دایره المعارف هنر (۳ جلدی) اثر روئین پاکباز

معرفی کتاب دایره المعارف هنر (۳ جلدی)

اگر برای شناخت هنر به مرجعی نیاز دارید که از هنرمندان و سبک‌ها تا رسانه‌ها، اصطلاحات و موضوعات تصویری را در کنار هم بررسی کند، دایره المعارف هنر (۳ جلدی) می‌تواند نقطه‌ای قابل اتکا برای جست‌وجو و مطالعه باشد. این مجموعه با گستره‌ای از نقاشی، پیکره‌سازی، طراحی گرافیک، عکاسی، رسانه‌های نو، تصویرگری، چاپگری و طنزنگاری، تصویری چندوجهی از دانش هنر ارائه می‌کند.

این اثر به کوشش روئین پاکباز، آزاده افراسیابی، فائقه بقراطی، هلیا دارابی، مهدی سیفی، حمیدرضا قلیچ‌خانی، حمیدرضا کرمی، توکا ملکی، حسن موریزی‌نژاد و مهران مهاجر تدوین شده است. ساختار سه‌جلدی آن به‌گونه‌ای است که هم برای مراجعه سریع به یک مدخل و هم برای مطالعه پیوسته درباره تاریخ، مفاهیم و جلوه‌های گوناگون هنر کاربرد دارد.

درباره کتاب دایره المعارف هنر (۳ جلدی)

ویراست جدید دایره المعارف هنر از دو بخش اصلی تشکیل می‌شود: بخش بدنه و بخش‌های فرعی یا پیوست. مدخل‌های بدنه از «الف» تا «ی» در جلدهای اول و دوم آمده‌اند و پیوست‌ها در جلد سوم جای گرفته‌اند؛ هر بخش نیز ترتیب الفبایی مستقل خود را دارد. این نظم، پیدا کردن اطلاعات درباره یک هنرمند، سبک، جنبش، گروه، رسانه، اسلوب یا اصطلاح هنری را آسان‌تر می‌کند.

دو جلد نخست در مجموع ۵۶۳۷ مدخل دارند و با ۱۱۴۳ تصویر سیاه‌وسفید و ۳۷۴ تصویر رنگی همراه‌اند. مدخل‌ها اطلاعاتی برگزیده درباره هنرمندان، هنری‌نویسان، نظریه‌پردازان و جریان‌های هنری عرضه می‌کنند. در میان آن‌ها بیش از ۷۰۰ مدخل به هنرمندان معاصر ایرانی اختصاص دارد؛ انتخاب این هنرمندان بر پایه آغاز فعالیت آنان پیش از سال ۱۳۷۷ انجام شده است.

دامنه مجموعه به هنرهای اصلی محدود نمی‌ماند و در زمینه‌های طراحی صنعتی، معماری، خوشنویسی، سفالگری و برخی هنرهای سنتی نیز اطلاعاتی در اختیار خواننده می‌گذارد. بنابراین مخاطب می‌تواند در یک مجموعه واحد، میان هنرهای تجسمی، رسانه‌های نو، هنرهای کاربردی و جلوه‌هایی از هنر سنتی ارتباط برقرار کند و برای مطالعه بیشتر، از مدخل‌های مرتبط مسیر تازه‌ای پیدا کند.

جلد سوم دو پیوست مهم دارد. پیوست نخست با عنوان «تاریخ‌شناسی» شامل ۱۱۰ مقاله مصور درباره تحولات هنر در جوامع مختلف جهان است. هنر امروز کشورهای اروپایی، آسیایی، آمریکای لاتین، شمال آفریقا و خاورمیانه در این بخش بررسی می‌شود و مقاله «هنر امروز ایران» به هنرمندان و گفتمان هنری پس از سال ۱۳۷۷ می‌پردازد. ۴۲۷ تصویر سیاه‌وسفید مرتبط با متن و ارجاع به برخی تصاویر رنگی جلدهای اول و دوم، این مقالات را تکمیل می‌کنند.

پیوست دوم، «مضمون‌شناسی»، ۳۷۹ مدخل درباره موضوع‌ها و مواد تصویری رایج در آثار هنری جوامع مختلف دارد. شخصیت‌های مذهبی یا ادبی، خدایان و الهگان، جانوران، رویدادها، صحنه‌ها و نمادها در این بخش بررسی می‌شوند. خواننده با مراجعه به هر مدخل می‌تواند درباره منشأ و ویژگی‌های یک مضمون، دگرگونی‌های تاریخی احتمالی آن و هنرمندانی که بر اساس آن آثاری پدید آورده‌اند، اطلاعات به دست آورد.

نویسنده کتاب دایره المعارف هنر (۳ جلدی)

روئین پاکباز، آزاده افراسیابی، فائقه بقراطی، هلیا دارابی، مهدی سیفی، حمیدرضا قلیچ‌خانی، حمیدرضا کرمی، توکا ملکی، حسن موریزی‌نژاد و مهران مهاجر نویسندگان و همکاران این مجموعه‌اند. حاصل همکاری آنان اثری مرجع است که اطلاعات هنری را در قالب مدخل‌ها، مقالات تاریخی و نوشته‌های موضوعی کنار هم قرار می‌دهد.

رویکرد کتاب، دسته‌بندی و ارائه اطلاعات برگزیده درباره عناصر گوناگون هنر است. در جلدهای بدنه، تمرکز بر معرفی افراد، سبک‌ها، جنبش‌ها، گروه‌ها، رسانه‌ها، اسلوب‌ها و اصطلاحات قرار دارد؛ در جلد سوم، نگاه مجموعه به تاریخ تحولات هنر و مضمون‌های تصویری گسترش پیدا می‌کند. این ترکیب به خواننده اجازه می‌دهد یک موضوع را هم از منظر تعریف و معرفی و هم از زاویه تاریخ و کاربرد تصویری دنبال کند.

خرید کتاب دایره المعارف هنر (۳ جلدی) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این مجموعه برای دانشجویان و پژوهشگران هنر، هنرمندان، مدرسان، نویسندگان و هنردوستانی مناسب است که می‌خواهند به اطلاعاتی منظم درباره هنرهای تجسمی و حوزه‌های وابسته دسترسی داشته باشند. اگر درباره یک هنرمند، سبک، اصطلاح، رسانه یا جنبش هنری جست‌وجو می‌کنید، مدخل‌های الفبایی دو جلد نخست می‌توانند مطالعه شما را هدفمندتر کنند.

اگر به تاریخ هنر جهان و هنر معاصر ایران علاقه دارید، مقالات مصور «تاریخ‌شناسی» فرصت می‌دهند تحولات هنر را در جوامع و مناطق گوناگون دنبال کنید. همچنین اگر در آثار هنری با نمادی، شخصیت، جانور، رویداد یا صحنه‌ای خاص روبه‌رو می‌شوید، بخش «مضمون‌شناسی» می‌تواند برای شناخت منشأ و تغییرات تاریخی آن موضوع راهگشا باشد.

دایره المعارف هنر (۳ جلدی) را می‌توان برای مراجعه روزمره، آماده‌سازی پژوهش، گسترش واژگان تخصصی هنر یا مطالعه موضوعی در نظر گرفت. خوانندگان باید انتظار داشته باشند با اثری اطلاعاتی و طبقه‌بندی‌شده روبه‌رو شوند؛ کتابی که به‌جای تمرکز بر یک رشته یا دوره، طیف وسیعی از هنرها، هنرمندان، مفاهیم، تاریخ‌ها و مضمون‌های تصویری را در سه جلد گرد می‌آورد.