شب طاهره اثر بلقیس سلیمانی

معرفی کتاب شب طاهره

گاهی یک دیدار کوتاه میان دو دوست قدیمی می‌تواند دریچه‌ای به سال‌هایی باز کند که قرار بوده فراموش شوند. رمان «شب طاهره» نوشته‌ی بلقیس سلیمانی از همین نقطه آغاز می‌شود: دیدار طاهره و مرضیه پس از بیش از سی سال، خاطرات و زخم‌های گذشته را به زندگی امروز بازمی‌گرداند.

در این رمان، یک جلسه‌ی انجمن اولیا و مربیان مدرسه‌ی دختر طاهره، او را به‌طور تصادفی روبه‌روی مرضیه، دوست دوران دانشجویی و فعالیت‌های سیاسی دهه‌ی شصت، قرار می‌دهد. قول دیداری دوباره، ذهن طاهره را به گذشته‌ای می‌برد که در آن عشق، اجبار، فقدان و اضطراب درهم‌تنیده‌اند. او درگیر حمله‌های عصبی و بازسازی دشوار خاطراتی است که هنوز از نظر عاطفی پایان نیافته‌اند.

درباره کتاب شب طاهره

طاهره در آخرین روزهای زندگی پدرش به عقد پسرعمویش احمد درمی‌آید؛ تصمیمی که آرامش خاطر پدر را در واپسین روزهای عمرش تأمین می‌کند. اما احمد، که هوادار یک سازمان سیاسی در دهه‌ی شصت است، چندی پس از عقد برای همیشه می‌رود و تنها خاطره‌ای از خود برای طاهره باقی می‌گذارد. مرگ پدر و رفتن احمد، زندگی او را وارد مرحله‌ای از تنهایی و کشمکش می‌کند.

داستان در شهر کوچک گوران و در بستر سال‌های آغازین انقلاب و جنگ پیش می‌رود؛ با این حال، کتاب قصد ندارد تاریخ را مستقیم روایت کند. آنچه برجسته می‌شود، اثر فضای سیاسی و اجتماعی آن دوره بر انتخاب‌ها، روابط و زندگی روزمره‌ی طاهره است. رمان نشان می‌دهد چگونه فشارهای بیرونی می‌توانند به خصوصی‌ترین قلمروهای زندگی، از خانواده و ازدواج تا احساس عشق، راه پیدا کنند.

ساختار زمانی اثر، یکی از ویژگی‌های مهم تجربه‌ی خواندن آن است. فصل‌های فرد از زمان حال به گذشته می‌روند و فصل‌های زوج مسیر معکوس، یعنی حرکت از گذشته به اکنون، را دنبال می‌کنند. این رفت‌وبرگشت کم‌وبیش تا پایان حفظ می‌شود و خواننده را هم‌زمان با طاهره در دو زمان نگه می‌دارد. گذشته فقط خاطره‌ای دور نیست؛ حضوری زنده است که واکنش‌های امروز او را شکل می‌دهد.

روایت اول‌شخص، مخاطب را به تجربه‌ی درونی شخصیت اصلی نزدیک می‌کند. اضطراب و دلشوره‌ی طاهره، دشواری به‌یادآوردن و کنار هم گذاشتن گذشته، و کشاکش او با خودش، فضای روانی رمان را می‌سازند. نویسنده به‌جای توضیح مستقیم رویدادهای تاریخی، پیامدهای انسانی آن‌ها را دنبال می‌کند؛ بنابراین تغییرات بزرگ اجتماعی در قالب خاطرات، رابطه‌ها و تصمیم‌های یک زن دیده می‌شوند.

«شب طاهره» از این منظر، داستان زنی است که از نظر زمان و مکان از گذشته فاصله گرفته، اما آثار آن سال‌ها هنوز در جانش ریشه دارد. موضوع کتاب فقط بازگشت به خاطرات نیست؛ مسئله، چگونگی ادامه دادن زندگی در کنار تجربه‌هایی است که پاک نشده‌اند. همین پیوند میان تاریخ اجتماعی و زندگی شخصی، به رمان حال‌وهوایی تأمل‌برانگیز می‌دهد و آن را به روایتی درباره‌ی تأثیر ماندگار گذشته تبدیل می‌کند.

نویسنده کتاب شب طاهره

بلقیس سلیمانی در این رمان، دغدغه‌ی سال‌های دهه‌ی شصت، شهر کوچک گوران و فشارهایی را پی می‌گیرد که بر زندگی طاهره و زنانی مانند او وارد شده است. نگاه او به این دوره، از مسیر زندگی شخصیت اصلی عبور می‌کند؛ به همین دلیل، تحولات سیاسی و اجتماعی نه به‌صورت گزارشی، بلکه در اثرشان بر عشق، خانواده، ازدواج و آرامش روانی شخصیت دیده می‌شوند.

نویسنده با روایت رفت‌وبرگشتی و تمرکز بر ذهن طاهره، گذشته و حال را به یکدیگر متصل می‌کند. نثر رمان خوش‌خوان و روان توصیف شده و روایت، آرام‌آرام مخاطب را همراه می‌سازد. اگر به ادبیات داستانی معاصر فارسی و رمان‌هایی علاقه دارید که مسائل اجتماعی را از دریچه‌ی تجربه‌ی شخصی و عاطفی بررسی می‌کنند، این اثر نمونه‌ای از همین رویکرد است.

خرید کتاب شب طاهره به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

خرید کتاب شب طاهره به خوانندگانی پیشنهاد می‌شود که به رمان‌های روان‌شناختی و اجتماعی، روایت‌های زن‌محور و داستان‌هایی درباره‌ی دهه‌ی شصت علاقه دارند. اگر دوست دارید تاریخ را نه در قالب شرح رویدادها، بلکه از خلال اثرش بر زندگی یک انسان دنبال کنید، این رمان می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. همچنین اگر روایت‌های دو زمانی و کشف تدریجی گذشته را می‌پسندید، ساختار این کتاب انتظار شما را برآورده می‌کند.

این کتاب برای کسانی مناسب است که از داستان‌های پرحادثه با ریتم شتابان انتظار دیگری دارند؛ زیرا جذابیت آن بیشتر در آشکار شدن تدریجی خاطرات، تنش‌های درونی و رابطه‌ی میان گذشته و اکنون شکل می‌گیرد. در مقابل، خوانندگانی که به فضای تأملی، تجربه‌های عاطفی پیچیده و تأثیر شرایط اجتماعی بر تصمیم‌های فردی اهمیت می‌دهند، احتمالاً با طاهره ارتباط بیشتری برقرار می‌کنند. «شب طاهره» روایتی است درباره‌ی زخمی کهنه، دیداری دوباره و تلاشی دشوار برای فهمیدن اینکه گذشته چگونه در اکنون ادامه پیدا می‌کند.