یا این یا آن ۲ اثر سورن کیرکگور

معرفی کتاب یا این یا آن ۲

اگر گاهی میان لذت‌بردن از لحظه و پذیرفتن مسئولیت‌های زندگی گرفتار تردید می‌شوید، یا این یا آن ۲ شما را به قلب همین دوگانگی می‌برد. سورن کیرکگور در این اثر فلسفی و ادبی، از خلال دو صدای متفاوت، درباره انتخاب، معنای زندگی و شیوه‌ای که انسان برای بودن برمی‌گزیند تأمل می‌کند.

این کتاب بخشی از اثر مهم یا این یا آن است؛ اثری که به دو تراز نخست هستی انسان، یعنی زندگی زیباشناختی و زندگی اخلاقی، می‌پردازد. جلد دوم، در کنار کلیت این اثر، خواننده را با نگاه اخلاقی و مسئله تعهد، ازدواج و اصالت فردی روبه‌رو می‌کند و امکان می‌دهد درباره بهای انتخاب‌های انسانی با دقت بیشتری بیندیشد.

درباره کتاب یا این یا آن ۲

یا این یا آن بر پایه گفت‌وگویی غیرمستقیم میان دو شخصیت پیش می‌رود. در بخش نخست، جوانی با نام ساده «A» از زیبایی، لذت، هنر و جذابیت‌های زندگی زیباشناختی سخن می‌گوید. نوشته‌های او از کلمات قصار و جستارهای زیباشناختی تا تأمل‌های تغزلی و دفتر خاطرات مرد اغواپیشه گسترده می‌شود؛ مجموعه‌ای که در آن، لذت و اغواگری فقط تجربه‌هایی ساده نیستند، بلکه به موضوعی برای اندیشیدن درباره آزادی، بی‌ثباتی و معنای انتخاب تبدیل می‌شوند.

در برابر این صدا، قاضی اخلاقی ویلهم قرار دارد؛ شخصیتی مسن‌تر که در قالب نامه، از ازدواج، مسئولیت و «خود بودن» سخن می‌گوید. او می‌کوشد نشان دهد زندگی اخلاقی، برخلاف زیستِ صرفاً مبتنی بر لذت، بر تعهد و مسئولیت‌پذیری استوار است. از این منظر، انسان با انتخاب‌های خود تنها یک سبک زندگی را برنمی‌گزیند؛ بلکه نسبتش را با خویشتن و جهان پیرامون نیز شکل می‌دهد.

کیرکگور میان این دو دیدگاه داوری نهایی نمی‌کند و تصمیم را به خواننده واگذار می‌گذارد. همین ویژگی، ساختار کتاب را به تجربه‌ای زنده و درگیرکننده تبدیل می‌کند. شما با یک رساله خشک و یک‌دست روبه‌رو نیستید؛ بلکه با اثری چندصدایی مواجه می‌شوید که فلسفه را با ادبیات، طنز، تأمل‌های شاعرانه و گفت‌وگو درباره تجربه‌های انسانی درهم می‌آمیزد.

یکی از جذابیت‌های کتاب، کنار هم قرار گرفتن موضوع‌هایی است که در نگاه نخست از هم دور به نظر می‌رسند: موتزارت، درام، کسالت، خاطرات اغواگرانه، ازدواج و اصالت فردی. این تنوع، به‌جای پراکنده کردن بحث، نشان می‌دهد که مسئله انتخاب چگونه می‌تواند در هنر، روابط عاطفی، عادت‌های روزمره و تصور ما از خودمان ظاهر شود. کتاب از شما می‌پرسد آیا لذت بدون تعهد می‌تواند به زندگی معنا بدهد و آیا اخلاق، آزادی را محدود می‌کند یا به آن شکل می‌دهد.

یا این یا آن ۲ را می‌توان اثری درباره تعارض زیبایی‌شناسی و اخلاق دانست؛ تعارضی که در آن هیچ پاسخ آسانی عرضه نمی‌شود. لحن طعنه‌آمیز، صدای اغواگرانه و دفاع فصیح از زندگی اخلاقی، خواننده را وادار می‌کند موضع خود را بررسی کند. ارزش مطالعه کتاب در همین دعوت به بازاندیشی است: شما نه‌فقط درباره دو شخصیت، بلکه درباره انتخاب‌های خود، معنای تعهد و امکان داشتن زندگی معنادار فکر می‌کنید.

نویسنده کتاب یا این یا آن ۲

سورن کیرکگور، فیلسوف نامدار دانمارکی، در نوشته‌هایش از سه تراز هستی انسان سخن می‌گوید: زیباشناختی، اخلاق و دین. یا این یا آن، که در سی‌سالگی و در سال ۱۸۴۳ منتشر شد، به دو تراز نخست می‌پردازد و یکی از مهم‌ترین آثار آغازین او به شمار می‌آید. این اثر با نام مستعار منتشر شد و نویسنده دیدگاه‌های متفاوت را از زبان شخصیت‌هایی مستقل بیان کرد.

رویکرد کیرکگور در این کتاب، ترکیبی از فلسفه و ادبیات است. او به‌جای آن‌که صرفاً نظریه‌ای را به‌صورت مستقیم توضیح دهد، تضاد میان دو شیوه زندگی را در صداها، نامه‌ها، جستارها و تأمل‌های گوناگون مجسم می‌کند. نتیجه، اثری است که هم درباره هستی انسانی بحث می‌کند و هم خواننده را در موقعیت انتخاب قرار می‌دهد.

خرید کتاب یا این یا آن ۲ به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به فلسفه اگزیستانسیالیستی، پرسش‌های مربوط به معنای زندگی و تأمل درباره انتخاب‌های انسانی علاقه دارید، این کتاب می‌تواند مطالعه‌ای جدی و در عین حال ادبی برای شما باشد. خوانندگانی که می‌خواهند نسبت میان لذت، آزادی، تعهد و مسئولیت را بررسی کنند، در تقابل میان «A» و قاضی ویلهم زمینه‌ای مناسب برای سنجش دیدگاه‌های خود پیدا می‌کنند.

این اثر برای علاقه‌مندان به فلسفه‌ای که با ادبیات، طنز و چندصدایی همراه است نیز انتخابی قابل توجه است. از آن انتظار پاسخ‌های قطعی و آموزشیِ مرحله‌به‌مرحله نداشته باشید؛ کتاب بیشتر شما را وارد کشمکشی فکری می‌کند و اجازه می‌دهد در پایان، درباره شیوه زندگی مطلوب خودتان تصمیم بگیرید. اگر از آثاری درباره زیبایی‌شناسی، اخلاق، ازدواج، اصالت فردی و جست‌وجوی زندگی معنادار لذت می‌برید، یا این یا آن ۲ می‌تواند افق تازه‌ای برای خواندن و اندیشیدن پیش رویتان بگشاید.