کارگردانها از تئاتر میگویند اثر مجموعه نویسندگان
کتاب کارگردانها از تئاتر میگویند
انتشارات:
قطره
نویسنده:
مجموعه نویسندگان
نویسنده:
مجموعه نویسندگان
مترجم:
یدالله آقاعباسی
مترجم:
یدالله آقاعباسی
معرفی کتاب کارگردانها از تئاتر میگویند: در ارتباط با خدایان
کارگردان تئاتر همزمان در مرکز صحنه و پشت آن حضور دارد؛ تصمیمهایش دیده میشوند، اما بخش بزرگی از کارش در فرایندی پیچیده و پنهان شکل میگیرد. کتاب کارگردانها از تئاتر میگویند: در ارتباط با خدایان مجموعهای از گفتوگوهای رودررو با ۱۷ کارگردان برجسته تئاتر است که میکوشند درباره چیستی کارگردانی، شیوه کار خود و نسبت تئاتر با جامعه سخن بگویند.
این اثر با گردآوری دیدگاههای چهرههایی مانند پیتر بروک، پیتر اشتاین، جورج لاولی، جاتیندرا ورما، پیتر سلرز، دکلان دانلان، رابرت لپاج و جاناتان میلر، تصویری چندوجهی از هنر کارگردانی ارائه میدهد. خواننده با کتابی مواجه است که بهجای ارائه تعریفی ثابت، کارگردان را هنرمندی سیال میبیند؛ کسی که باید در موقعیتهای گوناگون، میان خلاقیت، مدیریت، آموزش، رهبری و درک دقیق متن حرکت کند.
درباره کتاب کارگردانها از تئاتر میگویند: در ارتباط با خدایان
این کتاب حاصل گفتوگوهایی است که در جشن سالگرد شورای هنرهای شهر نمایش در منچستر انگلستان، در سال ۱۹۹۴، با حضور تماشاگران علاقهمند انجام شد. کارگردانان دعوتشده درباره این پرسش صحبت میکنند که چه میکنند، چگونه کار میکنند و چرا تصمیمهای مشخصی را در فرایند تولید نمایش میگیرند. همین قالب گفتوگویی، کتاب را به تجربهای زنده و مستقیم تبدیل میکند؛ زیرا دیدگاهها نه در قالب نظریهای یکدست، بلکه از زبان هنرمندانی با تجربهها و روشهای متفاوت مطرح میشوند.
محور اصلی کتاب، نقش کارگردان در تئاتر است؛ نقشی که مرزهای روشنی ندارد و از فرد میخواهد در برابر متن، بازیگران، طراحی، فناوری، تماشاگر و ساختار اجرایی موضعی آگاهانه داشته باشد. در توصیفهای مطرحشده، کارگردانی گاه به پختن، خرید کردن، رمزگشایی، رهبری، کشت باکتری، حیاتبخشی یا حتی تهیه سالاد تشبیه میشود. این تعبیرهای متفاوت نشان میدهند که کارگردان، بسته به اقتضای نمایش، باید پیوسته شکل و شیوه حضور خود را تغییر دهد.
گفتوگوها طیف گستردهای از مسائل تئاتر را دربرمیگیرند: چندفرهنگی، برنامهریزی برای آثار کلاسیک، گروهها و بنیادهای تئاتری، اپرا، شکسپیر، کار با زبان بیگانه، فناوریهای نو، هنر بازیگری، طراحی، جشنوارههای بینالمللی، سیاست و زیبایی، تماشاگر و رابطه تئاتر با اجتماع. بنابراین کتاب فقط درباره فنون اجرایی نیست؛ بلکه به ارتباط میان هنر، سازمان اجتماعی، مدیریت و تجربه جمعی تماشاگر نیز توجه میکند.
یکی از بحثهای قابلتوجه، دیدگاه پیتر اشتاین درباره سلسلهمراتب متون کلاسیک و تأثیر آن بر شیوه کارگردانی است. از نگاه او، ساختار سلسلهمراتبی سازمان تئاتری و جامعه هر عصر میتواند در نحوه شکلگیری نمایشنامه بازتاب پیدا کند. در نتیجه، رابطه کارگردان با متن و بازیگران همیشه یکسان نیست و ماهیت نمایشنامه میتواند نقش او را تغییر دهد. چنین بحثی به خواننده کمک میکند کارگردانی را نه صرفاً اجرای دستورهای نویسنده، بلکه نوعی مواجهه خلاق با ساختار نمایش و زندگی اجتماعی بداند.
