کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان ۲ اثر سعید ناجی

معرفی کتاب کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان

فلسفه برای کودکان و نوجوانان فقط انتقال مجموعه‌ای از مفاهیم دشوار فلسفی نیست؛ این برنامه تلاشی برای تغییر شیوه آموزش، گفت‌وگو و اندیشیدن در کلاس درس است. کتاب «کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان» نوشته سعید ناجی، خواننده را با دیدگاه‌های پیشگامان این حوزه درباره چیستی، ساختار و ظرفیت‌های این برنامه آشنا می‌کند.

این اثر شامل یازده گفت‌وگو و بخش ضمایم است. گفت‌وگوها با شماری از چهره‌های اثرگذار برنامه فلسفه برای کودکان و نوجوانان انجام شده و چشم‌اندازهایی از تجربه‌ها و برداشت‌های گوناگون آنان را کنار هم قرار می‌دهد. حاصل این ترکیب، کتابی درباره فلسفه‌ورزی با کودکان، آموزش فلسفی و امکان بازاندیشی در الگوهای رایج تعلیم و تربیت است.

درباره کتاب کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان

محور اصلی کتاب، برنامه‌ای آموزشی است که در کشورهای مختلف، با توجه به سنت‌ها و فرهنگ‌های گوناگون، با شکل‌ها و نسخه‌های متنوعی گسترش یافته است. این نسخه‌ها با وجود تفاوت‌ها، در عنوان کلی فلسفه‌ورزی با کودکان قرار می‌گیرند. بنابراین کتاب به‌جای ارائه تصویری یکدست و محدود، مجموعه‌ای از صداها و دیدگاه‌ها را درباره یک جریان آموزشی مهم پیش روی خواننده می‌گذارد.

در این برنامه، الگوی تازه‌ای برای تعلیم و تربیت پیشنهاد می‌شود؛ الگویی که سه مؤلفه اصلی آن با الگوی قدیمی آموزش و پرورش تفاوت دارد. مؤلفه نخست، کتاب‌های درسی است. در این رویکرد، کتاب درسی بخشی از ساختار برنامه به‌شمار می‌آید و نقش آن در فرایند یادگیری موضوع توجه قرار می‌گیرد. مؤلفه دوم، شکل کلاس و نحوه پیشرفت آن، یعنی کلاس‌داری است. این بخش به چگونگی شکل‌گیری فضای کلاس و روند پیشبرد آن مربوط می‌شود.

مؤلفه سوم، نقش معلم است؛ نقشی که در این برنامه به‌طور کامل تغییر یافته و از چارچوب‌های آشنای آموزش فاصله می‌گیرد. گفت‌وگوهای کتاب کمک می‌کنند این سه مؤلفه را در ارتباط با یکدیگر ببینیم و دریابیم که تغییر در آموزش، تنها با عوض کردن محتوای کتاب‌های درسی اتفاق نمی‌افتد، بلکه به کلاس و جایگاه معلم نیز مربوط است.

اهمیت کتاب در کنار هم قرار دادن دیدگاه‌هایی است که از زمینه‌های فرهنگی و آموزشی متفاوت می‌آیند. در میان گفت‌وگوها، نام‌هایی مانند متیو لیپمن، آن مارگارت شارپ، راجر ساتکلیف، پریسپرسن، اسکار برنیفیه، گیلبرگ یورگ، لاریسا رتیونسکی و مایکل سسویل دیده می‌شود. حضور این افراد، کتاب را به مجموعه‌ای برای آشنایی با تنوع رویکردها در فلسفه برای کودکان و نوجوانان تبدیل می‌کند؛ بدون آنکه موضوع را به یک برداشت واحد محدود کند.

خواندن این اثر می‌تواند برای کسانی ارزشمند باشد که می‌خواهند درباره نسبت فلسفه و آموزش، نقش گفت‌وگو در کلاس و امکان پرورش تفکر در کودکان و نوجوانان تأمل کنند. کتاب، بیش از آنکه صرفاً تعریفی کوتاه از یک برنامه ارائه دهد، زمینه‌ای برای مقایسه دیدگاه‌ها و فهم مؤلفه‌های یک الگوی آموزشی جایگزین فراهم می‌کند.

نویسنده کتاب کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان

سعید ناجی در این کتاب، نقش گفت‌وگویی و پژوهشی خود را در معرفی برنامه فلسفه برای کودکان و نوجوانان دنبال می‌کند. او با پیشگامان این حوزه از کشورهای استرالیا، فرانسه، انگلستان، ایالات متحده، نروژ، دانمارک و روسیه گفت‌وگو کرده و دیدگاه‌های آنان را درباره برنامه و اجزای آن گرد آورده است.

شیوه تنظیم کتاب بر مصاحبه و مواجهه مستقیم با صاحب‌نظران استوار است. به همین دلیل، خواننده با توضیحاتی روبه‌رو می‌شود که از تجربه‌ها و نگاه‌های متنوع شکل گرفته‌اند. تمرکز اثر بر برنامه فلسفه برای کودکان، فلسفه‌ورزی با کودکان، ساختار کلاس، کتاب‌های درسی و نقش معلم است و نویسنده این موضوع‌ها را در قالب مجموعه‌ای از گفت‌وگوها پیگیری می‌کند.

خرید کتاب کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به فلسفه برای کودکان و نوجوانان، آموزش فلسفی یا موضوع تحول در تعلیم و تربیت علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای آشنایی منظم‌تر با این حوزه باشد. همچنین مربیان، معلمان و کسانی که درباره شیوه اداره کلاس و نقش معلم در الگوهای آموزشی تازه مطالعه می‌کنند، از گفت‌وگوهای آن بهره می‌برند.

این اثر برای دانشجویان و پژوهشگرانی نیز جذاب است که می‌خواهند با دیدگاه پیشگامان برنامه فلسفه برای کودکان آشنا شوند و تفاوت‌های شکل‌گیری آن را در بسترهای فرهنگی گوناگون دنبال کنند. کنار هم قرار گرفتن یازده گفت‌وگو، امکان مقایسه میان نظرها را فراهم می‌کند و به خواننده اجازه می‌دهد موضوع را از چند زاویه ببیند.

اگر دنبال کتابی هستید که به‌جای ارائه توصیه‌های کلی، درباره سه پایه مهم یک الگوی آموزشی، یعنی کتاب‌های درسی، کلاس‌داری و نقش معلم، گفت‌وگو کند، «کند و کاو فلسفی برای کودکان و نوجوانان» می‌تواند با انتظار شما هماهنگ باشد. این کتاب را می‌توان برای مطالعه‌ای تحلیلی درباره آموزش، گفت‌وگو و فلسفه‌ورزی با کودکان انتخاب کرد؛ مطالعه‌ای که خواننده را به بازنگری در شیوه‌های آشنا و توجه به امکان‌های یک برنامه آموزشی متفاوت دعوت می‌کند.