نسلها (مهراندیش) * اثر دبی تاکر گرین
کتاب نسلها (مهراندیش) *
نمایشنامه
معرفی کتاب نسلها (مهراندیش) *
گاهی یک گفت‌وگوی ساده درباره آشپزی، دریچه‌ای می‌شود به خاطرات، پیوندها و زخم‌های چند نسل. نمایشنامه نسلها (مهراندیش) * نوشته دبی تاکر گرین، خانواده‌ای سیاه‌پوست را در مرکز خود قرار می‌دهد و از خلال صحبت درباره مهارت‌های آشپزی، به زندگی، عشق و مرگ نزدیک می‌شود.
این اثر نمایشی بیش از آنکه بر رخدادهای پرشمار یا پی‌رنگی متعارف تکیه کند، بر صداها، رابطه‌ها، تکرار و کوتاه‌شدن تدریجی صحنه‌ها استوار است. نتیجه، تجربه‌ای فشرده و متفاوت است که مخاطب را به دقت در کلمات، سکوت‌ها و شکل روایت دعوت می‌کند.
درباره کتاب نسلها (مهراندیش) *
محور نمایشنامه، سه نسل از یک خانواده سیاه‌پوست هستند؛ نسلی که در کنار یکدیگر، از موضوعی روزمره و ملموس یعنی آشپزی سخن می‌گویند، اما این گفت‌وگو به‌تدریج ابعاد گسترده‌تری پیدا می‌کند. زندگی، عشق و مرگ در این اثر نه به شکل بحثی جداگانه، بلکه در پیوند با تجربه خانوادگی و سخن‌گفتن میان نسلها حضور می‌یابند. همین پیوند، فضای نمایشنامه را هم صمیمی و خانوادگی می‌کند و هم به آن لایه‌ای تأمل‌برانگیز می‌دهد.
نسلها از یک درآمد و پنج صحنه تشکیل شده است. هر صحنه از صحنه پیشین کوتاه‌تر می‌شود و این کاهش مدت، فقط یک ویژگی ظاهری یا فنی نیست؛ فرم تکرارشونده و زمان‌بندی اثر با مضمون آن ارتباط پیدا می‌کند. نمایشنامه از این راه، مخاطب را وادار می‌کند به آنچه تکرار می‌شود، آنچه تغییر می‌کند و آنچه در فاصله میان بخش‌ها باقی می‌ماند توجه کند. کوتاهی صحنه‌ها نیز از قدرت ماندگاری اثر کم نمی‌کند؛ برعکس، فشردگی آن باعث می‌شود تصویرها و صداهای نمایش پس از پایان مطالعه در ذهن ادامه پیدا کنند.
هفت شخصیت نمایشنامه شامل خواهر کوچک‌تر، خواهر بزرگ‌تر، پسر، ماما، بابا، نانا و بابابزرگ هستند و یک گروه کر نیز در ساختار آن حضور دارد. این مجموعه شخصیت‌ها، امکان شنیدن صداهای گوناگون را در بستر خانواده فراهم می‌کند. در کنار گفت‌وگوهای شخصیت‌ها، حضور گروه کر و شکل ویژه چیدمان صحنه‌ها به اثر حال‌وهوایی جمعی می‌دهد؛ گویی روایت فقط به یک فرد تعلق ندارد و تجربه نسلها در رفت‌وآمد میان صداها شکل می‌گیرد.
دبی تاکر گرین در این نمایشنامه از قراردادهای آشنای نمایشنامه‌نویسی کلاسیک استفاده می‌کند، اما آن‌ها را به همان شکل معمول باقی نمی‌گذارد. او این قراردادها را دگرگون می‌کند و با سنت‌های روایی سیاه‌پوستان پیوند می‌دهد. بنابراین، خواننده با متنی روبه‌رو است که هم به ساختار نمایشی شناخته‌شده متصل است و هم مسیر خاص خود را در فرم، ریتم و روایت دنبال می‌کند. نبود پی‌رنگ به معنای مرسوم، کوتاه‌شدن پیاپی صحنه‌ها و تکرارهای معنادار، از ویژگی‌هایی هستند که این تجربه را از یک نمایشنامه معمولی جدا می‌کنند.
این نمایشنامه نخستین بار در سال ۲۰۰۵ روی صحنه رفت و مورد تحسین قرار گرفت. ارزش خواندن آن برای علاقه‌مندان ادبیات نمایشی، فقط در موضوع خانواده یا مضمون‌های زندگی، عشق و مرگ خلاصه نمی‌شود؛ فرم اثر نیز بخشی از معنای آن است. مخاطب باید انتظار متنی موجز، چندصدایی، فشرده و متفاوت را داشته باشد؛ متنی که برای درک آن، توجه به ساختار و نحوه تکرار به اندازه دنبال‌کردن گفت‌وگوها اهمیت دارد.
نویسنده کتاب نسلها (مهراندیش) *
دبی تاکر گرین در نسلها به سراغ موقعیتی خانوادگی می‌رود، اما آن را با روایتی ساده و خطی بیان نمی‌کند. توجه او به صداهای متعدد، جایگاه نسلها و ارتباط میان فرم و مضمون، رویکردی متمایز به نمایشنامه می‌سازد. نویسنده با استفاده از عناصر نمایشنامه‌نویسی کلاسیک و تغییر دادن آن‌ها، متنی پدید می‌آورد که سنت روایی سیاه‌پوستان را با ساختاری فشرده و تکرارشونده همراه می‌کند.
در این اثر، دغدغه‌های نویسنده از مسیر شخصیت‌ها، گروه کر و سازمان‌دهی پنج صحنه آشکار می‌شود. به همین دلیل، نسلها را می‌توان نمونه‌ای از نمایشنامه‌ای دانست که در آن شیوه روایت و شکل اجرا، هم‌سنگ موضوع قرار می‌گیرند و خواننده را به کشف ارتباط میان این دو فرامی‌خوانند.
خرید کتاب نسلها (مهراندیش) * به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟
اگر به نمایشنامه‌های معاصر، آثار کوتاه و فشرده یا متن‌هایی با ساختار غیرمتعارف علاقه دارید، نسلها می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که از پی‌رنگ‌های سنتی انتظار ندارند و ترجیح می‌دهند روایت را از راه گفت‌وگو، تکرار، ریتم و حضور صداهای مختلف دنبال کنند.
این اثر همچنین به دوستداران نمایشنامه‌هایی پیشنهاد می‌شود که موضوع خانواده را با مسائل بنیادی‌تری مانند زندگی، عشق و مرگ پیوند می‌دهند. اگر مطالعه ادبیات نمایشی سیاه‌پوستان و آثاری با روایت چندصدایی برایتان اهمیت دارد، در این کتاب با متنی روبه‌رو می‌شوید که از سنت‌های روایی سیاه‌پوستان بهره می‌گیرد و در عین حال، قراردادهای کلاسیک نمایشنامه‌نویسی را دگرگون می‌کند.
نسلها برای کسانی مناسب است که می‌خواهند در کنار محتوای یک نمایشنامه، به فرم و ساختار آن نیز توجه کنند. کوتاه‌ترشدن پیاپی صحنه‌ها، حضور گروه کر و نبود پی‌رنگ متعارف، تجربه‌ای می‌سازد که باید با حوصله و دقت خوانده شود. در نهایت، این کتاب انتخابی است برای مخاطبانی که از متن‌های متفاوت، تأثیرگذار و قابل تأمل لذت می‌برند و دوست دارند رابطه میان خانواده، صدا و روایت را در قالبی موجز دنبال کنند.
