مکتبهای ادبی (جلد اول) اثر رضا سیدحسینی
کتاب مکتبهای ادبی (جلد اول)
(۲ جلدی)
معرفی کتاب مکتبهای ادبی (جلد اول)
ادبیات در خلأ شکل نمیگیرد؛ هر دوره تاریخی، با فرهنگ، جامعه و سیاست خود، بر شیوه اندیشیدن و نوشتن نویسندگان اثر میگذارد. کتاب مکتبهای ادبی (جلد اول) نوشته رضا سیدحسینی، راهی منظم برای شناخت جریانهایی است که چهره ادبیات جدید را ساختهاند و معیارهایی برای خواندن و نقد آثار به دست میدهند.
رضا سیدحسینی در این اثر، مفهوم «مکتب ادبی» را از مجموعه ویژگیها و نظریههای مشترکی توضیح میدهد که در یک بازه تاریخی و در یک منطقه یا کشور پدیدار میشوند. این ویژگیها در آثار اهل قلم نمود پیدا میکنند، بهتدریج ضابطه و نام مشخص مییابند و پیروان خود را پیدا میکنند. بنابراین، آشنایی با ایسمها فقط شناخت چند اصطلاح نیست؛ بلکه راهی برای درک تفاوت سبکها و زمینههای فکری شکلگیری آثار ادبی است.
درباره کتاب مکتبهای ادبی (جلد اول)
این جلد نخست از یک مجموعه دوجلدی است و به بررسی شماری از مهمترین مکتبهای ادبی اختصاص دارد. کتاب از باروک و کلاسیسم آغاز میکند؛ جریانی که اصول ادب، هنر و فلسفه روم و یونان را در مرکز توجه قرار میدهد. سپس به رمانتیسم میرسد؛ مکتبی که تخیل و احساس را با تأکید بر فردگرایی برجسته میکند. در ادامه، رئالیسم یا واقعگرایی، ناتورالیسم یا طبیعتگرایی، هنر برای هنر و مکتب پارناس بررسی میشوند.
مسیر کتاب تنها به معرفی نامها و تعریفهای کوتاه محدود نمیماند. تولد ادبیات جدید و شکلگیری سمبولیسم یا نمادگرایی، از بخشهای دیگر این جلد است. خواننده با برخی شاخهها و دگرگونیهای سمبولیسم نیز روبهرو میشود و درمییابد که هر مکتب چگونه در پیوند با نگاه تازهای به زبان، هنر، انسان و جهان پدیدار شده است. این رویکرد، مطالعه مکتبها را از حفظ کردن فهرستی از اصطلاحات فراتر میبرد.
در بخشهای بعدی، تحول مکاتب در روسیه و اکسپرسیونیسم یا تعبیرگرایی مطرح میشود؛ جریانی که ابتدا در نقاشی پدید آمد و سپس به ادبیات راه یافت. کوبیسم و دادائیسم نیز در این بررسی جای دارند. دادائیسم با به چالش کشیدن اصول و قواعد تثبیتشده و نگاه طنزآمیز خود به آنها، نمونهای روشن از گسست هنری و فکری در تاریخ ادبیات است.
سوررئالیسم، با تکیه بر خیال و آنچه فراتر از واقعیت عادی قرار میگیرد، از دیگر موضوعهای مهم کتاب است. در این بخش، توجه به ضمیر و جهان خیال به فهم بهتر این جریان کمک میکند. کتاب همچنین به اگزیستانسیالیسم، تئاتر نو و دگردیسی رمان میپردازد. این موضوعها نشان میدهند که مکتبهای ادبی پدیدههایی ثابت و جدا از یکدیگر نیستند؛ بلکه در طول زمان تغییر میکنند، بر هم اثر میگذارند و صورتهای تازهای از آفرینش ادبی را به وجود میآورند.
