آفرینش در قرآن اثر سعید عدالت‌نژاد

معرفی کتاب آفرینش در قرآن

آفرینش جهان از بنیادی‌ترین پرسش‌هایی است که در پیوند میان دین، تفسیر و تاریخ اندیشه مطرح می‌شود. کتاب آفرینش در قرآن نوشته سعید عدالت نژاد، این موضوع را با تمرکز بر روایت قرآن از پیدایش جهان و کیفیت خلق آسمان و زمین بررسی می‌کند و می‌کوشد نشان دهد که مفسران در دوره‌های مختلف چگونه به آیات آفرینش نگریسته‌اند.

این اثر پژوهشی، تنها به بازگویی داستان آفرینش بسنده نمی‌کند؛ بلکه تغییر شیوه‌های فهم و تفسیر آن را در بستر تاریخی دنبال می‌کند. خواننده در این کتاب با مطالعه‌ای روبه‌رو می‌شود که از یک سو به متن قرآن توجه دارد و از سوی دیگر، تفاوت نگاه تفسیری در دوره قدیم و دوره مدرن را آشکار می‌سازد.

درباره کتاب آفرینش در قرآن

محور اصلی کتاب، بررسی آفرینش جهان به‌طور کلی و تحلیل کیفیت خلق آسمان و زمین در قرآن است. نویسنده برای پیش‌برد این تحقیق، تفسیرهای چهار مفسر را از دو دوره انتخاب کرده و آن‌ها را در چارچوبی تاریخی مطالعه می‌کند. این انتخاب به کتاب امکان می‌دهد که روایت آفرینش را نه به‌صورت موضوعی جدا از تاریخ، بلکه در ارتباط با شرایط و شیوه‌های فکری دوره‌های گوناگون ببیند.

ساختار کتاب موضوعاتی چون کلیات پژوهش، آفرینش جهان از دیدگاه قرآن، تفسیر آفرینش در دوره قدیم و تفسیر آفرینش در دوره مدرن را دربرمی‌گیرد. در کنار این مباحث، داستان آفرینش در فرهنگ مردم پیش از قرآن نیز بررسی می‌شود. چنین رویکردی، زمینه‌ای برای مقایسه و فهم بهتر روایت‌های آفرینش فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که مطالعه این موضوع می‌تواند فراتر از شرح واژه‌ها و عبارت‌های قرآنی باشد.

بخش دیگری از کتاب به مطالعه‌ای هرمنوتیکی اختصاص دارد. در این بخش، مسئله آفرینش از زاویه‌ای تفسیری بررسی می‌شود؛ یعنی توجه فقط به آنچه در متن آمده محدود نمی‌ماند، بلکه نحوه شکل‌گیری معنا در فرایند تفسیر نیز اهمیت پیدا می‌کند. خواننده می‌تواند در جریان این بررسی، با تفاوت میان خوانش‌های تفسیری و نسبت میان متن، تاریخ و فهم مفسر آشنا شود.

رویکرد تاریخی کتاب، به خواننده کمک می‌کند تا تفسیرهای مربوط به آفرینش را ثابت و یکسان نبیند. قرار گرفتن دیدگاه‌های دوره قدیم و مدرن در کنار یکدیگر، امکان توجه به تداوم‌ها و تفاوت‌های میان این دو دوره را فراهم می‌آورد. از سوی دیگر، طرح داستان آفرینش در فرهنگ مردم پیش از قرآن، دامنه بحث را گسترده‌تر می‌کند و موضوع را در زمینه‌ای فرهنگی و تاریخی قرار می‌دهد.

در نتیجه، آفرینش در قرآن برای کسانی ارزشمند است که می‌خواهند درباره نسبت قرآن و تفسیر، تحول فهم آیات آفرینش و نقش زمینه تاریخی در شکل‌گیری برداشت‌های دینی مطالعه کنند. این کتاب بیشتر از آنکه پاسخی ساده و نهایی عرضه کند، خواننده را به دنبال کردن مسیرهای مختلف فهم و بررسی دقیق‌تر روایت آفرینش دعوت می‌کند.

نویسنده کتاب آفرینش در قرآن

سعید عدالت نژاد در این کتاب با رویکردی تاریخی و هرمنوتیکی به سراغ موضوع آفرینش می‌رود. نقطه آغاز شکل‌گیری ایده این تحقیق، آشنایی او با دیدگاه‌های نصرحامد ابوزید بوده است. این پژوهش همچنین با تشویق وینسنت برومر، استاد بازنشسته فلسفه دین دانشگاه اترخت هلند، و آندرو ریپین، محقق و عضو هیئت تحریریه دایره‌المعارف قرآن، ادامه یافته است.

نویسنده این تحقیق را با استفاده از فرصت مطالعاتی خود در مؤسسه مطالعات پیشرفته برلین به انجام رسانده است. حاصل این مسیر، مطالعه‌ای است که متن قرآن، تفسیرهای دوره‌های مختلف، فرهنگ پیش از قرآن و تحلیل هرمنوتیکی را در ارتباط با یکدیگر قرار می‌دهد. تمرکز او بر چگونگی فهم آفرینش، به کتاب سیمایی پژوهشی و تحلیلی می‌بخشد.

خرید کتاب آفرینش در قرآن به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به پژوهش‌های قرآنی، تاریخ تفسیر و بررسی روایت‌های آفرینش علاقه دارید، آفرینش در قرآن می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که می‌خواهند آیات مربوط به پیدایش جهان و آفرینش آسمان و زمین را در پیوند با دیدگاه‌های مفسران و زمینه‌های تاریخی آن‌ها دنبال کنند.

دانشجویان و پژوهشگران حوزه قرآن، علوم دینی، تاریخ اندیشه و هرمنوتیک نیز می‌توانند از ساختار مقایسه‌ای این اثر بهره ببرند. همچنین اگر به تفاوت میان تفسیرهای قدیم و مدرن یا ارتباط میان فرهنگ پیش از قرآن و روایت آفرینش علاقه‌مندید، این کتاب تصویری منسجم از این مباحث در اختیار شما می‌گذارد.

از این اثر نباید انتظار روایتی داستانی یا شرحی عامه‌پسند داشت؛ کتاب با زبان پژوهشی، موضوع آفرینش را از چند زاویه بررسی می‌کند و خواننده را به تأمل درباره شیوه‌های فهم متن و تغییر برداشت‌های تفسیری فرامی‌خواند. در نهایت، این کتاب برای کسانی مناسب است که مطالعه‌ای تاریخی، قرآنی و تحلیلی درباره آفرینش جهان می‌خواهند.