اولین رییسجمهور اثر محمدجواد مظفر
کتاب اولین رییسجمهور
پنج گفت و گو درباره اولین انتخابات ریاست جمهوری ایران، دی ماه ۱۳۵۸ جلال الدین فارسی - ابوالحسن بنی صدر، آیت الله شهید سید محمد بهشتی - حسن حبیبی - عزت ا… سحابی
معرفی کتاب اولین رییسجمهور
انتخاب نخستین رییسجمهور ایران در دیماه ۱۳۵۸، تنها یک رویداد انتخاباتی نبود؛ این اتفاق در فردای فروپاشی یکی از دیرپاترین نظامهای سلطنتی جهان و در آغاز شکلگیری نظمی تازه رخ داد. کتاب اولین رییسجمهور نوشته محمدجواد مظفر، با گردآوری پنج گفتوگو، به فضای سیاسی و فکری آن روزهای پرالتهاب بازمیگردد و پرسش مهمی را پیش میکشد: در آن مقطع حساس، چه کسی میتوانست نخستین رییسجمهور کشور باشد و چرا؟
این کتاب برای خوانندگانی نوشته شده است که میخواهند انتخابات نخستین دوره ریاستجمهوری ایران را نه فقط بهعنوان یک نتیجه تاریخی، بلکه بهعنوان فرایندی شکلگرفته در میان نگرشها، دغدغهها و صفبندیهای گوناگون ببینند. گفتوگوها دریچهای به بحثهای آن زمان باز میکنند و تصویری زندهتر از فضای سیاسی آغاز جمهوری اسلامی به دست میدهند.
درباره کتاب اولین رییسجمهور
هسته اصلی کتاب را پنج گفتوگو درباره نخستین انتخابات ریاستجمهوری ایران تشکیل میدهد. این گفتوگوها در دیماه ۱۳۵۸ انجام شدهاند؛ زمانی که جامعه ایران در حال تجربه پیامدهای یک دگرگونی بزرگ سیاسی بود و مسئله انتخاب نخستین رییسجمهور، برای مردم و رهبری انقلاب اهمیت ویژهای داشت. بنابراین، موضوع کتاب فقط معرفی نامزدها یا بازگویی نتیجه انتخابات نیست، بلکه بررسی فضای فکری و سیاسی پیرامون این انتخاب است.
در این گفتوگوها، نامها و دیدگاههای جلالالدین فارسی، ابوالحسن بنیصدر، آیتالله شهید سید محمد بهشتی، حسن حبیبی و عزتالله سحابی مطرح میشود. حضور این چهرهها در متن، امکان میدهد خواننده با بخشی از نگاهها و برداشتهای اثرگذار در آن دوره آشنا شود و تفاوت یا نزدیکی جریانهای فکری حاضر در فضای سیاسی آن زمان را بهتر دنبال کند.
محمدجواد مظفر این تجربه تاریخی را از مسیر گفتوگو پیش میبرد؛ روشی که به کتاب حالوهوایی مستند و پرسشمحور میدهد. بهجای آنکه روایت فقط از فاصلهای دور و با جمعبندیهای کلی ارائه شود، مخاطب با سخنان و مواضعی روبهرو میشود که به فضای همان دوره نزدیکاند. همین ویژگی کمک میکند مسئله انتخاب نخستین رییسجمهور در زمینه واقعی خود دیده شود: زمینهای آکنده از امید، نگرانی، رقابت سیاسی و تلاش برای ترسیم آینده کشور.
اهمیت کتاب در این است که بخشی از ناگفتهها و نانوشتههای مربوط به آن مقطع را در قالب گفتوگو پیش روی خواننده میگذارد. مخاطب با مطالعه اثر، میتواند درباره مناسبات فکری و سیاسی سالهای آغازین پس از انقلاب تأمل کند و دریابد که تصمیمگیری درباره نخستین رییسجمهور، در چه فضای پیچیدهای شکل گرفت. در نهایت، سرنوشت نخستین رییسجمهور ایران نیز به اهمیت این موضوع میافزاید و خواندن گفتوگوها را به تلاشی برای فهم بهتر مسیر بعدی تاریخ تبدیل میکند.
این کتاب همچنین بازتاب دغدغه گروهی از جوانان در همان سالهای پرتلاطم است؛ جوانانی که در دبیرخانه شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران فعالیت میکردند. از این منظر، اثر فقط مجموعهای از مصاحبهها نیست، بلکه کوششی برای ثبت پرسشها و حساسیتهای نسلی است که در برابر تولد ساختار سیاسی جدید قرار داشت. خوانندگان باید انتظار روایتی گفتوگومحور، تاریخی و سیاسی داشته باشند؛ روایتی که بیش از ارائه داوری نهایی، زمینه را برای شناخت و سنجش فراهم میکند.
نویسنده کتاب اولین رییسجمهور
محمدجواد مظفر در این کتاب سراغ یکی از نقاط تعیینکننده تاریخ سیاسی معاصر ایران رفته است: نخستین انتخابات ریاستجمهوری پس از فروپاشی نظام سلطنتی. انتخاب قالب پنج گفتوگو نشان میدهد که تمرکز اثر بر شنیدن دیدگاهها و بازسازی فضای بحثهای آن دوره است، نه صرفاً ارائه یک روایت خطی از وقایع.
رویکرد نویسنده به موضوع، به خواننده اجازه میدهد مسئله را از چند زاویه دنبال کند و میان نگرشهای مطرحشده در گفتوگوها ارتباط برقرار کند. دغدغه ثبت فضای سیاسی، صفبندیهای فکری و ناگفتههای آن سالها، به کتاب وجهی پژوهشمحور و مستند میدهد و آن را برای مطالعه تاریخ سیاسی ایران در سالهای آغازین جمهوری اسلامی مناسب میسازد.
خرید کتاب اولین رییسجمهور به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ سیاسی ایران، تحولات پس از انقلاب و نخستین تجربههای انتخاباتی جمهوری اسلامی علاقه دارید، اولین رییسجمهور میتواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای کسانی مناسب است که میخواهند نخستین انتخابات ریاستجمهوری را در بستر مناقشهها و دیدگاههای سیاسی آن زمان بررسی کنند، نه اینکه تنها به دانستن نام برنده یا نتیجه نهایی بسنده کنند.
مطالعه این اثر به علاقهمندان گفتوگوهای تاریخی، خاطرات و روایتهای سیاسی و همچنین خوانندگانی پیشنهاد میشود که به نقش نسل جوان در ثبت تحولات اجتماعی توجه دارند. اگر ترجیح میدهید یک رویداد مهم را از خلال سخنان چهرههای درگیر با فضای آن دوره بشناسید، ساختار گفتوگویی کتاب برایتان جذاب خواهد بود. در نهایت، این اثر زمانی انتخاب مناسبتری است که بخواهید درباره شکلگیری فضای سیاسی سال ۱۳۵۸، نگرشهای حاضر در آن و سرنوشت نخستین رییسجمهور ایران تأمل کنید.
