بداههسازی در تئاتر اثر کیت جانستون
کتاب بداههسازی در تئاتر
معرفی کتاب بداههسازی در تئاتر
آیا میتوان بدون تکیه بر متن ازپیشنوشتهشده، تخیل را به کنش نمایشی تبدیل کرد؟ کتاب «بداههسازی در تئاتر» نوشته کیت جانستون به همین قلمرو زنده و پیشبینیناپذیر وارد میشود؛ قلمرویی که در آن اتفاقی که در کلاس یا تمرین رخ میدهد، از بحثهای نظری و قضاوت دیگران مهمتر است. این اثر حاصل بیست سال کار و تجربه جانستون و همکارانش است و با نگاهی عملی، جذاب و اندیشمندانه به پرورش قوه تخیل میپردازد.
جانستون در این کتاب از شیوههای ویژه بداههسازی سخن میگوید؛ شیوههایی که بخش مهمی از آنها بر داستانهای تخیلی استوارند. او همچنین تجربه خود در آموزش کار با ماسک را به میان میگذارد و نشان میدهد چگونه میتوان فضای کلاس را از قالبهای خشک و محدودکننده دور کرد. برای خواننده، این کتاب فقط مجموعهای از توصیههای مربوط به تئاتر نیست؛ دعوتی است برای نگاهکردن دوباره به بازی، تخیل، آموزش و امکانهای خلاقانه انسان.
درباره کتاب بداههسازی در تئاتر
موضوع اصلی کتاب، آزادکردن تخیل و پرورش نیروی خلاقی است که در کودکی حضوری طبیعی دارد اما ممکن است در بزرگسالی زیر فشار عادتها، ترس از قضاوت و قواعد تثبیتشده کمرنگ شود. جانستون تلاش میکند این نیرو را در روندی عملی دوباره فعال کند. از نگاه او، بداههسازی تنها واکنش سریع روی صحنه نیست؛ راهی برای تجربهکردن، مشاهدهکردن و پذیرفتن امکانهایی است که پیش از شروع اجرا هنوز شکل قطعی ندارند.
یکی از ویژگیهای مهم این اثر، تأکید آن بر تجربه مستقیم است. جانستون بهجای آنکه در بحثهای بیپایان درباره شیوه درست کار متوقف شود، توجه را به خود فرایند معطوف میکند. تغییر شکل کلاسها برای تثبیت آنها، توجه به آنچه در لحظه اتفاق میافتد و استفاده از داستانهای تخیلی، همگی در خدمت ساختن محیطی قرار میگیرند که در آن قوه تخیل بتواند مجال ظهور پیدا کند. در چنین رویکردی، کلاس تئاتر فقط محل انتقال اطلاعات نیست؛ فضایی برای آزمودن و کشفکردن است.
کار با ماسک نیز در تجربه آموزشی جانستون جایگاه مهمی دارد. این بخش از کتاب به خواننده کمک میکند بداند بداههسازی میتواند از ابزارها و شیوههای گوناگون برای گسترش بیان نمایشی استفاده کند. با این حال، کتاب در یک دستورالعمل خشک خلاصه نمیشود. نگاه نویسنده سرشار از مشاهدههای واقعی، گزارههای الهامبخش، خرد عملی و لحظاتی از بازیگوشی ذهنی است؛ ترکیبی که متن را هم برای مطالعه و هم برای آزمودن در کلاس و سالن تمرین مناسب میکند.
«بداههسازی در تئاتر» از خواننده انتظار ندارد با همه دیدگاههایش موافق باشد. ارزش کتاب تا اندازهای در همین چالشبرانگیزبودن آن است: ایدههای جانستون میتوانند عادتهای رایج درباره آموزش، خلاقیت و کار نمایشی را زیر سؤال ببرند. خواننده در مسیر مطالعه با پیشنهادهایی روبهرو میشود که بهتر است آنها را فقط نخواند، بلکه در فضای آموزشی یا تمرینی بیازماید و نتیجه را در تجربه خود بسنجد. از این منظر، کتاب میان نظریه و عمل پل میزند.
این اثر برای هر هنرمندی که میخواهد با تجربه عملی نویسنده از تخیل همراه شود، خواندنی است؛ اما دامنه کاربرد آن به هنرمندان محدود نمیماند. تأکید کتاب بر پرورش خلاقیت، مشاهده و رهاکردن تخیل میتواند برای معلمان، مربیان، دانشآموزان و دانشجویان نیز جذاب باشد. کتاب بهجای وعده راهحلی قطعی، خواننده را به اندیشیدن، تجربهکردن و بررسی دوباره شیوههای معمول دعوت میکند. در نتیجه، انتظار داشته باشید با متنی روبهرو شوید که هم راهنماست و هم ذهن را به چالش میکشد.
نویسنده کتاب بداههسازی در تئاتر
کیت جانستون این کتاب را بر پایه بیست سال کار و تلاش خود و همکارانش شکل داده است. تجربه او از آموزش بداههسازی، کار با داستانهای تخیلی و آموزش کار با ماسک، محور اصلی نگاهش به خلاقیت نمایشی را میسازد. او در تئاتر رویال کورت در بخش نمایشنامهنویسی نیز نقشی مهم در گسترش تئاتر مؤلف داشته است. بااینهمه، اهمیت این کتاب بیش از هر چیز در روشی است که جانستون برای نزدیکشدن به تخیل و عمل نمایشی پیش مینهد.
نثر و رویکرد او همزمان صریح، تجربهمحور و سرشار از خرد عملی است. جانستون بهجای ارائه تصویری دور از دسترس از خلاقیت، آن را در فعالیتهای کلاس، تمرین، مشاهده و واکنش به اتفاقهای واقعی جستوجو میکند. همین پیوند میان اندیشه و عمل باعث میشود خواننده بتواند ایدههای کتاب را با نگاه انتقادی دنبال کند و نسبت آنها را با تجربه شخصی خود بسنجد.
خرید کتاب بداههسازی در تئاتر به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تئاتر، بازیگری، آموزش نمایش و شیوههای پرورش تخیل علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخابی جدی برای مطالعه و تجربه باشد. هنرمندانی که میخواهند از الگوهای تکراری فاصله بگیرند و در تمرینهای خود فضای بیشتری برای بداههپردازی ایجاد کنند، از نگاه عملی جانستون بهره خواهند برد. همچنین اگر مدرس، معلم یا مربی هستید و به دنبال راهی برای فعالترکردن خلاقیت در کلاس میگردید، ایدههای این اثر میتواند موضوعی برای آزمودن و گفتوگو فراهم کند.
این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که از متنهای آموزشی صرفاً نظری انتظار ندارند و ترجیح میدهند با اثری روبهرو شوند که آنان را به عمل دعوت میکند. علاقهمندان به تخیل، آموزش خلاق، کارگاههای نمایشی و تمرینهای گروهی نیز میتوانند ارتباط خوبی با فضای آن برقرار کنند. در نهایت، «بداههسازی در تئاتر» را به کسانی پیشنهاد میکنیم که آمادهاند درباره مرزهای خلاقیت دوباره فکر کنند، ایدهها را در کلاس یا سالن تمرین بیازمایند و از مشاهده نتیجه این تجربه لذت ببرند.
