خلاقیت ریاضی ۲

معرفی کتاب خلاقیت ریاضی

کتاب «خلاقیت ریاضی» برای کسانی نوشته شده است که می‌خواهند فراتر از حفظ کردن فرمول‌ها، شیوه‌ی فکر کردن در ریاضی را یاد بگیرند. این کتاب با تمرکز بر روش‌های حل مسئله، نشان می‌دهد چگونه می‌توان از راه‌حل‌های شناخته‌شده به سمت ایده‌های تازه حرکت کرد و برای مسئله‌های مختلف، روش مناسب‌تری پیدا کرد. نسخه‌ی فارسیِ این اثر با ترجمه‌ی «پرویز شهریاری» عرضه شده و از نگاه آموزشی، تمرکز آن بیشتر روی ذهن و فرایند حل مسئله است تا صرفاً نتیجه‌ی نهایی.

کتاب خلاقیت ریاضی برای چه آزمون یا هدفی مناسب است؟

اگر هدف شما تقویت مهارت حل مسئله، رشد تفکر خلاق در ریاضی و یادگیری «روش» به جای «حفظ» است، این کتاب می‌تواند همراه خوبی برای مطالعه‌ی عمیق باشد. درسی که از چنین کتابی می‌گیرید، در بسیاری از موقعیت‌های آموزشی به کار می‌آید: از تمرین‌های مدرسه گرفته تا آزمون‌های مختلفی که در آن‌ها باید مسئله را تحلیل کنید و راه‌حل منطقی بسازید. همچنین چون ساختار کتاب بر پایه‌ی تقسیم‌بندی روش‌هاست، به شما کمک می‌کند هنگام برخورد با یک سؤال، سریع‌تر تشخیص دهید کدام مسیر فکری به سؤال نزدیک‌تر است.

خرید کتاب خلاقیت ریاضی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای دانش‌آموزان و علاقه‌مندانی مناسب‌تر است که می‌خواهند در حل مسئله «چارچوب ذهنی» داشته باشند و فقط دنبال یک جواب آماده نباشند. همچنین اگر معلم یا مدرس هستید و می‌خواهید آموزش ریاضی را از حالت ارائه‌ی صرفِ جواب‌ها به سمت آموزش روش‌های فکر کردن ببرید، مطالعه‌ی این اثر می‌تواند دیدگاه شما را غنی‌تر کند.

• دانش‌آموزانی که می‌خواهند فرایند حل مسئله را یاد بگیرند و اشتباهات را فرصتی برای اصلاح روش بدانند
• کسانی که از ریاضی لذت می‌برند و دوست دارند با الگوهای فکری و روش‌های متفاوت جلو بروند
• معلمان و برنامه‌ریزان آموزشی که به دنبال منبعی روش‌محور برای تقویت تفکر ریاضی هستند

در این کتاب چه مطالب و بخش‌هایی وجود دارد؟

«خلاقیت ریاضی» در قالب فصل‌ها و دو بخش اصلی تنظیم شده است. بخش نخست، روش‌های خاص را معرفی می‌کند و شامل چهار فصل با این عناوین است: «روش دو مکان هندسی»، «روش دکارت»، «بازگشت» و «انطباق». بخش دوم نیز با نگاه کلی‌تر، در مسیر روش کلی پیش می‌رود و دو فصل «درباره مسئله‌ها» و «گسترش حوزه کاربرد روش» را در بر دارد.

چیدمان این کتاب به گونه‌ای است که خواننده به‌تدریج از آشنایی با روش‌های مشخص، به سمت نگاه گسترده‌تر حرکت می‌کند؛ یعنی فقط نمی‌آموزد «در این سؤال چه کنیم»، بلکه یاد می‌گیرد «چطور برای سؤال‌های تازه، از یک روش به روش‌های دیگر پل بزند». همین ویژگی باعث می‌شود کتاب هم برای مطالعه‌ی شخصی و هم برای استفاده در کلاس و تمرین‌های هدایت‌شده، کاربرد داشته باشد.

نویسنده‌ی کتاب خلاقیت ریاضی

این کتاب اثر «جورج پولیا» است و ترجمه‌ی آن با نام «پرویز شهریاری» منتشر شده است. بنابراین خواننده با یک متن آموزش‌محور روبه‌رو می‌شود که روی پرورش ایده و روش در حل مسئله حساب ویژه‌ای باز می‌کند.

ویژگی‌های آموزشی و نقاط قوت کتاب

یکی از نقطه‌های قوت «خلاقیت ریاضی» روش‌محور بودن آن است؛ یعنی تمرکز، بر یادگیری مسیر فکری است. وقتی فصل‌ها را کنار هم می‌خوانید، می‌توانید برای هر نوع مسئله، به جای تکرار یک عادت ثابت، به سراغ روش مناسب‌تر بروید. از سوی دیگر، تقسیم‌بندی دقیق فصل‌ها (از روش‌های خاص تا نگاه روش کلی) باعث می‌شود مطالعه‌ی شما هدفمندتر شود و هنگام تمرین، راحت‌تر بتوانید ارتباط بین سؤال‌های مختلف را پیدا کنید. در نهایت، این کتاب برای کسانی که می‌خواهند تفکر ریاضی را عمیق‌تر و خلاق‌تر تجربه کنند، چارچوبی روشن ارائه می‌دهد.

چطور از این کتاب بهترین نتیجه را بگیریم؟

پیشنهاد می‌شود هر فصل را همراه با تمرین‌های متناسب بخوانید؛ یعنی بعد از آشنایی با عنوان روش، چند مسئله را با همان نگاه حل کنید و ببینید چه زمانی آن روش نتیجه‌ی بهتر می‌دهد. اگر در بخشی احساس کردید مسیر فکری گم می‌شود، به فصل «درباره مسئله‌ها» برگردید و مسئله را از جنبه‌های مختلف بررسی کنید. همچنین بهتر است مطالعه‌ی کتاب را پیوسته پیش ببرید تا بین روش‌های خاص و نگاه کلی ارتباط بسازید. برای جمع‌بندی هم می‌توانید فهرستی شخصی از «چه سؤال‌هایی با چه روشی بهتر حل می‌شوند» تهیه کنید تا در زمان تمرین، تصمیم‌گیری سریع‌تر شود.