در آغاز هر گفتوگو نیز مطلبی درباره سبک و شیوه کارگردان و اجراهایی که روی صحنه برده است ارائه میشود. این معرفیها مدخلی برای ورود به جهان فکری و هنری هر مهمان هستند و کمک میکنند سخنان او در زمینهای روشنتر خوانده شوند. گفتوگوهای پیتر بروک، جاناتان میلر و الیور ساکس نیز از بخشهای خواندنی کتاب به شمار میآیند و به تنوع صداها و موضوعات آن میافزایند.
در واقع، ارزش این اثر در کنار هم قرار گرفتن تجربههای گوناگون است. هر کارگردان از زاویهای متفاوت درباره مسئولیتهای خود، نسبت هنر با سیاست و زیبایی، جایگاه بازیگر، اهمیت طراحی یا نقش تماشاگر حرف میزند. از سوی دیگر، تفاوت پاسخها نشان میدهد که تئاتر هنری ثابت و بسته نیست و کارگردانی نیز با رشد و دگرگونی تئاتر، مفهومی تعریفپذیر در یک جمله باقی نمیماند. خواننده میتواند در خلال این دیدگاهها درباره رهبری خلاق، کار گروهی و امکانهای اجرای تئاتر دوباره فکر کند.
نویسنده کتاب کارگردانها از تئاتر میگویند: در ارتباط با خدایان
این کتاب با نام مجموعهٔ نویسندگان عرضه شده است؛ زیرا متن آن از گفتوگوهای متعدد با کارگردانان تئاتر شکل گرفته و هر بخش، صدای هنرمندی را با نگاه و تجربهای مستقل بازتاب میدهد. نامهایی چون پیتر بروک، پیتر اشتاین، جورج لاولی، اگوستوبال، لوئی پاسکال، لودودین، ماریا ایرن فورنس، جاناتان میلر، جاتیندرا ورما، پیتر سلرز، دکلان دانلان، نیک ارمرود، رابرت لپاج، آرین منوشکین و رابرت ویلسون در میان چهرههای حاضر در این مجموعه دیده میشوند.
به همین دلیل، رویکرد کتاب تکصدایی نیست. مجموعهٔ نویسندگان در اینجا بیش از آنکه به معنای یک روایت واحد باشد، نشانه گردآوری دیدگاههایی است که از مسیر تجربه عملی کارگردانان به پرسشهای بنیادین تئاتر پاسخ میدهند. این تنوع به کتاب امکان میدهد هم درباره جزئیات کار صحنه صحبت کند و هم به موضوعاتی مانند تئاتر و اجتماع، فناوری، متون کلاسیک، بازیگری و تماشاگر بپردازد.
خرید کتاب کارگردانها از تئاتر میگویند: در ارتباط با خدایان به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تئاتر، کارگردانی و فرایند شکلگیری اجرا علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخابی مناسب برای آشنایی با پرسشها و چالشهای حرفه کارگردانان باشد. دانشجویان و هنرجویان تئاتر، کارگردانان، بازیگران، طراحان صحنه و علاقهمندان به نقد و نظریه تئاتر میتوانند از گفتوگوهای آن برای شناخت نگاههای متنوع به متن، بازیگر، طراحی و تماشاگر استفاده کنند.
این اثر همچنین برای خوانندگانی مناسب است که میخواهند تئاتر را فراتر از اجرای نهایی ببینند و با تصمیمها، همکاریها و مسئولیتهای پشت صحنه آشنا شوند. اگر از مطالعه درباره شکسپیر، آثار کلاسیک، اپرا، جشنوارههای بینالمللی، چندفرهنگی و رابطه هنر با جامعه لذت میبرید، موضوعات کتاب با علایق شما همخوانی دارد. انتظار شما از این کتاب باید مواجهه با مجموعهای از تجربهها و دیدگاههای متفاوت باشد، نه یک دستورالعمل قطعی برای کارگردانی؛ زیرا مهمترین دستاورد آن، گشودن راهی برای اندیشیدن به نقش سیال و خلاق کارگردان در تئاتر است.
