کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان اثر ساقی گازرانی

عکس کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان
عکس کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان

کتاب کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان

خلق یک ضدقهرمان

انتشارات:

مرکز

قیمت:

200,000

10٪

180,000

قیمت:

200,000

10٪

180,000

معرفی کتاب کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان

چگونه ممکن است شخصیتی در یک روایت تاریخی به نماد بیداد و رفتارهای غیرانسانی تبدیل شود، در حالی که تصویر او از نگاه رقیبانش ساخته شده است؟ کتاب کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان نوشتهٔ ساقی گازرانی، با تمرکز بر شخصیت کوش پیل‌دندان و روایت کوش‌نامه، به بررسی بازنمایی حکومت کوشانیان در سنت تاریخی ایران می‌پردازد. این اثر، علاوه بر معرفی زمینهٔ تاریخی کوشان، دربارهٔ رابطهٔ قدرت، روایت و شکل‌گیری تصویر قهرمان یا ضدقهرمان تأمل می‌کند.

کوشان سرزمینی در مشرق ایران بود و حکومت بزرگ کوشانیان در قرن اول میلادی در آن شکل گرفت. این حکومت همسایه و رقیب ساسانیان به شمار می‌رفت؛ اما شناخت تاریخی آن با دشواری‌هایی همراه است. بخش مهمی از داده‌های موجود دربارهٔ کوشانیان از سکه‌شناسی و کتیبه‌نگاری به دست می‌آید و نبود یک روایت تاریخی مستقل، امکان نتیجه‌گیری دربارهٔ گذشتهٔ این حکومت را پیچیده می‌کند.

درباره کتاب کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان

محور اصلی کتاب، خوانش کوش‌نامه به‌عنوان روایتی دربارهٔ حکومت کوشان است؛ متنی که در قرن پنجم هجری قمری و در عصر سلجوقی، بر پایهٔ کتابی باستانی به نظم درآمده است. نویسنده در این پژوهش می‌کوشد نشان دهد که کوش‌نامه را می‌توان روایتی تاریخی از کوشان دانست که از زبان رقیبان آن، یعنی ساسانیان، نقل شده است. در چنین روایتی، شخصیت کوش پیل‌دندان به ضدقهرمان تبدیل می‌شود و نمادی از سلسلهٔ کوشانیان به شمار می‌آید.

اهمیت این نگاه در آن است که تصویر یک حکومت یا شخصیت تاریخی همیشه جدا از جایگاه راوی و مناسبات قدرت شکل نمی‌گیرد. وقتی تاریخ از منظر رقیب روایت می‌شود، ویژگی‌های منفی و رفتارهای خشونت‌آمیز می‌تواند برجسته شود و شخصیت مخالف به مظهر بیداد بدل گردد. کتاب با بررسی همین سازوکار، خواننده را با مسئلهٔ جانب‌داری در روایت تاریخی و شیوهٔ مشروعیت‌دهی یا مشروعیت‌زدایی از حکومت‌ها روبه‌رو می‌کند.

این اثر همچنین با دیدگاهی گسترده‌تر به تاریخ‌نگاری ایرانی می‌نگرد. استدلال اصلی آن، رد این تصور است که ایرانیان فاقد تاریخ‌نگاری بوده‌اند. در عوض، کتاب از وجود نوعی تاریخ‌نگاری خاص ایرانی سخن می‌گوید که دوره‌بندی‌ها و شخصیت‌های شناخته‌شدهٔ خود را داشته است. این تاریخ‌نگاری، مانند نمونه‌های تاریخی دیگر از گذشته تا امروز، می‌توانسته برای مشروع جلوه دادن یک قدرت یا بی‌اعتبار کردن قدرتی رقیب به کار رود.

کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان، بیش از آنکه صرفاً داستان شخصیتی افسانه‌ای یا تاریخی باشد، مطالعه‌ای دربارهٔ polemics قدرت و تأثیر آن بر روایت گذشته است. کتاب از طریق پیوند دادن کوش‌نامه با تاریخ کوشانیان و نگاه ساسانی، به خواننده کمک می‌کند میان رخدادهای تاریخی، شیوهٔ ثبت آن‌ها و داوری‌های سیاسی دربارهٔ شخصیت‌ها تمایز بگذارد. بنابراین، هنگام مطالعهٔ اثر باید انتظار متنی تحلیلی دربارهٔ تاریخ، ادبیات تاریخی و سازوکارهای روایت قدرت را داشت، نه روایتی بی‌طرف و ساده از گذشته.

