بازیگر پنجم اثر محسن هجری
معرفی کتاب بازیگر پنجم
اگر مرز میان دوست و دشمن در زندگی روزمره مبهم شود، تصمیمگیری دیگر ساده نیست. کتاب «بازیگر پنجم» نوشته محسن هجری، داستان گروهی از دانشآموزان پسر است که برای اجرای یک نمایش تئاتر، سراغ یکی از پیچیدهترین رخدادهای تاریخی، یعنی صلح امام حسن مجتبی(ع)، میروند و ناگهان درمییابند که این موضوع فقط به گذشته مربوط نمیشود.
این اثر داستانی، با پیوند زدن شرایط امروز به حوادث تاریخی، نوجوانان را با پرسشهایی جدی درباره شناخت، انتخاب، دوستی، دشمنی، سکوت، گذشت و ایستادگی روبهرو میکند. «بازیگر پنجم» از مجموعه چهاردهجلدی زندگی ائمه معصومین(ع) است و تلاش میکند مفاهیم تاریخی و اخلاقی را در قالب تجربهای زنده، صمیمی و قابل لمس برای مخاطب روایت کند.
درباره کتاب بازیگر پنجم
ماجرا از یک کلاس درس آغاز میشود؛ دانشآموزان تصمیم دارند با کمک معلم خود نمایشنامهای اجرا کنند. پس از گفتوگو و بررسی موضوعهای گوناگون، آنها ماجرای صلح امام حسن(ع) را برای نمایش انتخاب میکنند. انتخاب این موضوع، گروه را وادار میکند برای فهم درست ماجرا مطالعه کنند؛ کاری که برای دانشآموزانی که عادتشان به خواندن بیشتر به کتابهای درسی محدود شده، آسان نیست.
نمایشنامه پنج بازیگر دارد، اما اعضای گروه چهار نفرند. همین مسئله، یعنی پیدا کردن بازیگر پنجم، به گره اصلی داستان تبدیل میشود و انسجام گروه را در معرض خطر قرار میدهد. انتخاب نفر پنجم فقط یک مشکل اجرایی نیست؛ روابط میان اعضای گروه، برداشتهایشان از یکدیگر و اعتمادشان به هم نیز تحت تأثیر قرار میگیرد. در نتیجه، تمرین تئاتر به فرصتی برای شناخت بهتر خود و دیگران تبدیل میشود.
محسن هجری در این روایت، گذشته و حال را در کنار هم قرار میدهد. دانشآموزان هنگام آماده شدن برای نمایش، با موقعیتی تاریخی روبهرو هستند که پاسخ آن را نمیتوان با چند قضاوت ساده توضیح داد. آنها کمکم متوجه میشوند برخی رفتارها و پدیدهها ممکن است در شکلهای تازه تکرار شوند و انسان در زندگی امروز نیز با موقعیتهایی روبهرو شود که تشخیص حق، مصلحت، وفاداری و فریب در آنها دشوار است.
داستان در قالب بیست پرده پیش میرود و گفتوگوها و روابط اجتماعی گروه را در فضایی صمیمی دنبال میکند. عنوانهایی مانند «معرفی سر صحنه»، «هوای غبارآلود»، «بادامهای تلخ»، «بالای دار»، «ظاهر و باطن»، «از زهر کشندهتر» و «فیل در تاریکی»، حالوهوای متنوع و مسئلهمحور پردههای کتاب را نشان میدهند. فضای اثر همزمان رنگوبوی مدرسه و تئاتر را دارد و از سوی دیگر، مخاطب را به تأمل درباره رخدادهای تاریخی و بازتاب آنها در جامعه امروز دعوت میکند.
یکی از ویژگیهای مهم کتاب، تبدیل کردن یک موضوع تاریخی به مسئلهای شخصی و امروزی است. دانشآموزان فقط قرار نیست نقش شخصیتهای تاریخی را بازی کنند؛ آنها باید بفهمند در برابر کسانی که ممکن است با رفتارهایی شبیه معاویه و عمروعاص عمل کنند، چه موضعی داشته باشند. پرسشهایی مانند اینکه کجا باید ایستاد، کجا باید عبور کرد، چه وقت باید سکوت کرد و چه زمانی بخشید، در مسیر داستان به دغدغههایی واقعی برای اعضای گروه نمایش تبدیل میشوند.
به این ترتیب، کتاب بدون جدا کردن تاریخ از زندگی، تجربهای داستانی درباره انتخابهای دشوار میسازد. خواننده در کنار دنبال کردن تمرینها، اختلافها و گفتوگوهای دانشآموزان، با پیچیدگیهایی روبهرو میشود که همیشه راهحل سرراست ندارند. این شیوه، مطالعه صلح امام حسن(ع) را از یک موضوع صرفاً تاریخی فراتر میبرد و آن را به زمینهای برای فکر کردن درباره روابط انسانی، اعتماد و تشخیص درست از نادرست تبدیل میکند.
نویسنده کتاب بازیگر پنجم
محسن هجری در «بازیگر پنجم» روایت نوجوانانی را پیش میبرد که برای اجرای یک نمایش، ناچار میشوند از سطح حفظ کردن متن و ایفای نقش فراتر بروند. رویکرد او بر گفتوگو، شکلگیری روابط میان اعضای گروه و درهمتنیدگی تجربههای امروز با یک حادثه تاریخی استوار است. به همین دلیل، کتاب هم داستانی درباره تئاتر و همکاری دانشآموزان است و هم روایتی برای نزدیک شدن به خطمشی امام حسن مجتبی(ع) و دشواریهای تصمیمگیری در موقعیتهای پیچیده.
نویسنده با قرار دادن پرسشهای اخلاقی و اجتماعی در دل یک ماجرای مدرسهای، مخاطب نوجوان را به مشارکت ذهنی در داستان دعوت میکند. خواننده همراه شخصیتها پیش میرود، درباره انتخاب بازیگر پنجم و پیامدهای آن کنجکاو میماند و همزمان میسنجد که رخدادهای تاریخی چگونه میتوانند برای زندگی امروز معنا پیدا کنند.
خرید کتاب بازیگر پنجم به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
این کتاب برای نوجوانانی مناسب است که به داستانهای مدرسهای، تئاتر، گفتوگوهای اجتماعی و روایتهای تاریخی علاقه دارند. اگر بهدنبال اثری هستید که موضوع زندگی ائمه معصومین(ع) را در قالب داستانی معاصر و قابل لمس دنبال کند، «بازیگر پنجم» میتواند انتخابی متناسب با این علاقه باشد.
خواندن این اثر را به کسانی پیشنهاد میکنیم که از داستانهایی درباره کار گروهی، دوستی و اختلاف میان نوجوانان لذت میبرند و در عین حال میخواهند درباره صلح امام حسن(ع)، تکرار برخی موقعیتهای تاریخی و دشواری تشخیص دوست و دشمن تأمل کنند. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که انتظار دارند یک روایت نوجوانانه، علاوه بر ماجرا و فضای نمایشی، پرسشهایی جدی درباره سکوت، بخشش، وفاداری و مسئولیت پیش رویشان بگذارد.
