کروکودیل (اقتباسی از داستان کوتاه کورکودیل اثر فیودور داستایفسکی) اثر تام باسدن

معرفی کتاب کروکودیل (اقتباسی از داستان کوتاه کورکودیل اثر فیودور داستایفسکی)

اگر هنرمندی به جای ایستادن بیرون از یک نظام، ناگهان درون آن گرفتار شود، اعتراضش چه سرنوشتی پیدا می‌کند؟ نمایشنامه کروکودیل (اقتباسی از داستان کوتاه کورکودیل اثر فیودور داستایفسکی) نوشته تام باسدن، با چنین موقعیت عجیب و خنده‌آوری آغاز می‌شود: ایوان، بازیگری که خود را شایسته توجه بیشتری می‌داند، هنگام بازدید از باغ‌وحش به‌وسیله یک کروکودیل بلعیده می‌شود؛ اما برخلاف انتظار، زنده می‌ماند.

این اثر اقتباسی، داستانی ابزورد و پرتحرک درباره هنر، قدرت، شهرت و رابطه پیچیده هنرمند با سیستمی است که می‌خواهد آن را نقد کند. باسدن فضای غریب داستان داستایفسکی را به صحنه‌ای معاصر می‌آورد و از شکم کروکودیل، قلمرویی نمادین برای بررسی سازش، مقاومت و مصرف شدن اعتراض می‌سازد.

درباره کتاب کروکودیل (اقتباسی از داستان کوتاه کورکودیل اثر فیودور داستایفسکی)

محور نمایش، ایوان است؛ بازیگری معترض و کم‌تر دیده‌شده که درون بدن کروکودیل به وضعیتی غیرمنتظره می‌رسد. او در این فضای بسته و غریب، به جای آنکه صرفاً قربانی باشد، تلاش می‌کند از موقعیت خود برای ادامه اعتراض استفاده کند. با این حال، هرچه بیشتر درون این موجود باقی می‌ماند، مرز میان مخالفت و همکاری، استقلال و جذب شدن، یا مقاومت و نمایش مبهم‌تر می‌شود.

کروکودیل در این نمایش فقط یک حیوان یا حادثه‌ای عجیب نیست؛ استعاره‌ای از ساختارهایی است که نیروهای مخالف خود را می‌بلعند و به بخشی از سازوکارشان تبدیل می‌کنند. اعتراض ایوان به‌تدریج می‌تواند به اجرا، تصویر و حتی کالا بدل شود. همین وارونگی، هسته طنز تلخ اثر را شکل می‌دهد: هنرمندی که علیه نظامی سرمایه‌دارانه موضع می‌گیرد، ممکن است در همان نظام به چهره‌ای دیدنی و سودآور تبدیل شود.

باسدن از این موقعیت برای پرداختن به شهرت سیاسی و فرهنگی در عصر شبکه‌های اجتماعی نیز بهره می‌گیرد؛ عصری که در آن اعتراض گاهی پیش از آنکه اثر واقعی بگذارد، به نمایشی قابل مصرف تبدیل می‌شود. ایوان هم‌زمان شیفته دیده شدن و نگران از دست دادن معنای اعتراض است. نمایش از مخاطب می‌پرسد آیا می‌توان از درون یک سیستم با آن مبارزه کرد، وقتی همان سیستم مخالف خود را جذب، بازنمایی و بی‌خطر می‌کند؟

لحن اثر میان احترام به متن کلاسیک و بی‌پروایی کمدی مدرن حرکت می‌کند. نتیجه، نمایشی کوتاه، تند، بسیار تئاتری و سرشار از منطق ابزورد است که در آن طنز و تهدید در کنار هم قرار می‌گیرند. گروهی کوچک، امکان دوبرابر کردن نقش‌ها، صحنه‌آرایی مینیمال و اتکا به تخیل بصری، به این جهان عجیب انرژی می‌دهد و نشان می‌دهد برای ساختن موقعیتی بزرگ، همیشه به امکانات صحنه‌ای گسترده نیاز نیست.

در این اقتباس، فضای سورئال داستان اصلی حفظ می‌شود، اما مسائل آن به تجربه هنرمند معاصر نزدیک‌تر می‌گردد. خواننده یا تماشاگر با اثری روبه‌رو است که هم می‌تواند او را به خنده وادارد و هم پس از خنده، درباره شهرت، همدستی و قیمت دیده شدن به فکر فرو ببرد. ویژگی متمایز نمایش در همین دوگانگی است: سرگرم‌کننده باقی می‌ماند، اما پرسش‌های سیاسی و هنری خود را پنهان نمی‌کند.

نویسنده کتاب کروکودیل (اقتباسی از داستان کوتاه کورکودیل اثر فیودور داستایفسکی)

تام باسدن در این نمایش، به سراغ داستان کوتاه «کروکودیل» اثر فیودور داستایفسکی رفته و آن را با زبان تئاتر معاصر بازآفرینی کرده است. رویکرد او نه بازگویی ساده متن کلاسیک، بلکه گفت‌وگویی بازیگوشانه با ایده‌های آن است. باسدن روح ابزورد و انتقادی داستان را نگه می‌دارد و در عین حال، مسئله هنرمند مدرن، فرهنگ شهرت و جذب شدن اعتراض در ساختارهای قدرت را برجسته می‌کند.

اهمیت کار او در این است که استعاره مرکزی را به تجربه‌ای زنده و نمایشی تبدیل می‌کند. کروکودیل به فضای اجرا، سیستم به صحنه و ایوان به هنرمندی بدل می‌شود که نمی‌داند دیده شدن، ابزار مقاومت اوست یا نشانه تسلیمش. از این راه، نویسنده میان کمدی پرانرژی و نقد اجتماعی تعادل برقرار می‌کند و اقتباسی می‌سازد که برای مخاطب امروز قابل لمس است.

خرید کتاب کروکودیل (اقتباسی از داستان کوتاه کورکودیل اثر فیودور داستایفسکی) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این نمایشنامه برای کسانی مناسب است که به تئاتر ابزورد، اقتباس‌های معاصر از ادبیات کلاسیک و طنز سیاه علاقه دارند. اگر از آثاری لذت می‌برید که یک موقعیت غیرممکن را به پرسشی اجتماعی تبدیل می‌کنند، داستان ایوان در شکم کروکودیل می‌تواند تجربه‌ای متفاوت و درگیرکننده برای شما باشد.

کروکودیل انتخابی مناسب برای خوانندگانی است که درباره رابطه هنر و قدرت، سرمایه‌داری، شهرت، فرهنگ شبکه‌های اجتماعی و تبدیل اعتراض به کالا کنجکاوند. این کتاب پاسخ‌های ساده ارائه نمی‌دهد؛ در عوض، با زبانی تند و کمیک، شما را با تناقض هنرمندی روبه‌رو می‌کند که هم منتقد سیستم است و هم ممکن است به وسیله همان سیستم به شهرت برسد.

اگر به نمایشنامه‌های کوتاه، پرانرژی و متکی بر تخیل صحنه‌ای علاقه دارید، از این اقتباس انتظار روایتی فشرده، موقعیتی نامتعارف و طنزی داشته باشید که زیر سطح خنده، نقدی جدی را دنبال می‌کند. تام باسدن در نهایت شما را به این پرسش بازمی‌گرداند: وقتی مخالفت به بخشی از نمایش تبدیل می‌شود، هنوز چه اندازه از قدرت واقعی خود را حفظ کرده است؟