استخوان‌های خورشیدی اثر مایک مک کورمک

معرفی کتاب استخوان‌های خورشیدی

اگر می‌خواهید رمانی بخوانید که مرز میان فکر، خاطره و روایت را کم‌رنگ می‌کند، استخوان‌های خورشیدی نوشته مایک مک کورمک انتخابی متفاوت است. این اثر، ذهن و تجربه‌های مردی ایرلندی در میانسالی را در قالب روایتی پیوسته دنبال می‌کند؛ روایتی که بیش از آن‌که بر حادثه‌های بیرونی تکیه داشته باشد، به حرکت سیال اندیشه‌ها و دریافت‌های انسانی توجه دارد.

استخوان‌های خورشیدی رمانی تجربی است، اما تجربه‌گرایی آن صرفاً یک بازی فرمی نیست. کتاب در کنار ساختار نامتعارف خود، داستانی انسانی ارائه می‌دهد و خواننده را به جهان درونی مارکوس کانوی نزدیک می‌کند. جریان ذهن او، پیوسته از موضوعی به موضوع دیگر حرکت می‌کند و تصویری چندلایه از آگاهی، خاطره و مواجهه انسان با زندگی می‌سازد.

درباره کتاب استخوان‌های خورشیدی

مرکز این رمان، مارکوس کانوی، مردی ایرلندی و میان‌سال است. کتاب جریان سیال ذهن او را ثبت می‌کند؛ ذهنی که در مسیر روایت، پیوسته در حال یادآوری، سنجش و برقراری ارتباط میان تجربه‌هاست. آنچه پیش روی خواننده قرار می‌گیرد، گزارشی خطی از رویدادها نیست، بلکه حرکت زنده و ممتد یک ذهن است؛ حرکتی که شکل روایت را نیز تعیین می‌کند.

یکی از ویژگی‌های برجسته استخوان‌های خورشیدی، نوشته‌شدن آن همچون یک جمله رودمانند است. این پیوستگی باعث می‌شود خواننده به‌جای دنبال‌کردن فصل‌هایی جدا از هم، با جریانی واحد روبه‌رو شود؛ جریانی که در آن فکرها، خاطره‌ها و دریافت‌های مارکوس در امتداد یکدیگر پیش می‌روند. چنین ساختاری به تجربه خواندن اهمیت ویژه‌ای می‌دهد و از مخاطب می‌خواهد با ریتم ذهن شخصیت اصلی همراه شود.

این شیوه روایت، یادآور مونولوگ‌های مولی بلوم در رمان اولیس نوشته جیمز جویس دانسته شده است. با این حال، ارزش کتاب تنها در شباهت آن به نمونه‌ای ادبی خلاصه نمی‌شود. مک کورمک از قالب جریان سیال ذهن برای ساختن داستانی انسانی بهره می‌گیرد؛ داستانی که در آن، خودِ فکرکردن و حرکت آگاهی به بخش اصلی روایت تبدیل می‌شود.

خواندن این رمان نیازمند توجه به پیوستگی کلام و تغییر مسیرهای ذهنی است. ممکن است در ابتدا ساختار یک‌جمله‌ای و جریان بی‌وقفه آن متفاوت به نظر برسد، اما همین ویژگی، تمایز اصلی کتاب را شکل می‌دهد. استخوان‌های خورشیدی برای کسانی که به رمان‌های تجربی، روایت‌های ذهن‌محور و بررسی جهان درونی شخصیت‌ها علاقه دارند، تجربه‌ای قابل تأمل فراهم می‌کند. کتاب از سوی دیگر نشان می‌دهد که یک فرم ادبی دشوار می‌تواند در خدمت بیان تجربه‌ای انسانی قرار گیرد، نه این‌که صرفاً برای شگفت‌زده‌کردن خواننده به کار رود.

این رمان در سال ۲۰۱۶ منتشر شد و در همان سال جایزه کتاب سال BGE ایرلند و جایزه ادبی گلداسمیت را دریافت کرد. همچنین در سال ۲۰۱۷ نامزد جایزه ادبی من بوکر شد و در سال ۲۰۱۸ جایزه ایمپک دوبلین را به دست آورد. انتخاب‌شدن اثر به‌عنوان یکی از کتاب‌های برگزیده سال از سوی نشریات و مراکز فرهنگی، جایگاه آن را در میان رمان‌های ادبی و تجربه‌گرا برجسته‌تر کرده است.

نویسنده کتاب استخوان‌های خورشیدی

مایک مک کورمک در استخوان‌های خورشیدی، توجه خود را به امکان‌های روایت و تجربه درونی انسان معطوف می‌کند. رویکرد او بر جریان سیال ذهن و ساختاری پیوسته استوار است؛ ساختاری که اجازه می‌دهد روایت از مسیر حرکت ذهن شخصیت اصلی شکل بگیرد. نویسنده به‌جای آن‌که تجربه مارکوس کانوی را در قالبی کاملاً معمول و خطی عرضه کند، آن را به صورت جریانی زنده و دنبال‌شونده پیش چشم خواننده می‌گذارد.

اهمیت کار مک کورمک در این کتاب، پیوند میان فرم تجربی و داستان انسانی است. او از یک‌سو خواننده را با شیوه‌ای متفاوت از روایت مواجه می‌کند و از سوی دیگر، ارتباط کتاب را با تجربه‌های ذهنی و عاطفی شخصیت حفظ می‌کند. همین ترکیب، استخوان‌های خورشیدی را برای مخاطبانی جذاب می‌سازد که هم به نوآوری ادبی و هم به روایت‌های انسانی اهمیت می‌دهند.

خرید کتاب استخوان‌های خورشیدی به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌های تجربی و ادبیات مدرن علاقه دارید، استخوان‌های خورشیدی می‌تواند انتخاب مناسبی برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که از روایت‌های خطی و متعارف فاصله می‌گیرند و دوست دارند داستان را از مسیر جریان فکر، خاطره و آگاهی یک شخصیت دنبال کنند.

اگر از آثار جریان سیال ذهن لذت می‌برید یا به مونولوگ‌های مولی بلوم در اولیس جیمز جویس علاقه‌مندید، ساختار این رمان برایتان جذاب خواهد بود. همچنین کسانی که به ادبیات ایرلند، رمان‌های ذهن‌محور و تجربه‌های تازه در فرم داستانی توجه دارند، می‌توانند از خواندن آن بهره ببرند. با این حال، بهتر است انتظار روایتی پرحادثه و کاملاً خطی نداشته باشید؛ نیروی اصلی کتاب در حرکت پیوسته ذهن مارکوس کانوی و پیوند آن با یک داستان انسانی شکل می‌گیرد.

در نهایت، استخوان‌های خورشیدی برای خواننده‌ای مناسب است که می‌خواهد هم با یک تجربه ادبی متفاوت روبه‌رو شود و هم داستانی را دنبال کند که در پس فرم نوآورانه‌اش، به انسان و جهان درونی او توجه دارد. این رمان می‌تواند انتخابی سنجیده برای مطالعه‌ای آرام، متمرکز و تأمل‌برانگیز باشد.