یکی از ویژگیهای مهم این اثر، استفاده از نمونههای ادبی و نظری است. در بازنگریهای کتاب، نمونههای اساسیتری به مقالههای مربوط به هر مکتب افزوده شده و بخشهایی از نوشتههای نظریهپردازان همان جریان نیز ترجمه و نقل شده است. صفحاتی از مقدمه کرامول اثر ویکتور هوگو، مقالههای نظری پیشوایان رمانتیسم آلمان و مانیفستهای سوررئالیسم، از نمونههایی هستند که به خواننده امکان میدهند اندیشه هر مکتب را از زبان نمایندگان آن نیز دنبال کند.
در نتیجه، مکتبهای ادبی (جلد اول) هم یک راهنمای آشنایی با ایسمهای ادبی است و هم ابزاری برای نزدیک شدن به نقد ادبی. مطالعه آن به شما کمک میکند هنگام روبهرو شدن با یک اثر، تنها به داستان یا زبان آن نگاه نکنید؛ بلکه زمینه تاریخی، اصول زیباییشناختی، تلقی فکری و نسبت آن اثر با جریانهای ادبی را نیز در نظر بگیرید. جلد دوم مجموعه به موضوعهایی مانند اکسپرسیونیسم، کوبیسم، دادائیسم، سوررئالیسم، اگزیستانسیالیسم، تئاتر نو و دگردیسی رمان میپردازد.
نویسنده کتاب مکتبهای ادبی (جلد اول)
رضا سیدحسینی، نویسنده و از چهرههای تأثیرگذار عرصه ترجمه، این کتاب را با هدف فراهم کردن راهنمایی ساده و فهرستوار برای آشنایی با مکتبهای ادبی آغاز کرد. با این حال، اثر در مسیر گسترش خود از یک معرفی مقدماتی فراتر رفت و به کتابی جامعتر درباره جریانهای مهم ادبی تبدیل شد. نگاه نویسنده در این اثر بر توضیح روشن مفاهیم، معرفی ویژگیهای هر مکتب و پیوند دادن نظریهها با نمونههای ادبی استوار است.
توجه سیدحسینی به نقل و ترجمه نوشتههای نظریهپردازان، نشان میدهد که او فهم هر مکتب را در شناخت زمینه فکری و سخنان نمایندگان آن نیز جستوجو میکند. به همین دلیل، کتاب برای خوانندگانی که میخواهند میان تعریف یک مکتب و نمود آن در متن ادبی ارتباط برقرار کنند، خواندنی و کاربردی است.
خرید کتاب مکتبهای ادبی (جلد اول) به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ ادبیات، نقد ادبی و شناخت جریانهای فکری هنر علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخابی مناسب برای مطالعه منظم مکتبهای ادبی باشد. دانشجویان و علاقهمندان ادبیات، نویسندگان، مترجمان و خوانندگانی که هنگام مطالعه آثار کلاسیک و جدید با اصطلاحهایی مانند رمانتیسم، رئالیسم، سمبولیسم یا سوررئالیسم روبهرو میشوند، از ساختار توضیحی و نمونههای کتاب بهره میبرند.
این اثر برای کسانی مناسب است که میخواهند بهجای یادگیری جداگانه نام مکتبها، رابطه میان جامعه، فرهنگ، سیاست، نظریه ادبی و شکلگیری آثار را دنبال کنند. اگر ترجیح میدهید کتابی داشته باشید که هم تعریفها و اصول هر جریان را توضیح دهد و هم با نمونههایی از متون ادبی و نوشتههای نظری آن را روشن کند، مکتبهای ادبی (جلد اول) میتواند جایگاه مفیدی در مطالعه شما داشته باشد. انتظار شما از این کتاب باید آشنایی تحلیلی و مرحلهبهمرحله با مجموعهای از ایسمهای مهم باشد؛ آشناییای که نگاه دقیقتری به سبک، مضمون و زمینه پیدایش آثار ادبی ایجاد میکند.
رضا سیدحسینی که در ۲۲ مهر ماه ۱۳۰۵ در اردبیل دیده به جهان گشود، یکی از تاثیرگذار و پرکارترین مترجمانی بود که بنا به گفته ایشان، همواره قلم در زندگی او حضوری پررنگ و جدی داشته است. وی بعد از گذراندن تحصیلات مقدماتی در اردبیل، به مدرسه پست و تلگراف در تهران رفت و در رشته ار...
