درون اردوگاه‌ها (ققنوس) اثر درن بایلر

معرفی کتاب درون اردوگاه‌ها (ققنوس)

وقتی تلفن هوشمند، دوربین‌های شهری و داده‌های شخصی از ابزارهای روزمره به ابزار کنترل تبدیل می‌شوند، مرز میان آسایش و سرکوب از میان می‌رود. کتاب درون اردوگاه‌ها (ققنوس) نوشته درن بایلر، روایتی پژوهشی و تکان‌دهنده از زندگی اویغورها در شمال‌غرب چین و نقش فناوری در شکل‌گیری شبکه‌ای گسترده از بازداشت، نظارت و کار اجباری است.

این کتاب می‌کوشد به پرسشی مهم پاسخ دهد: چگونه فعالیت‌های دینی و فرهنگی، استفاده از یک برنامه اجتماعی یا داده‌های تلفن همراه می‌تواند فردی را در معرض بازداشت قرار دهد؟ بایلر با تمرکز بر جامعه اویغورها و سامانه‌های نظارتی چین، سازوکارهایی را بررسی می‌کند که از طریق آن‌ها فناوری خصوصی و حکومتی به ابزاری برای محدود کردن آزادی انسان‌ها تبدیل شده است.

درباره کتاب درون اردوگاه‌ها (ققنوس)

درن بایلر برای ترسیم ابعاد این فاجعه به ساعت‌ها مصاحبه با بازماندگان اردوگاه‌ها و کارگران آن‌ها، هزاران سند دولتی و بیش از یک دهه پژوهش تکیه می‌کند. حاصل این بررسی، تصویری از منطقه‌ای است که در آن بیش از یک‌ونیم میلیون اویغور و دیگر افراد در اردوگاه‌های اقامت اجباری و کارخانه‌های مرتبط با آن‌ها ناپدید شده‌اند. کتاب، این رخداد را نه به‌صورت حادثه‌ای جداافتاده، بلکه در قالب شبکه‌ای به‌هم‌پیوسته از سیاست، فناوری و اقتصاد توضیح می‌دهد.

یکی از محورهای اصلی اثر، بررسی فناوری‌هایی مانند تشخیص چهره، تشخیص صدا و تحلیل داده‌های تلفن‌های هوشمند است. این ابزارها به حکومت و شرکت‌ها امکان داده‌اند میلیون‌ها اویغور را به‌دلیل رفتارهای دینی و فرهنگی‌شان زیر نظر بگیرند و در فهرست سیاه قرار دهند. در این سازوکار، حتی اقداماتی مانند نصب برخی برنامه‌های شبکه‌های اجتماعی می‌تواند به‌عنوان نشانه‌ای برای بازداشت تعبیر شود؛ اتهام‌هایی که در کتاب از آن‌ها با عنوان «جرم‌های پیشاوقوع» یاد می‌شود.

بازداشت‌شدگان برای «آموزش» به اردوگاه‌ها فرستاده می‌شوند؛ اما آنچه بر آنان می‌گذرد، تنها آموزش معمول نیست. آنان مجبور می‌شوند از دولت چین تمجید کنند، اسلام را انکار کنند، خانواده‌های خود را تقبیح کنند و در کارخانه‌های وابسته به اردوگاه‌ها کار کنند؛ گاه بدون دستمزد و گاه در برابر دستمزدی بسیار اندک. این جزئیات، مفهوم آزادی، هویت دینی و فرهنگی و حق انتخاب فردی را در مرکز توجه کتاب قرار می‌دهد.

بایلر با سفر به سین‌کیانگ، پیوند میان زندگی روزمره و سازوکار نظارت را نیز دنبال می‌کند. تلفن هوشمندی که برای بسیاری نماد ارتباط و راحتی است، برای اویغورها به عاملی در مسیر فاجعه تبدیل می‌شود. از سوی دیگر، کتاب نشان می‌دهد فناوری‌های مورد استفاده در این نظام محدود به یک منطقه نیستند؛ شرکت‌هایی از پکن تا سیاتل در تولید و فروش آن‌ها نقش دارند و همین موضوع، بحث را از مرزهای چین فراتر می‌برد.

درون اردوگاه‌ها خواننده را وادار می‌کند درباره هزینه پنهان فناوری‌های فراگیر، مسئولیت شرکت‌های خصوصی و امکان شکل‌گیری گونه‌های تازه‌ای از خفقان فکر کند. ارزش کتاب در این است که روایت انسانی بازماندگان را با بررسی اسناد و سازوکارهای نظارتی کنار هم می‌گذارد و نشان می‌دهد چگونه داده‌های معمولی می‌توانند در ساختاری سیاسی، به ابزار حذف و کنترل تبدیل شوند.

نویسنده کتاب درون اردوگاه‌ها (ققنوس)

درن بایلر پژوهشگر و متخصص جامعه اویغورها و سامانه‌های نظارتی چین است. رویکرد او در این کتاب بر ترکیب پژوهش میدانی، گفت‌وگو با بازماندگان و کارگران اردوگاه، بررسی اسناد دولتی و مطالعه‌ای بیش از یک دهه‌ای استوار است. او به‌جای ارائه تصویری انتزاعی از سرکوب، فناوری و پیامدهای آن را در تجربه‌های واقعی انسان‌هایی دنبال می‌کند که زندگی‌شان تحت تأثیر این شبکه قرار گرفته است.

تمرکز بایلر بر سازوکارهاست: فناوری چگونه اطلاعات تولید می‌کند، این اطلاعات چگونه برای شناسایی و فهرست‌گذاری افراد به کار می‌رود و شرکت‌ها چگونه در گسترش چنین ابزارهایی سهیم می‌شوند. کنار هم قرار گرفتن این ابعاد، به خواننده کمک می‌کند مسئله را هم از زاویه جامعه اویغورها و هم از منظر پیامدهای جهانی فناوری نظارتی ببیند.

خرید کتاب درون اردوگاه‌ها (ققنوس) به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به کتاب‌های پژوهشی درباره خشونت حکومتی، استعمار، حقوق انسان‌ها و وضعیت اویغورها علاقه دارید، درون اردوگاه‌ها می‌تواند انتخابی جدی و روشنگر باشد. این اثر برای خوانندگانی مناسب است که می‌خواهند درباره اردوگاه‌های اقامت اجباری، کار مرتبط با اردوگاه‌ها و فشار بر هویت دینی و فرهنگی مطالعه کنند.

این کتاب همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که درباره حریم خصوصی، داده‌های تلفن همراه، تشخیص چهره، تشخیص صدا و نقش شرکت‌های فناوری در زندگی اجتماعی کنجکاوند. بایلر نشان می‌دهد مسئله فقط به استفاده از یک ابزار فنی محدود نیست؛ بلکه نحوه جمع‌آوری، تفسیر و به‌کارگیری داده‌ها می‌تواند آزادی گروه‌های آسیب‌پذیر را تهدید کند.

خوانندگان باید انتظار متنی مستند، جدی و مبتنی بر روایت‌های انسانی و اسناد را داشته باشند؛ کتابی که از شرح وضعیت اویغورها آغاز می‌کند و در نهایت پرسشی جهانی پیش می‌کشد: فناوری قرار است در خدمت ارتباط و آسایش باشد یا می‌تواند به ساختاری برای نظارت و خفقان بدل شود؟ اگر به مطالعه آثاری درباره پیوند سیاست، فناوری و آزادی فردی علاقه‌مندید، این کتاب افق تازه‌ای برای تأمل پیش روی شما می‌گذارد.