مترجمان هزار و یک شب (مدینهٔ‌فاضلهٔ‌مردی) خوب* اثر خورخه لوئیس بورخس

معرفی کتاب مترجمان هزار و یک شب (مدینهٔ‌فاضلهٔ‌مردی) خوب*

آیا می‌توان میان داستان، مقاله و متن تاریخی مرزی روشن کشید؟ کتاب مترجمان هزار و یک شب (مدینهٔ‌فاضلهٔ‌مردی) خوب* با نوشته‌هایی از خورخه لوئیس بورخس و نقدی از جین فرانکو، خواننده را به جایی می‌برد که در آن ترجمه، کتاب، اسطوره و خیال پیوسته در یکدیگر نفوذ می‌کنند. این مجموعه بیش از آن‌که صرفاً درباره هزار و یک شب باشد، تأملی ادبی درباره چگونگی شکل‌گیری متن‌ها و برداشت ما از آن‌هاست.

بورخس در این کتاب با شیوه‌ای خاص، نوشته‌هایی را کنار هم قرار می‌دهد که گاه شکل جستار و مقاله دارند و گاه به داستان نزدیک می‌شوند. همین درهم‌تنیدگی، تجربه‌ای متفاوت برای خواننده می‌سازد؛ تجربه‌ای که در آن نمی‌توان همیشه با اطمینان گفت با یک روایت داستانی، گزارشی تاریخی یا اندیشه‌ای ادبی روبه‌رو هستیم. جذابیت مجموعه نیز تا اندازه زیادی از همین ابهام سازنده و مرزشکنی میان قالب‌ها پدید می‌آید.

درباره کتاب مترجمان هزار و یک شب (مدینهٔ‌فاضلهٔ‌مردی) خوب*

این کتاب مجموعه‌ای از چند نوشته خورخه لوئیس بورخس است: اسیر، داستان: مترجمان هزار و یک شب، درباره کیش پرستش کتاب‌ها و فرقه ققنوس. هر نوشته از زاویه‌ای متفاوت به رابطه انسان با روایت، کتاب و معنا نزدیک می‌شود، اما کنار هم قرار گرفتن آن‌ها تصویری پیوسته از دغدغه‌های ادبی نویسنده به دست می‌دهد. در این مجموعه، کتاب فقط وسیله‌ای برای انتقال اطلاعات نیست؛ خودِ کتاب، تاریخ خوانده‌شدنش و شیوه‌ای که انسان به آن معنا می‌دهد، به موضوعی برای اندیشیدن تبدیل می‌شود.

در داستان: مترجمان هزار و یک شب، توجه بورخس به ترجمه و تفاوت نگاه مترجمان به هزار و یک شب آشکار است. بخشی از متن به سر ریچارد برتون و ترجمه او می‌پردازد؛ ترجمه‌ای که در توصیف بورخس، به دلیل جاذبه‌های ممنوع و ویژگی‌های خاصش، جایگاهی متفاوت پیدا کرده است. در برابر آن، ترجمه‌ای لفظ‌به‌لفظ و ساده با یادداشت‌های توضیحی قرار می‌گیرد. این تقابل، پرسش‌هایی درباره وفاداری به متن، نقش مترجم و انتظارات خواننده از شعر و نثر پیش می‌کشد.

بورخس نشان می‌دهد که ترجمه تنها جابه‌جایی واژه‌ها از زبانی به زبان دیگر نیست. هر ترجمه می‌تواند تصویری تازه از اثر بسازد و بر اعتبار، شهرت و حتی امکان خوانده‌شدن آن اثر تأثیر بگذارد. در نتیجه، هزار و یک شب در این کتاب نه فقط یک متن مشهور، بلکه میدان گفت‌وگویی میان زبان‌ها، سبک‌ها و برداشت‌های گوناگون است. خواننده با مطالعه این بخش، به تفاوت میان ترجمه ادبی و ترجمه ساده و توضیحی توجه بیشتری می‌کند و درباره نقش سلیقه و انتظار در خواندن می‌اندیشد.

