طبیعت در کلاس درس: راهنمای آموزش تنوع زیستی برای آموزگاران اثر صفورا زواران حسینی

معرفی کتاب طبیعت در کلاس درس: راهنمای آموزش تنوع زیستی برای آموزگاران

رابطه میان زندگی انسان، دیگر موجودات زنده و محیط‌زیست، همیشه در نگاه نخست دیده نمی‌شود؛ اما هر فعالیت کوچک انسانی می‌تواند در شبکه گسترده حیات اثر بگذارد. کتاب طبیعت در کلاس درس: راهنمای آموزش تنوع زیستی برای آموزگاران نوشته صفورا زواران حسینی، راهنمایی آموزشی برای آن است که کودکان ۱۱ تا ۱۴ ساله با مفهوم تنوع زیستی، ارتباط میان جانداران و محیط‌زیست و ضرورت حفاظت از آن آشنا شوند.

این کتاب با زبانی آموزشی و رویکردی فعالیت‌محور، به آموزگاران رسمی و غیررسمی کمک می‌کند موضوعات محیط‌زیستی را از سطح دانستن به تجربه، گفت‌وگو و تفکر منتقل کنند. هدف آن، پایه‌ریزی حساسیت و آگاهی محیط‌زیستی در سال‌های کودکی است؛ دوره‌ای که می‌توان در آن نگاه مسئولانه به طبیعت و توانایی تشخیص مسائل محیط‌زیستی را پرورش داد.

درباره کتاب طبیعت در کلاس درس: راهنمای آموزش تنوع زیستی برای آموزگاران

موضوع اصلی کتاب، آموزش تنوع زیستی و مسائل مرتبط با محیط‌زیست به کودکان است. نویسنده از مفاهیم پایه آغاز می‌کند تا دانش‌آموزان بتوانند موضوعات پیچیده‌تر را مرحله‌به‌مرحله درک کنند. کتاب در پنج فصل اصلی تنظیم شده است: «تنوع زیستی چیست؟»، «اکوسیستم چیست؟»، «عوامل تهدید تنوع زیستی و محیط‌زیست چیست؟»، «دلایل حفاظت از تنوع زیستی و محیط‌زیست» و «راهکارهای حفاظت از تنوع زیستی». این ترتیب به آموزگار اجازه می‌دهد ابتدا زمینه مفهومی لازم را بسازد و سپس به تهدیدها، ضرورت حفاظت و راه‌حل‌های ممکن برسد.

هر فصل با بخشی با عنوان دانستنی‌های آموزگار شروع می‌شود. این بخش اطلاعات لازم درباره موضوع فصل را در اختیار آموزگار می‌گذارد تا فعالیت‌های پیشنهادی را با آمادگی بیشتری اجرا کند. پس از آن، برای هر موضوع یک تا سه فعالیت ارائه شده است. فعالیت‌ها بر حل گروهی مسئله، گفت‌وگوی گروهی و بازی تکیه دارند و یک مفهوم را از چند روش به دانش‌آموزان می‌آموزند. چنین ساختاری، کلاس را به فضایی برای پرسش‌گری و مشارکت تبدیل می‌کند و دانش‌آموزان را به فکر کردن درباره پیامدهای انتخاب‌های انسانی دعوت می‌کند.

در فعالیت‌های کتاب، دانش‌آموزان با پرسش‌هایی درباره چرایی و چگونگی رفتارهای انسانی روبه‌رو می‌شوند: آیا می‌توان کاری را به روش دیگری انجام داد تا آسیب کمتری به محیط‌زیست وارد شود؟ این پرسش‌ها آن‌ها را به تفکر خلاقانه و موشکافانه درباره مسائل جهانی محیط‌زیست تشویق می‌کند. در ابتدای هر فعالیت، اهداف، گروه سنی، زمان مورد نیاز و ابزار لازم در قالب جدولی مشخص شده است. سپس مراحل آماده‌سازی آموزگار، روند اجرای طرح درس و شیوه پایان دادن و ارزیابی فعالیت توضیح داده می‌شود.

فصل ششم کتاب به پیوست‌ها اختصاص دارد و در آن، افزون بر چند فعالیت تکمیلی، نمایه‌ای توصیفی برای توضیح واژه‌های دشوار کتاب آمده است. بنابراین، طبیعت در کلاس درس فقط مجموعه‌ای از مفاهیم نظری نیست؛ بلکه ابزاری برای طراحی آموزش مشارکتی درباره تنوع زیستی، اکوسیستم، تهدیدهای محیط‌زیستی و راهکارهای حفاظت است. مطالعه مقدمه پیش از آغاز استفاده از کتاب نیز به درک چارچوب فکری، محتوای اثر و شیوه کار با آن کمک می‌کند.

نویسنده کتاب طبیعت در کلاس درس: راهنمای آموزش تنوع زیستی برای آموزگاران

صفورا زواران حسینی، نویسنده ایرانی متولد سال ۱۳۶۳، در این کتاب بر پیوند میان آموزش و حفاظت از محیط‌زیست تمرکز دارد. رویکرد او در طبیعت در کلاس درس، ارائه اطلاعات به‌تنهایی نیست؛ مفاهیم محیط‌زیستی در کنار فعالیت‌های گروهی، بازی، گفت‌وگو و حل مسئله قرار می‌گیرند تا دانش‌آموزان فرصت داشته باشند درباره رابطه خود با طبیعت فکر کنند.

ساختار مرحله‌ای اثر نشان می‌دهد که توجه نویسنده به نیازهای آموزگار و دانش‌آموز هم‌زمان بوده است. آموزگار با دانستنی‌های مقدماتی، جدول مشخصات فعالیت‌ها و مراحل اجرای هر طرح درس روبه‌رو می‌شود و دانش‌آموز با موضوعاتی مواجه می‌شود که از شناخت تنوع زیستی و اکوسیستم تا بررسی تهدیدها و یافتن راهکارهای حفاظت ادامه پیدا می‌کند.

خرید کتاب طبیعت در کلاس درس: راهنمای آموزش تنوع زیستی برای آموزگاران به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای آموزگاران رسمی و غیررسمی، مربیانی که با کودکان ۱۱ تا ۱۴ ساله کار می‌کنند و افرادی مناسب است که به‌دنبال شیوه‌ای عملی برای آموزش محیط‌زیست و تنوع زیستی هستند. اگر می‌خواهید مفاهیمی مانند اکوسیستم، تهدیدهای محیط‌زیستی و حفاظت از طبیعت را در قالب گفت‌وگو، بازی و فعالیت گروهی آموزش دهید، ساختار این راهنما می‌تواند برای برنامه‌ریزی کلاس به کارتان بیاید.

طبیعت در کلاس درس همچنین برای خوانندگانی مناسب است که آموزش محیط‌زیست را فراتر از انتقال چند تعریف می‌دانند و می‌خواهند دانش‌آموزان را به پرسش‌گری، همکاری و بررسی پیامدهای رفتارهای انسانی تشویق کنند. با این حال، انتظار اصلی از کتاب ارائه یک متن صرفاً نظری نیست؛ خواننده با راهنمایی برای اجرای فعالیت، آماده‌سازی پیش از کلاس و ارزیابی پایان فعالیت روبه‌رو می‌شود. اگر به آموزش مشارکتی و پرورش نگاه مسئولانه نسبت به طبیعت علاقه دارید، این اثر می‌تواند راهنمایی منظم برای شروع و پیشبرد چنین گفت‌وگوهایی در کلاس باشد.