یوما اثر مریم راهی
معرفی کتاب یوما
گاهی برای دیدن چهرهای آشنا، باید از زاویهای تازه به زندگی او نگاه کرد. رمان یوما نوشته مریم راهی، روایتی آیینی و داستانی از فرازهایی از زندگی حضرت خدیجه کبری (س) است؛ روایتی که در ساعتهای منتهی به ولادت حضرت فاطمه زهرا (س) آغاز میشود و میکوشد با تکیه بر زبان، فضا و شخصیتپردازی، تصویری زنده و انسانی از بانوی بزرگ اسلام و پیوند عمیق او با پیامبر اکرم (ص) ارائه دهد.
این کتاب برای مخاطبی نوشته شده است که در ادبیات دینی، تنها بازگویی مستقیم زندگی بزرگان را نمیجوید، بلکه به دنبال تجربهای داستانی، تأثیرگذار و متفاوت است. یوما با بهرهگیری از نگاههای گوناگون، فضای خانه پیامبر (ص)، ذهنیت حضرت خدیجه و رفتوآمد مردمان شهر را در کنار یکدیگر قرار میدهد و از دل این عناصر، روایتی شکل میدهد که بیش از هر چیز بر لذت روایت و شیوایی متن استوار است.
درباره کتاب یوما
هسته اصلی رمان به روزهایی بازمیگردد که حضرت خدیجه کبری (س) در آستانه ولادت حضرت فاطمه زهرا (س) قرار دارد. نویسنده داستان را از همین موقعیت زمانی آغاز میکند و با توصیف فضای منزل، حالوهوای خدیجه و حضور مردمانی که به بهانههای مختلف به خانه پیامبر رفتوآمد دارند، جهانی داستانی میسازد. در این جهان، رخدادهای بیرونی با احساسات و دریافتهای درونی شخصیتها همراه میشوند و خواننده فقط با گزارشی از یک واقعه تاریخی روبهرو نیست؛ بلکه با تجربهای روایی و عاطفی مواجه میشود.
یکی از ویژگیهای مهم یوما، جابهجایی متناوب زاویه دید است. روایت، یک نقطه نگاه ثابت و محدود ندارد و در بخشهایی از داستان از منظرهای متفاوت به شخصیتها و موقعیتها نزدیک میشود. این روایتهای موازی، امکان میدهند که سیمای حضرت خدیجه از وجوه گوناگون دیده شود و فضای اجتماعی زمان پیامبر اکرم (ص) نیز به شکلی گستردهتر در برابر چشم خواننده قرار گیرد. این تغییر نگاه، بدون آنکه از مسیر اصلی داستان دور شود، به متن تنوع و پویایی میبخشد.
در بخشهایی که به حضرت خدیجه میپردازد، کتاب تصویری ظریف و اثرگذار از شیفتگی و دلباختگی او به پیامبر اکرم (ص) ترسیم میکند. جزئیاتی مانند عطرآمیز شدن بدن کودکانی که پیامبر آنان را نوازش کرده است، یا گفتوگوهای میان پیامبر و خدیجه، به رابطه این دو شخصیت عمق عاطفی میدهد. این لحظهها در کنار روایت حوادث، نشان میدهند که نویسنده برای احساس، خاطره و جزئیات رفتاری جایگاه ویژهای قائل است.
یوما از سوی دیگر تصویری واقعگرایانه از مکه و مدینه در دوران حیات پیامبر اکرم (ص) ارائه میکند و از خلال گفتوگوها و رفتار شخصیتها، به ارزشگذاریهای اجتماعی اعراب جاهلیت اشاره دارد. این اشارهها بهصورت مستقیم و بیرونزده عرضه نمیشوند، بلکه در بافت داستان و در مناسبات میان آدمها شکل میگیرند. ترسیم چهره مخالفان نیز از بخشهای قابل توجه کتاب است؛ زیرا باورها و اعتقادات اعراب دوران بعثت از زبان خود آنان و در قالب دیالوگهایی پُر از واژهها و لفاظیهای متناسب با فضای آن دوران بازتاب پیدا میکند.
شخصیتهایی مانند امجمیل در همین زمینه اهمیت پیدا میکنند. نویسنده با قرار دادن توصیف قهرمان داستان در زبان شخصیتهای منفی، راهی غیرمستقیم برای نشان دادن بزرگی و ویژگیهای حضرت خدیجه میسازد. از طرف دیگر، عنوان کتاب نیز در دل همین جهان داستانی معنا پیدا میکند. «یوما» عبارتی عربی است که کنیز حضرت خدیجه او را با آن خطاب میکند و جایگذاری آن در بخشهایی از متن، باعث میشود معنای این نام بهتدریج برای خواننده روشن شود.
در مجموع، این رمان نمونهای از داستان دینی است که تلاش میکند میان آشنایی مخاطب با شخصیتها و تازگی روایت تعادل برقرار کند. خواننده میتواند انتظار داشته باشد با متنی روبهرو شود که هم به فضای تاریخی و اجتماعی دوران پیامبر توجه دارد و هم از طریق زاویه دیدهای متنوع، زبان ادبی، گفتوگوهای پررنگ و صحنههای عاطفی، چهرهای رحمانی از پیامبر رحمت و همسر ایشان به تصویر میکشد.
نویسنده کتاب یوما
مریم راهی، نویسنده ایرانی، متولد سال ۱۳۵۹ است. در یوما، دغدغه او بازآفرینی داستانی یک شخصیت دینی با استفاده از نگاه و نگارشی تازه آشکار میشود. او به جای تکیه صرف بر بازخوانی زندگینامه، از امکانات رمان برای ساختن فضا، پرورش زاویه دید و جان بخشیدن به گفتوگوها استفاده میکند. توجه به ذهنیت حضرت خدیجه، روابط میان شخصیتها و کیفیت واژهها نشان میدهد که رویکرد نویسنده در این اثر، پیوند دادن موضوع دینی با تجربهای ادبی و داستانمحور است.
خرید کتاب یوما به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به رمانهای دینی و تاریخی علاقه دارید و میخواهید زندگی حضرت خدیجه کبری (س) را در قالب روایتی داستانی دنبال کنید، یوما میتواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب بهویژه برای خوانندگانی جذاب است که از روایتهای چندزاویهای، توصیفهای عاطفی و گفتوگوهای پرجزئیات لذت میبرند و در ادبیات آیینی به دنبال زبانی تازهتر هستند.
اگر دوست دارید در کنار آشنایی با فرازهایی از زندگی بانوی بزرگ اسلام، تصویری از فضای اجتماعی مکه و مدینه و باورهای اعراب دوران بعثت نیز ببینید، این رمان پاسخگوی چنین علاقهای است. یوما برای مخاطبانی مناسب است که انتظار دارند یک داستان دینی، هم به شخصیتهای مقدس با احترام نزدیک شود و هم از ظرفیتهای قصهپردازی، فضاسازی و زبان ادبی بهره ببرد.
