احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری اثر حسین بشیریه

معرفی کتاب احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری

آیا دانش سیاست باید فقط زندگی سیاسی را توضیح دهد یا وظیفه دارد برای اصلاح و بهسازی آن نیز راهی پیش بگذارد؟ کتاب احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری نوشته حسین بشیریه، با طرح همین پرسش بنیادین، جایگاه و کارکرد علوم سیاسی را در تاریخ معاصر نقد می‌کند و خواننده را به بازاندیشی درباره هدف نهایی دانش سیاست فرامی‌خواند.

این کتاب حاصل تأملی انتقادی درباره فاصله میان دانش سیاسی و عمل سیاسی است. نویسنده می‌کوشد روشن کند که مطالعه سیاست چگونه می‌تواند از توصیف صرف پدیده‌ها فراتر برود و در فهم اهداف زندگی سیاسی، تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و اداره امور عمومی نقش مؤثرتری پیدا کند.

درباره کتاب احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری

محور اصلی کتاب، پرسش از غایت علوم سیاسی است. اگر سیاست با عمل، تصمیم‌گیری، سیاست‌گذاری و اداره امور عمومی ارتباط دارد، دانش سیاست نیز نمی‌تواند تنها به گردآوری داده‌ها یا ارائه توضیحاتی درباره رخدادهای سیاسی محدود بماند. از نگاه کتاب، این دانش باید بتواند نسبت خود را با اهداف زندگی سیاسی و ابزارهای رسیدن به آن اهداف بررسی کند.

حسین بشیریه در این اثر، دگرگونی‌های علوم سیاسی را در گذار تاریخ و به‌ویژه مسیر شکل‌گیری رویکردهای مسلط در سده اخیر به بحث می‌گذارد. نقد اصلی او متوجه استیلای اثبات‌گرایی و رفتارگرایی بر مطالعات سیاسی است؛ رویکردهایی که بر توضیح و تبیین زندگی سیاسی تأکید می‌کنند، اما از پرسش درباره تدبیر، اصلاح و تغییر آن فاصله می‌گیرند.

در دانش اثباتی سیاست، جنبه‌های گوناگون زندگی سیاسی ممکن است به داده‌هایی عینی و بی‌روح فروکاسته شوند. کتاب نشان می‌دهد که چنین تقلیلی، هنگامی که با غفلت از غایات و اهداف سیاسی همراه شود، می‌تواند علوم سیاسی را از رسالت و فایده اصلی خود دور کند. در اینجا مسئله فقط چگونگی رخ دادن یک پدیده سیاسی نیست؛ بلکه پرسش مهم‌تر این است که زندگی سیاسی مطلوب چه ویژگی‌هایی دارد و چگونه می‌توان به آن نزدیک شد.

از سوی دیگر، این اثر بر ضرورت تأمل در راه‌های دستیابی به زندگی عادلانه و در شأن کرامت انسانی تأکید دارد. بنابراین، رویکرد کتاب صرفاً توصیفی نیست و دانش سیاست را به‌منزله حکمت عملی و دانش تجویزی بازتعریف می‌کند؛ دانشی که باید بتواند درباره بایدها، غایت‌ها و امکان اصلاح امور عمومی نیز گفت‌وگو کند.

نویسنده بحث خود را با اشاره به تجربه‌های آموزشی و پژوهشی‌اش آغاز می‌کند؛ تجربه‌هایی که از آغاز تحصیل او در علوم سیاسی در دهه ۱۳۵۰ شکل گرفته‌اند. این روایت شخصی، زمینه‌ای برای طرح دغدغه‌ای عمومی‌تر فراهم می‌آورد: دانشجوی علوم سیاسی قرار است چه نیازی را برآورده کند و آموخته‌های او در برابر مسائل فردی و اجتماعی چه کارکردی داشته باشد؟ مقایسه با رشته‌هایی مانند حقوق، پزشکی و مهندسی، این پرسش را برجسته‌تر می‌کند که غایت آموزش و پژوهش سیاسی چیست.

ارزش خواندن کتاب در همین پیوند میان نظریه و عمل نهفته است. احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری برای خواننده‌ای نوشته شده که می‌خواهد درباره معنای دانش سیاسی، حدود روش‌های علمی رایج و نسبت سیاست با عدالت و کرامت انسانی تأمل کند. این کتاب به‌جای ارائه پاسخی ساده، میدان پرسشگری درباره مسئولیت دانش سیاست و امکان ثمربخش‌تر شدن آن را گسترده می‌کند.

نویسنده کتاب احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری

حسین بشیریه در این کتاب از منظر پژوهشگری سخن می‌گوید که تجربه چند دهه آموزش و پژوهش در علوم سیاسی، او را به بررسی دوباره این رشته واداشته است. دغدغه او در این اثر، صرفاً نقد یک روش دانشگاهی نیست؛ او می‌خواهد نسبت میان دانش سیاست، عمل سیاسی و نیازهای جامعه را روشن‌تر کند.

رویکرد نویسنده در این گفتار، انتقادی و غایت‌محور است. او با فاصله گرفتن از تلقی علوم سیاسی به‌عنوان دانشی صرفاً توضیح‌دهنده، بر امکان بازگشت آن به جایگاه حکمت عملی تأکید می‌کند؛ جایگاهی که در آن پرسش از اهداف، ارزش‌ها، اصلاح امور عمومی و زندگی عادلانه نیز بخشی از کار دانش سیاسی به شمار می‌آید.

خرید کتاب احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به علوم سیاسی، نظریه سیاسی و فلسفه سیاست علاقه دارید و می‌خواهید درباره هدف و کارکرد دانش سیاست فراتر از تعریف‌های رایج فکر کنید، این کتاب می‌تواند انتخابی جدی برای شما باشد. اثر حاضر به‌ویژه برای دانشجویان و پژوهشگران علوم سیاسی مناسب است؛ زیرا مسئله‌ای اساسی درباره مسیر تحصیل و پژوهش در این رشته پیش می‌کشد.

این کتاب برای خوانندگانی نیز جذاب است که به رابطه میان دانش و عمل، سیاست‌گذاری و اداره امور عمومی، یا امکان دستیابی به زندگی عادلانه و شایسته کرامت انسانی می‌اندیشند. اگر انتظار دارید یک اثر سیاسی فقط مجموعه‌ای از اطلاعات درباره رخدادها ارائه کند، باید بدانید که این کتاب رویکردی پرسشگر و انتقادی دارد. در مقابل، اگر به‌دنبال گفت‌وگویی درباره غایت‌های زندگی سیاسی و نقش دانش در تدبیر و اصلاح جامعه هستید، احیای علوم سیاسی: گفتاری در پیشه سیاستگری می‌تواند افق تازه‌ای برای مطالعه شما بگشاید.