پیشپرده و پیشپرده خوانی اثر مرتضی احمدی
معرفی کتاب پیشپرده و پیشپرده خوانی
پیشپرده فقط بخشی سرگرمکننده از نمایش نبود؛ در دورهای پرالتهاب، به صدایی برای بازتاب زندگی مردم تبدیل شد. کتاب پیشپرده و پیشپرده خوانی نوشته مرتضی احمدی، مجموعهای از متن اشعار پیشپردههایی است که در فضای هنری تهران و در اجراهای رادیویی، تئاتری و فیلمهای موزیکال خوانده شدهاند.
این اثر به سنتی هنری میپردازد که میان ترانه، طنز، فکاهی و نمایش شکل گرفت و توانست با زبانی نزدیک به مردم، حالوهوای جامعه را بیان کند. اگر به تاریخ فرهنگ عامه، ترانههای نمایشی و ادبیات شفاهی علاقه دارید، این کتاب فرصتی برای شناخت بخشی از صدای کوچه و بازار و تجربهای متفاوت از هنر اجرایی است.
درباره کتاب پیشپرده و پیشپرده خوانی
ریشههای پیشپرده را باید در اواخر دوران قاجار و آغاز دوران پهلوی جستوجو کرد؛ دورهای که جامعه، بهویژه تحت تأثیر انقلاب مشروطه، آگاهتر شد و گروهی از قلمبهدستان برخاسته از میان توده مردم وارد عرصه شدند. در چنین فضایی، ترانههای طنز و فکاهی با آهنگسازی و حرکتی خودجوش رونق گرفتند. همین ترانهها زمینهساز شکلگیری پیشپردههای بعدی شدند.
پیشپرده در این کتاب نه یک قالب بیارتباط با زمانه، بلکه جلوهای از تجربه اجتماعی مردم معرفی میشود. این ترانهها از جامعهای رنجدیده و غمگرفته سخن میگفتند و با زبان طنز، فکاهی و آهنگ، مسائل و حالوهوای روزگار خود را به صحنه و گوش مخاطب میرساندند. نزدیکی به زبان مردم، یکی از ویژگیهایی است که به این اجراها امکان میداد در میان مخاطبان کوچه و بازار جای خود را پیدا کنند.
کتاب، متن اشعار معروفترین پیشپردههای خواندهشده در جامعه هنری تهران را دربرمیگیرد. افزون بر آن، تقریباً تمام پیشپردههایی که مرتضی احمدی در طول زندگی هنری خود در رادیو، تئاتر یا فیلمهای موزیکال خوانده، در این مجموعه آمده است. بنابراین خواننده با اثری روبهروست که هم جنبه گردآوری متنهای نمایشی و ترانهای دارد و هم مسیر حضور پیشپرده در اجراهای گوناگون را دنبال میکند.
اهمیت این متنها فقط در جنبه سرگرمکننده آنها خلاصه نمیشود. پیشپرده صدای مردمی بود که زندگی دشواری داشتند و از خلال شوخی، کنایه و موسیقی، نگاه خود را به جامعه بیان میکردند. همین پیوند میان هنر و زندگی روزمره، خواندن اشعار را به تجربهای فرهنگی تبدیل میکند. از سوی دیگر، بازخوانی این ترانهها نشان میدهد که چگونه یک قالب اجرایی میتواند هم مخاطب را مجذوب کند و هم حساسیت دستگاههای امنیتی رژیم را برانگیزد؛ زیرا روشنگری آن در میان مردم گسترش مییافت.
در واقع، پیشپردهخوانی در مرز میان ادبیات، موسیقی و نمایش قرار دارد. متنهای کتاب را میتوان هم بهعنوان شعرهایی وابسته به اجرا خواند و هم بهعنوان اسنادی از زبان، طنز و نگاه اجتماعی یک دوره بررسی کرد. این ویژگی باعث میشود اثر برای خوانندگانی که به فرهنگ عامه و تاریخ هنرهای نمایشی علاقه دارند، جذاب باشد و تصویری زندهتر از ارتباط هنر با جامعه ارائه دهد.
نویسنده کتاب پیشپرده و پیشپرده خوانی
مرتضی احمدی در این کتاب با گردآوری متن پیشپردههای شناختهشده و اشعاری که خود در رادیو، تئاتر و فیلمهای موزیکال خوانده است، تصویری متمرکز از این گونه اجرایی به دست میدهد. حضور مستقیم او در اجرای بخش بزرگی از این پیشپردهها، مجموعه را با تجربه عملی پیشپردهخوانی پیوند میدهد و توجه خواننده را به رابطه میان متن و اجرا جلب میکند.
رویکرد کتاب بر ثبت و عرضه اشعاری استوار است که در فضای هنری تهران خوانده شدهاند و در شکلگیری خاطرهای جمعی از ترانههای نمایشی نقش داشتهاند. از خلال این انتخاب، دغدغه اصلی نویسنده حفظ و معرفی زبانی است که طنز، موسیقی و بیان اجتماعی را در کنار یکدیگر قرار میدهد.
خرید کتاب پیشپرده و پیشپرده خوانی به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ تئاتر و رادیو، ترانههای طنز و فکاهی، هنرهای نمایشی و فرهنگ عامه علاقه دارید، پیشپرده و پیشپرده خوانی میتواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب بهویژه برای کسانی جذاب است که میخواهند متن ترانههایی را بخوانند که در جامعه هنری تهران اجرا شدهاند و با زبان موسیقی و نمایش، حالوهوای مردم یک دوره را بازتاب دادهاند.
این اثر برای خوانندگانی مناسب است که از مجموعههای شعر نمایشی و متنهای وابسته به اجرا لذت میبرند و دوست دارند پیوند میان هنر و تحولات اجتماعی را از زاویهای متفاوت دنبال کنند. همچنین اگر به آثار مرتضی احمدی در رادیو، تئاتر یا فیلمهای موزیکال توجه دارید، این مجموعه امکان خواندن متن پیشپردههایی را فراهم میکند که او در مسیر هنری خود اجرا کرده است.
از این کتاب نباید انتظار یک روایت داستانی پیوسته داشت؛ ارزش آن در کنار هم قرار گرفتن متنهای پیشپرده و آشکار شدن فضای فرهنگی و اجتماعی آنهاست. در نهایت، این مجموعه برای کسانی پیشنهاد میشود که میخواهند با یکی از شکلهای اثرگذار ترانه و نمایش آشنا شوند؛ شکلی که از دل جامعه برخاست، با مردم ارتباط برقرار کرد و طنز را به ابزاری برای بیان تجربههای جمعی تبدیل کرد.