نوشته درباره کیش پرستش کتاب‌ها، از رابطه انسان با کتاب و جایگاهی که متن مکتوب در ذهن او پیدا می‌کند، سخن می‌گوید و فرقه ققنوس نیز یکی دیگر از نمونه‌های پیوند خیال، روایت و اندیشه در آثار این مجموعه است. اسیر نیز در کنار این نوشته‌ها، فضای متنوع کتاب را کامل می‌کند. وجه مشترک این متن‌ها، دعوت به خواندنی فعال است؛ خواندنی که در آن مخاطب فقط دنبال نتیجه‌ای قطعی نیست، بلکه از ابهام، چندلایگی و رفت‌وآمد میان واقعیت و خیال نیز لذت می‌برد.

در پایان کتاب، جین فرانکو مقاله‌ای با عنوان مدینه فاضله مردی خسته درباره بورخس ارائه می‌کند. این مقاله، مجموعه نوشته‌های بورخس را با نگاهی تحلیلی دنبال می‌کند و فرصتی فراهم می‌آورد تا خواننده پس از مواجهه مستقیم با متن‌های او، به تصویری منسجم‌تر از برخی نگرش‌ها و دغدغه‌های ادبی‌اش برسد. قرار گرفتن این نقد در پایان کتاب، تجربه خواندن را از متن‌های خلاقانه به تأملی درباره خود نویسنده پیوند می‌دهد.

نویسنده کتاب مترجمان هزار و یک شب (مدینهٔ‌فاضلهٔ‌مردی) خوب*

خورخه لوئیس بورخس در این مجموعه نویسنده‌ای است که قالب‌های ادبی را از یکدیگر جدا نگه نمی‌دارد. او مقاله، داستان و متن تاریخی را چنان در هم می‌آمیزد که خواننده ناچار می‌شود با دقت بیشتری به شکل و محتوای نوشته توجه کند. علاقه او به کتاب، ترجمه، روایت و مرز میان واقعیت و خیال، در تمام انتخاب‌های این مجموعه دیده می‌شود.

جین فرانکو نیز با مقاله مدینه فاضله مردی خسته، نگاه خود را به بورخس و جهان فکری این نوشته‌ها اضافه می‌کند. بنابراین کتاب هم مجموعه‌ای از متن‌های بورخس است و هم فرصتی برای خواندن نقدی درباره او؛ ترکیبی که برای مخاطبان ادبیات داستانی، جستارنویسی و نقد ادبی اهمیت دارد.

خرید کتاب مترجمان هزار و یک شب (مدینهٔ‌فاضلهٔ‌مردی) خوب* به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به نوشته‌هایی علاقه دارید که میان داستان و جستار حرکت می‌کنند و از دسته‌بندی‌های معمول فاصله می‌گیرند، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. خوانندگانی که درباره هزار و یک شب، ترجمه ادبی، تفاوت میان شعر و نثر یا نقش مترجم در شکل‌دادن به یک اثر کنجکاوند، در این مجموعه موضوعات قابل تأملی پیدا می‌کنند.

این کتاب همچنین برای دوستداران آثار خورخه لوئیس بورخس و مخاطبانی پیشنهاد می‌شود که از متن‌های چندلایه، خیال‌پردازانه و اندیشه‌محور لذت می‌برند. از مطالعه آن نباید انتظار روایتی خطی و کاملاً متعارف داشت؛ جذابیت اصلی کتاب در رفت‌وآمد میان روایت، تاریخ، مقاله و نقد است. اگر دوست دارید هنگام خواندن، درباره اعتبار متن، قدرت ترجمه و معنای کتاب‌ها دوباره فکر کنید، مترجمان هزار و یک شب (مدینهٔ‌فاضلهٔ‌مردی) خوب* می‌تواند مطالعه‌ای متفاوت و تأمل‌برانگیز برایتان باشد.