشود. اتفاقهایی که بیرون از فضای تاریخی زندگی آن سه شخصیت رخ دادهاند، در مسیر زندگی فواد و رابطه او با افرادی که به آن گذشته ارتباط دارند، اهمیت پیدا میکنند. به همین دلیل، خواننده با روایتی روبهروست که هم بر سرنوشت یک فرد تمرکز دارد و هم نشان میدهد چگونه روابط و حوادث پیشین میتوانند در زمان دیگری دوباره ظاهر شوند. فضای زندان، نوشتن شبهاعترافات و ابهام درباره هویت بازجوها، حس تعلیق و بیاعتمادی را در سراسر داستان تقویت میکند.
مهدی کفاش با قرار دادن روایت شخصی فواد در کنار زمینهای تاریخی، امکان خوانشی چندوجهی از داستان فراهم میکند. شما در طول مطالعه، از یک سو با تجربه فردی فواد، ترسها و ارتباطاتش مواجه میشوید و از سوی دیگر، به دنبال فهم رابطه میان گذشته و حال میروید. انتظار اصلی از این رمان، مواجهه با روایتی خطی و ساده نیست؛ ساختار موازی آن خواننده را به دنبالکردن سرنخها و بازاندیشی درباره آنچه میخواند دعوت میکند.
نویسنده کتاب وقت معلوم (رمان)
مهدی کفاش در این رمان، داستان فردی گرفتار در سلول انفرادی را با روایتی تاریخی درباره روزهای آستانه انقلاب پیوند میزند. تمرکز او بر دو مسیر روایی متفاوت است: روایت سومشخص زندگی فواد و روایت اولشخصی که در قالب شبهاعترافات او شکل میگیرد. این انتخاب، هم زندگی شخصی قهرمان داستان را پیش میبرد و هم امکان میدهد بخشی از گذشته از زبان خود او و در شرایطی پرابهام بازگو شود.
رویکرد نویسنده در وقت معلوم، بر پیوند میان تاریخ، راز و سرنوشت فردی استوار است. حضور شخصیتهای تاریخی و اشاره به رویداد خرمدره، در کنار روابط فواد با کسانی که به آن پیشینه مربوطاند، به داستان گسترهای فراتر از یک ماجرای صرفاً شخصی میدهد. در نتیجه، دغدغه اصلی کتاب فقط دانستن علت زندانیشدن فواد نیست؛ بلکه کشف ارتباطهایی است که میان آدمها، خاطرات و رویدادهای دور شکل گرفتهاند.
خرید کتاب وقت معلوم (رمان) به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به رمانهای تاریخی معاصر با فضای رازآلود و سیاسی علاقه دارید، وقت معلوم میتواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی پیشنهاد میشود که از داستانهایی درباره زندان، بازجویی، هویت نامعلوم و جستوجوی حقیقت لذت میبرند و ترجیح میدهند اطلاعات داستان را مرحلهبهمرحله کشف کنند.
این رمان همچنین برای کسانی مناسب است که به تاریخ آستانه انقلاب ایران، شخصیتهای کمترپرداختهشده در آن دوره و پیوند میان رویدادهای تاریخی و زندگی فردی علاقه دارند. اگر ساختارهای روایی موازی، روایت اولشخص، شبهاعترافات و داستانهایی را میپسندید که گذشته را به زمان حال پیوند میزنند، از تجربه خواندن آن بهره بیشتری خواهید برد.
در نهایت، هنگام خرید وقت معلوم (رمان) انتظار داستانی را داشته باشید که پاسخهای خود را بیدرنگ عرضه نمیکند. ابهام درباره زندان فواد، رفتوآمد میان روایت سومشخص و اعترافات او، و حضور گذشتهای تاریخی در روابط امروزش، کتاب را به روایتی برای خواندن دقیق و دنبالکردن ارتباطها تبدیل میکند؛ روایتی که در آن سرنوشت یک انسان با سایه رویدادهای دور گره خورده است.
