صوفیان و ضدصوفیان اثر الیزابت سریه

عکس صوفیان و ضدصوفیان

کتاب صوفیان و ضدصوفیان

معرفی کتاب صوفیان و ضدصوفیان: دفاع، بررسی مجدد و رد تصوف در دنیای جدید

تصوف در جهان اسلام همواره تنها موضوعی معنوی و درون‌دینی نبوده است؛ در دو سده و نیم گذشته، دگرگونی‌های اجتماعی، سیاسی و فکری جایگاه آن را بارها دستخوش تغییر کرده‌اند. کتاب صوفیان و ضدصوفیان: دفاع، بررسی مجدد و رد تصوف در دنیای جدید نوشتهٔ الیزابت سریه، این فراز و نشیب تاریخی را بررسی می‌کند و به مواضعی می‌پردازد که صوفیان در برابر جهان در حال تغییر اتخاذ کرده‌اند.

این کتاب برای خوانندگانی نوشته شده است که می‌خواهند تصوف را نه جدا از جامعه، بلکه در پیوند با تحولات جهان اسلام بشناسند. موضوع اصلی آن، رویارویی میان جریان‌های مدافع تصوف و مخالفان آن، تلاش برای حفظ هویت صوفیانه و دگرگونی موقعیت اجتماعی این جریان در فاصلهٔ نیمهٔ سدهٔ هجدهم تا نیمهٔ سدهٔ بیستم میلادی است.

درباره کتاب صوفیان و ضدصوفیان: دفاع، بررسی مجدد و رد تصوف در دنیای جدید

الیزابت سریه در این اثر، دوره‌ای حدوداً دویست‌وپنجاه‌ساله را دنبال می‌کند؛ دوره‌ای که جهان اسلام با تغییرات اجتماعی و سیاسی و پدیده‌های جدید روبه‌رو شد. پرسش مهم کتاب این است که صوفیان در برابر این تغییرات چه واکنشی نشان دادند و چگونه کوشیدند جایگاه و هویت خود را در جوامع اسلامی حفظ کنند. از این منظر، تصوف پدیده‌ای ایستا معرفی نمی‌شود، بلکه جریانی است که در برابر فشارها و شرایط تازه، مواضع گوناگونی پیدا کرده است.

یکی از محورهای اساسی کتاب، بررسی کوشش‌هایی است که برای بیرون راندن صوفیان از صحنهٔ جوامع اسلامی انجام گرفت. این مخالفت‌ها در کتاب با عنوان «ضدتصوف» پیگیری می‌شوند؛ مفهومی که فقط به مخالفت مخالفان بیرونی محدود نیست. ضدیت با تصوف هم از بیرون، در تقابل با جریان‌های صوفیانه، و هم از درون، در قالب بازاندیشی یا مخالفت در میان مسلمانان و مرتبطان با این حوزه، بررسی می‌شود.

در برابر این فشارها، کتاب به تلاش‌های صوفیان برای دفاع از خود و حفظ هویتشان توجه دارد. این دفاع را می‌توان در زمینهٔ گسترده‌تری از تغییرات اجتماعی و سیاسی فهمید؛ جایی که صوفیان ناچار بودند نسبت خود را با پدیده‌های جدید و شرایط دگرگون‌شدهٔ جوامع اسلامی مشخص کنند. بنابراین، اثر حاضر فقط تاریخ مخالفت با تصوف نیست، بلکه روایت کشمکش میان طرد شدن، دفاع کردن و بررسی مجدد جایگاه تصوف در دنیای جدید است.

گسترهٔ جغرافیایی کتاب وسیع است و از مراکش و غرب آفریقا تا مصر و سودان امتداد می‌یابد. در سوی دیگر، قفقاز، ترکیه و هندوستان نیز در این بررسی جای دارند. این گستردگی به خواننده امکان می‌دهد تحولات مربوط به صوفیان و ضدصوفیان را در چندین منطقه از جهان اسلام دنبال کند و با تنوع زمینه‌هایی روبه‌رو شود که این مناقشه در آن‌ها شکل گرفته است.

در عین حال، کتاب با انتخاب این دامنهٔ جغرافیایی، تصویری یکدست از تصوف ارائه نمی‌دهد. تجربهٔ صوفیان در مناطق گوناگون، در متن تحولات همان جوامع بررسی می‌شود و همین امر، موضوع را از یک روایت سادهٔ موافقان و مخالفان فراتر می‌برد. خواننده با روندی تاریخی مواجه می‌شود که در آن دفاع از تصوف، رد آن و بازنگری در معنای آن، در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند.

ارزش مطالعهٔ کتاب در این است که تصوف را در ارتباط با مسئلهٔ هویت، تغییر اجتماعی و قدرت‌های مخالف آن دنبال می‌کند. این رویکرد به خواننده کمک می‌کند بفهمد چرا تصوف در دنیای جدید با پرسش‌ها و فشارهای تازه‌ای مواجه شد و صوفیان برای پاسخ دادن به آن‌ها چه مواضعی در پیش گرفتند. در نتیجه، کتاب برای شناخت تاریخ اندیشه و جامعهٔ اسلامی در فاصلهٔ دو سدهٔ مهم، چشم‌اندازی متمرکز بر تصوف و ضدتصوف فراهم می‌کند.

نویسنده کتاب صوفیان و ضدصوفیان: دفاع، بررسی مجدد و رد تصوف در دنیای جدید

الیزابت سریه در این کتاب بر فراز و نشیب‌های تصوف در جهان اسلام تمرکز دارد و موضوع را از دو سوی مناقشه دنبال می‌کند: تلاش‌هایی که برای رد یا کنار گذاشتن صوفیان انجام شد و کوشش‌هایی که صوفیان برای دفاع از هویت خود به کار گرفتند. پرداختن هم‌زمان به ضدیت از درون و ضدیت از بیرون، به رویکرد نویسنده انسجام می‌دهد و باعث می‌شود کتاب، تصوف را در پیوند با تحولات تاریخی، اجتماعی و سیاسی بررسی کند؛ نه صرفاً به‌عنوان مجموعه‌ای از باورها یا اعمال معنوی.

خرید کتاب صوفیان و ضدصوفیان: دفاع، بررسی مجدد و رد تصوف در دنیای جدید به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ تصوف، تحولات فکری جهان اسلام و رابطهٔ دین با دگرگونی‌های اجتماعی و سیاسی علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعهٔ شما باشد. همچنین اگر می‌خواهید مفهوم ضدتصوف را در دو معنای درونی و بیرونی آن بشناسید، اثر حاضر موضوع را با دامنه‌ای گسترده پیش رویتان می‌گذارد.

این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که از بررسی جریان‌های دینی در بستر تاریخی و جغرافیایی متنوع لذت می‌برند؛ از مراکش و غرب آفریقا گرفته تا مصر، سودان، قفقاز، ترکیه و هندوستان. اگر دنبال اثری دربارهٔ دفاع صوفیان از هویت خود، فشارهای مخالفان و واکنش به پدیده‌های جدید هستید، صوفیان و ضدصوفیان می‌تواند مطالعه‌ای متمرکز و مسئله‌محور برایتان باشد. با این حال، انتظار شما از کتاب باید آشنایی با مسیر تاریخی و مواضع گوناگون صوفیان و مخالفانشان باشد؛ نه روایتی صرفاً ستایشگرانه یا ردکننده.

الیزابت سریه
الیزابت سریه