اقبالنامه نظامی گنجهای اثر بهروز ثروتیان
2 ناشر این کتاب را چاپ کردهاند
معرفی کتاب اقبالنامه نظامی گنجهای
در میان آثار داستانی و حکمی ادب فارسی، منظومهای هست که جهان اسکندر را با پرسشهای بزرگ درباره خرد، آفرینش و سرنوشت انسان پیوند میدهد. اقبالنامه نظامی گنجهای، سروده حکیم نظامی گنجوی و بخش دوم و پایانی اسکندرنامه، اثری است که روایتهای افسانهای، گفتوگوهای فلسفی و حکایتهای پندآموز را در قالب مثنوی کنار هم مینشاند.
این کتاب با نام اقبالنامه یا خردنامه نیز شناخته میشود و ششمین نامه از خمسه نظامی است. بهروز ثروتیان نام نویسنده این کتاب است. در این منظومه، اسکندر فقط چهرهای جهانگشا نیست؛ او در مسیر شناخت جهان، با حکیمان، دانایان و روایتهایی روبهرو میشود که جایگاه خرد و جستوجوی حقیقت را برجسته میکنند.
درباره کتاب اقبالنامه نظامی گنجهای
اقبالنامه با نیایش پروردگار و نعت پیامبر اسلام آغاز میشود و سپس به مجموعهای از داستانها و افسانهها میپردازد. از جمله این روایتها میتوان به افسانه ارشمیدس با کنیزک چینی، افسانه ماریه قبطیه و داستان خراسانی و فریب دادن خلیفه اشاره کرد. این حکایتها، فضای منظومه را از یک روایت خطی و ساده فراتر میبرند و خواننده را با مجموعهای متنوع از موقعیتها، شخصیتها و اندیشهها روبهرو میکنند.
یکی از محورهای مهم کتاب، تصویر اسکندر در مقام شخصیتی جستوجوگر و درگیر با جهان دانش است. در بخشهایی از منظومه، ذوالقرنین دانستن اسکندر، دیدار او با شبان دانا، احوالش با سقراط و گفتوگوی حکیم هند با او و هفت حکیم دیگر روایت میشود. این بخشها نشان میدهند که سفرهای اسکندر تنها حرکت در جغرافیای ناشناخته نیست؛ سفر او با دیدار اهل حکمت و شنیدن سخنان آنان معنا پیدا میکند.
در بخش دیگری از اقبالنامه، گفتارهایی درباره آفرینش از زبان شخصیتهایی چون ارسطو، والیس، سقراط، بلیناس، هرمس، اسکندر و افلاطون میآید. حضور این نامها، منظومه را به عرصهای برای طرح دیدگاههای گوناگون درباره جهان و آفرینش تبدیل میکند. خواننده در برابر مجموعهای از صداها قرار میگیرد و میتواند تفاوت نگاهها و گستره پرسشهای مطرحشده را دنبال کند؛ پرسشهایی که از روایتهای اسطورهای و تاریخی جدا نیستند.
ادعای پیامبری اسکندر، ادامه جهانگردی او تا هند، ده سرپرستان در عرض جنوب و سرزمین یاجوج، و نیز وصیتنامه اسکندر، از دیگر موضوعات کتاب است. این مطالب در کنار داستانها و گفتوگوهای حکیمانه، تصویری گسترده از قهرمانی میسازند که هم با سرزمینهای دوردست و هم با مسائل معرفتی مواجه است. در پایان نیز اشعاری در ستایش ملک عزالدین مسعود بن ارسلان میآید؛ شخصیتی که اقبالنامه به نام او منظوم شده است.
خواندن این اثر برای کسانی ارزشمند است که میخواهند با یکی از بخشهای مهم خمسه نظامی، زبان مثنوی و پیوند میان داستانپردازی و اندیشه در ادبیات کلاسیک فارسی آشنا شوند. انتظار شما از کتاب باید منظومهای چندلایه باشد: گاهی روایتی افسانهای را دنبال میکنید، گاهی با حکایتی کوتاه و پندآموز روبهرو میشوید و گاهی در گفتوگویی درباره آفرینش و خرد مکث میکنید.
نویسنده کتاب اقبالنامه نظامی گنجهای
بهروز ثروتیان نویسنده کتاب اقبالنامه نظامی گنجهای است. موضوع اثر، منظومه اقبالنامه سروده نظامی گنجوی است؛ بنابراین حضور نویسنده در این کتاب، خواننده را به متنی از میراث داستانی و حکمی نظامی نزدیک میکند. تمرکز کتاب بر روایت بخش پایانی اسکندرنامه و گردآوردن داستانها، گفتارهای حکیمانه و سرگذشتهای مربوط به اسکندر است.
نام نظامی گنجوی در سراسر کتاب با روایت منظوم اسکندر، حکایتهای گوناگون و پرسشهای مربوط به خرد و آفرینش پیوند دارد. خواننده میتواند در کنار دنبال کردن ماجراهای اسکندر، با شیوهای از داستانگویی روبهرو شود که در آن افسانه، حکمت، نیایش و ستایش در یک ساختار شعری قرار گرفتهاند. همین همنشینی، مسیر مطالعه را میان روایت و تأمل جابهجا میکند.
خرید کتاب اقبالنامه نظامی گنجهای به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به ادبیات کلاسیک فارسی، مثنویهای حکمی و آثار نظامی گنجوی علاقه دارید، اقبالنامه نظامی گنجهای میتواند انتخابی مناسب برای مطالعه شما باشد. این کتاب بهویژه برای خوانندگانی پیشنهاد میشود که میخواهند بخش دوم و پایانی اسکندرنامه را بخوانند و تصویری ادبی از سفرها، گفتوگوها و اندیشههای پیوسته با شخصیت اسکندر دنبال کنند.
اگر مطالعه داستانهای افسانهای، حکایتهای پندآموز و روایتهای مربوط به فیلسوفان و حکیمان را میپسندید، در این منظومه با موضوعات متنوعی روبهرو خواهید شد. همچنین کسانی که به حضور مفهوم خرد در شعر فارسی، بحث درباره آفرینش و روایتهای مربوط به ذوالقرنین و جهانگردی اسکندر توجه دارند، از ساختار چندوجهی کتاب بهره میبرند. در نهایت، اقبالنامه برای خوانندهای مناسب است که از متنی منظوم انتظار دارد هم داستان بگوید و هم زمینهای برای اندیشیدن درباره جهان، دانش و جایگاه انسان فراهم کند.
