سقاها اثر عتیق رحیمی

معرفی کتاب سقاها

اگر دنبال رمانی هستید که همزمان تلخی تاریخ، خشونتِ ریشه‌دار و امیدِ زنده‌مانده را کنار هم بنشاند، «سقاها» انتخابی دقیق و تأثیرگذار برای شماست. «سقاها» با روایت دو مرد، از کابل تا قلب اروپا پیش می‌رود و نشان می‌دهد چگونه «اصالتِ ظلمت» می‌تواند آدم‌ها را اسیر کند؛ اما عشق، هنوز هم می‌تواند راهِ نور را باز کند.

درباره کتاب سقاها

در این رمان، پرسش اصلی فقط این نیست که طالبان چه می‌کنند؛ بلکه «اصیل بودن» در چه چیزی تعریف می‌شود. متن موجود تأکید می‌کند طالبان را به عنوان «اصیل» معرفی می‌کند، اما اصالت‌شان در دهشت و خون‌ریزی است؛ در واقع، اصالتِ مغاکِ جهان و تکیه بر شروریتی است که انگار از نسل‌های قبل به امروز رسیده است. از سوی دیگر، داستان دو مرد را دنبال می‌کنید که در چنگال نیاکان خودِ «اصیل» گرفتار و درمانده‌اند؛ روایت از کابل حرکت می‌کند و تا قلب اروپا هم می‌رسد، بی‌آنکه رخنه‌ی بدویت وحشت‌آمیز نیاکان پاک شود.

شما در طول خواندن، هم‌زمان با دو خطِ زیستی روبه‌رو می‌شوید: یکی زندگی در کابل و دیگری زیستن در غربت شهرهای مدرن اروپا. در توضیحات ارائه‌شده، این تضاد فقط جغرافیا نیست؛ بلکه دو جهانِ تجربه انسانی است: جهانِ ظلمت و جهانِ تبعید. تاریخ در هر دو سو حضور دارد؛ همان تاریخی که در معنای تمام کلمه، دختربچه‌های نابالغ را شوهر می‌دهد، سنگسار می‌کند، و آموزش و بهداشت را از فرزندان دریغ می‌دارد؛ تاریخی که در برابر آزادی و انسانیت ایستاده است.

در متن گودریدز نیز به نقطه‌ی عطفی اشاره می‌شود: 11 مارس 2001؛ روزی که طالبان دو تندیس بودایی بامیان را نابود می‌کنند و همان‌ روز، زندگی یک سقا (حامل آب) در کابل و زندگی یک تبعیدی افغان میان پاریس و آمستردام دگرگون می‌شود. این هم‌زمانی، به شما کمک می‌کند پیوندهای پنهان میان رویدادهای سیاسی و زندگی شخصی را بهتر ببینید؛ این‌که چگونه یک روز می‌تواند زندگی را به شکل بنیادین جابه‌جا کند.

«سقاها» در نهایت به شما می‌گوید با همه سنگینی ظلمت، همه ماجرا تمام نشده است. عشق در این روایت، تنها احساس نیست؛ یک کنش است؛ کنشی که هماره نور را به ارمغان می‌آورد و در تاریک‌ترین تاریکی‌ها، حقیقت زندگی و بودن را به رخ می‌کشد. پس اگر دوست دارید داستانی را بخوانید که هم از رنجِ اسارت تاریخی می‌گوید و هم به امکانِ انسان‌بودن در دل بحران باور دارد، این رمان همان مسیری است که دنبال می‌کنید.

نویسنده کتاب سقاها

عتیق رحیمی، نویسنده، فیلم‌ساز و عکاس شهیر افغانستانی/ فرانسوی است. در توضیحات موجود، گفته می‌شود او در این کتاب نیز مانند دیگر آثارش سراغ وجوه پیچیده‌ی شر می‌رود؛ وجوهی که یا انسان را وادار می‌کند با ظلمت سازگار شود یا او را به فرار، غربت و تبعید می‌کشاند. در «سقاها»، روایت شعرگون و ساختارِ همراه با حرکت از کابل تا اروپا، نشان می‌دهد نگاه او تنها گزارش‌گر نیست؛ بلکه می‌کوشد لایه‌های پنهانِ جهالت تاریخی و اسارت را به زبان داستان نزدیک کند. اگر در مسیر خواندن دنبال نویسنده‌ای هستید که مضمون‌های سنگین را با تصویرپردازی و روایت‌پردازی دقیق دنبال می‌کند، رحیمی یکی از همان انتخاب‌های جدی است.

خرید کتاب سقاها به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

«سقاها» را به شما پیشنهاد می‌کنیم اگر به کتاب‌هایی علاقه دارید که درباره افراط‌گرایی، خشونتِ ریشه‌دار و نسبت تاریخ با سرنوشت فرد حرف می‌زنند. همچنین اگر دنبال رمانی هستید که تجربه‌ی تبعید و زندگی در غربت را در کنار کابل و سایه‌ی خانواده/نیاکان تصویر کند، این کتاب برایتان معنا پیدا می‌کند. این اثر به‌ویژه برای کسانی خوب است که می‌خواهند فراتر از شعارها، درباره سازوکار «دهشت» و این‌که چرا تکرار می‌شود فکر کنند؛ و در همان حال، دنبال روزنه‌ی امیدی هستند که با عشق شکل می‌گیرد.

اگر از نظر موضوعی دنبال آثار مشابه می‌گردید، معمولاً ژانر رمان سیاسی-اجتماعی، داستان‌های مهاجرت و تبعید، و روایت‌هایی که به ریشه‌های خشونت و افراط می‌پردازند، می‌توانند مسیر هم‌خوانی برایتان باشند. «سقاها» در این میان، با ترکیب حرکت مکانی (کابل تا اروپا)، تمرکز بر دو شخصیت و نگاه فلسفی به «اصالتِ ظلمت» و «کنش عشق»، تجربه‌ای متمرکز و به‌خاطرماندنی به شما می‌دهد.