قانون پیران، یا، راهی نو برای خشنودکردن‌تان اثر تامس میدلتون

معرفی کتاب قانون پیران، یا، راهی نو برای خشنودکردن‌تان

اگر قانونی با ادعای دفاع از «سودمندی» انسان‌ها، سالمندان را به مرگ محکوم کند، جامعه چگونه به آن واکنش نشان خواهد داد؟ نمایشنامه قانون پیران، یا، راهی نو برای خشنودکردن‌تان نوشته تامس میدلتون و ویلیام رولی، با طرح همین موقعیت هولناک، طنزی تلخ و پرسش‌برانگیز درباره قانون، قدرت، اخلاق و ارزش انسان پیش روی خواننده می‌گذارد.

این اثر از نمونه‌های درام ژاکوبینی و نمایشنامه‌های مشارکتی اوایل قرن هفدهم انگلستان است؛ نمایشی که در آن عناصر کمیک و جدی، هجو اجتماعی و کشمکش اخلاقی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. فضای داستان در سرزمینی خیالی در یونان باستان شکل می‌گیرد، اما مسئله‌ای که مطرح می‌کند به زمانه نویسندگانش نزدیک است و همچنان می‌تواند مخاطب را به تأمل درباره معیارهای ارزش‌گذاری انسان وادارد.

درباره کتاب قانون پیران، یا، راهی نو برای خشنودکردن‌تان

در مرکز داستان، دوک ایواندر قانونی افراطی وضع می‌کند: مردان بالای هشتاد سال و زنان بالای شصت سال باید اعدام شوند، زیرا دیگر از نظر حکومت «سودمند» به شمار نمی‌آیند. این فرمان، موتور اصلی روایت است و نشان می‌دهد وقتی قدرت سیاسی، بهره‌وری و توان جسمی را به معیار نهایی ارزش انسان تبدیل کند، قانون چگونه می‌تواند از عدالت فاصله بگیرد و به ابزاری برای حذف افراد بدل شود.

نمایشنامه برای آشکارکردن پیامدهای این فرمان، دو واکنش متفاوت را در برابر آن قرار می‌دهد. سیمونیدس، با نگاهی فرصت‌طلبانه و بدبینانه، اجرای قانون را فرصتی برای رهایی از پدر سالخورده و رسیدن زودتر به ارث می‌بیند. در برابر او، کلینتس این قانون را خلاف طبیعت و وجدان می‌داند. او با یاری همسرش، هیپولیتا، نقشه‌ای برای نجات جان پدرش طراحی می‌کند؛ نقشه‌ای که برگزاری تشییع جنازه‌ای ساختگی را دربرمی‌گیرد.

فریب کلینتس و هیپولیتا، هم به فضای کمیک نمایش نیرو می‌بخشد و هم معنای آیین‌ها و قوانین را به پرسش می‌کشد. تشییع جنازه‌ای که واقعیت ندارد، نشان می‌دهد چگونه شکل‌های رسمی می‌توانند از معنای اصلی خود تهی شوند و به ابزار سوءتفاهم، پنهان‌کاری یا مقاومت تبدیل شوند. در کنار خط اصلی، ماجراهای فرعی نیز طنزی گزنده می‌سازند؛ از شوهرانی که مشتاق مرگ همسران سالخورده‌اند تا پیرمردانی که به شکلی مضحک در پی بازگرداندن جوانی خویش هستند.

این موقعیت‌های کمیک، موضوعی جدی را برجسته می‌کنند: اگر ارزش انسان فقط با سودمندی، کارآمدی یا نیروی بدنی سنجیده شود، روابط خانوادگی و اجتماعی چه صورتی پیدا می‌کنند؟ اثر با اغراق و هجو، منطق سرد قدرت را به نمایش می‌گذارد و نشان می‌دهد قانونی که ظاهراً برای سامان‌دادن به جامعه وضع شده، ممکن است ترس، منفعت‌طلبی و بی‌رحمی را آشکار کند.

اوج نمایشنامه در جایی شکل می‌گیرد که ماهیت واقعی فرمان روشن می‌شود. معلوم می‌شود دوک قصد نداشته است واقعاً شهروندان سالخورده را به قتل برساند و قانون را به‌منزله آزمونی اخلاقی برای سنجش فضیلت آنان وضع کرده است. این چرخش، اثر را از تراژدی محض دور می‌کند و به آن ساختاری تراژدی‌ـ‌کمدی می‌دهد؛ ساختاری که در پایان، مخاطب را به بازاندیشی درباره قانون و نسبت آن با انسانیت دعوت می‌کند، نه به انکار کامل قانون.

نویسنده کتاب قانون پیران، یا، راهی نو برای خشنودکردن‌تان

تامس میدلتون و ویلیام رولی این نمایشنامه را در قالب اثری مشارکتی پدید آورده‌اند؛ اثری که ظرفیت‌های درام ژاکوبینی را برای پیوندزدن طنز اجتماعی، هجو اخلاقی و موقعیت‌های جدی به کار می‌گیرد. نتیجه، نمایشی چندلایه است که هم از کشش پیرنگ و موقعیت‌های خنده‌آور بهره می‌برد و هم مخاطب را با پرسش‌های اخلاقی و سیاسی روبه‌رو می‌کند.

رویکرد نویسندگان در این اثر بر تقابل دیدگاه‌ها استوار است: فرصت‌طلبی در برابر وجدان، فرمان رسمی در برابر طبیعت انسانی، و ظاهر آیین‌ها در برابر معنایی که باید داشته باشند. از این مسیر، شخصیت‌ها تنها بخشی از یک داستان کمیک نیستند؛ واکنش‌هایشان نشان می‌دهد که یک قانون بی‌رحمانه چگونه می‌تواند ارزش‌های پنهان افراد و جامعه را آشکار کند.

خرید کتاب قانون پیران، یا، راهی نو برای خشنودکردن‌تان به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به نمایشنامه‌های کلاسیک، درام ژاکوبینی و آثاری علاقه دارید که طنز را با نقد اجتماعی درهم می‌آمیزند، قانون پیران، یا، راهی نو برای خشنودکردن‌تان می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند در کنار دنبال‌کردن یک موقعیت نمایشی پرکشمکش، درباره رابطه قانون و عدالت نیز فکر کنند.

این نمایشنامه همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که از داستان‌هایی درباره قدرت، اخلاق، خانواده و ارزش انسان لذت می‌برند. نباید از آن انتظار روایتی کاملاً تراژیک یا صرفاً سرگرم‌کننده داشته باشید؛ تجربه اصلی کتاب از رفت‌وآمد میان خنده و اضطراب، اغراق و واقعیت، و ظاهر قانونی و پیامد انسانی آن شکل می‌گیرد. در نهایت، این اثر برای مخاطبی مناسب است که از ادبیات نمایشی انتظار پرسش‌انگیزی دارد و می‌خواهد پس از پایان خواندن، درباره حدود اختیار حکومت و معنای انسانیت دوباره بیندیشد.