این کتاب ترجمهٔ مقاله‌ای پژوهشی با عنوان «کوش پیل‌دندان، ضدقهرمان: مجادلات قدرت در ایران باستان متأخر» است که در مجلهٔ مطالعات ایرانی، در سال ۲۰۱۹، منتشر شده است. ساختار پژوهشی اثر باعث می‌شود بحث آن بر تفسیر یک متن، زمینهٔ تاریخی آن و پیامدهای سیاسی تصویرسازی از دشمن متمرکز باشد. از این منظر، کتاب برای کسانی ارزشمند است که می‌خواهند دربارهٔ تاریخ‌نگاری ایران و ارتباط میان متن، قدرت و هویت تاریخی با دقت بیشتری مطالعه کنند.

نویسنده کتاب کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان

ساقی گازرانی در این کتاب به سراغ موضوعی می‌رود که در مرز میان تاریخ، ادبیات و تحلیل قدرت قرار دارد. رویکرد او بر بازخوانی کوش‌نامه، توجه به جایگاه ساسانیان به‌عنوان رقیب کوشانیان و بررسی چگونگی ساخته شدن تصویر کوش پیل‌دندان استوار است. نویسنده به‌جای پذیرفتن چهرهٔ ضدقهرمان به‌عنوان حقیقتی قطعی، زمینهٔ شکل‌گیری این تصویر را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که روایت تاریخی می‌تواند با مشروعیت‌بخشی و مشروعیت‌زدایی پیوند داشته باشد.

تمرکز گازرانی بر یک شخصیت و یک روایت، بحثی محدود اما قابل‌تعمیم دربارهٔ تاریخ‌نگاری ایرانی پیش می‌کشد: گذشته فقط از راه داده‌ها شناخته نمی‌شود، بلکه به نحوهٔ کنار هم قرار گرفتن داده‌ها و روایت‌ها نیز وابسته است. به همین دلیل، اثر او برای خوانندگانی که به تحلیل متون تاریخی و بازنمایی قدرت در روایت‌های ایرانی علاقه دارند، خواندنی است.

خرید کتاب کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به تاریخ ایران باستان، حکومت کوشانیان و مناسبات میان کوشان و ساسانیان علاقه دارید، این کتاب می‌تواند نگاه دقیق‌تری به یکی از همسایگان و رقیبان ساسانیان پیش روی شما بگذارد. مطالعهٔ آن برای کسانی مناسب است که می‌خواهند فراتر از داده‌های سکه‌شناسی و کتیبه‌نگاری، با مسئلهٔ نبود روایت تاریخی و تلاش برای بازسازی گذشته از خلال یک متن ادبی آشنا شوند.

این اثر همچنین به علاقه‌مندان تاریخ‌نگاری، ادبیات حماسی و پژوهش دربارهٔ اسطوره‌سازی سیاسی پیشنهاد می‌شود. اگر دوست دارید بدانید یک حکومت چگونه در روایت رقیب خود بازنمایی می‌شود، یا چگونه شخصیتی به ضدقهرمان و نماد بیداد تبدیل می‌گردد، بحث‌های کتاب برای شما جذاب خواهد بود. خوانندگانی که به رابطهٔ قدرت و روایت، مشروعیت‌دهی و مشروعیت‌زدایی، و بازخوانی متون تاریخی ایرانی علاقه‌مندند نیز از رویکرد تحلیلی آن بهره می‌برند. در نهایت، این کتاب انتخابی مناسب برای مطالعه‌ای پژوهشی و متمرکز دربارهٔ کوش‌نامه، کوشانیان و نقش روایت در ساختن چهرهٔ دشمن است.

ساقی گازرانی
ساقی گازرانی

دیگر آثار این نویسنده

کوش پیل‌دندان: خلق یک ضدقهرمان
آرش کمانگیر: جای خالی داستان آرش در شاهنامه
ضحاک: تاریخ از دل اسطوره
روایت‌های خاندان رستم و تاریخ‌نگاری ایرانی