جامعه‌شناسی مردم‌مدار اثر ایمنیوئل موریس والرستاین

معرفی کتاب جامعه‌شناسی مردم‌مدار: جامعه‌شناسی در قرن بیست و یکم

جامعه‌شناسی زمانی از مرزهای دانشگاه فراتر می‌رود که به گفت‌وگویی زنده با مردم و درباره ارزش‌های بنیادین زندگی اجتماعی تبدیل شود. کتاب جامعه‌شناسی مردم‌مدار: جامعه‌شناسی در قرن بیست و یکم به معرفی همین رویکرد می‌پردازد؛ رویکردی که می‌خواهد جامعه‌شناسی را به تجربه‌ها، دغدغه‌ها و پرسش‌های مردمانی پیوند بزند که بیرون از فضای دانشگاه زندگی می‌کنند.

موضوع اصلی کتاب، نسبت میان دانش جامعه‌شناختی و جامعه است. این اثر می‌پرسد جامعه‌شناسی چگونه می‌تواند به مردم کمک کند شرایط تاریخی و اجتماعی شکل‌دهنده هویت و موقعیت آنان را بهتر بشناسند. در این نگاه، جامعه‌شناسی فقط مجموعه‌ای از مفاهیم تخصصی یا ابزاری برای سیاست‌گذاری نیست، بلکه راهی برای فهم عمیق‌تر جهان اجتماعی و گفت‌وگو درباره ارزش‌ها، نیت‌ها و منافع انسانی است.

درباره کتاب جامعه‌شناسی مردم‌مدار: جامعه‌شناسی در قرن بیست و یکم

جامعه‌شناسی مردم‌مدار نوعی جامعه‌شناسی است که مخاطب خود را تنها در میان متخصصان و دانشگاهیان جست‌وجو نمی‌کند. این رویکرد به سراغ گروه‌های گوناگون مردم می‌رود و تلاش می‌کند میان دانش جامعه‌شناختی و تجربه زیسته آنان ارتباطی دوسویه ایجاد کند. بنابراین، گفت‌وگو در این کتاب جایگاهی اساسی دارد: جامعه‌شناس فقط توضیح‌دهنده جامعه نیست، بلکه در برابر ارزش‌ها و نگرانی‌های مردمی قرار می‌گیرد و با آنان درباره مسائل مهم زندگی جمعی وارد بحث می‌شود.

یکی از ویژگی‌های این رویکرد، فاصله گرفتن از زبان صرفاً تکنیکی است. جامعه‌شناسی حرفه‌ای و سیاست‌گذار ممکن است بیشتر بر تولید دانش تخصصی یا ارائه راهکارهای سیاستی تمرکز کند؛ اما جامعه‌شناسی مردم‌مدار بر ارزش‌ها و نیت‌هایی تأکید دارد که پشت کنش‌های اجتماعی قرار گرفته‌اند. از سوی دیگر، در حالی که جامعه‌شناسی حرفه‌ای و انتقادی عمدتاً در محدوده دانشگاه باقی می‌ماند، این رویکرد به مردمانی توجه می‌کند که عضو فضای دانشگاه نیستند و در زندگی روزمره با پیامدهای نظم اجتماعی روبه‌رو می‌شوند.

کتاب نشان می‌دهد فهم جامعه فقط با مشاهده ساختارها یا تحلیل داده‌های تخصصی کامل نمی‌شود. برای رسیدن به درکی گسترده‌تر، باید به زمینه تاریخی و اجتماعی نیز توجه کرد؛ همان شرایطی که بر شکل‌گیری افراد، انتخاب‌های آنان و تصویری که از خود دارند اثر می‌گذارد. چنین نگاهی به خواننده کمک می‌کند تجربه‌های فردی را جدا از نیروهای اجتماعی نبیند و رابطه میان زندگی شخصی و مسائل عمومی را دوباره بررسی کند.

در این چارچوب، جامعه‌شناسی مردم‌مدار با منافع بشری پیوند می‌یابد. از دیدگاه مطرح‌شده در کتاب، این منافع زمانی بهتر دنبال می‌شوند که جامعه بتواند در برابر استبداد دولت و جباریّت بازار ایستادگی کند. در نتیجه، اثر حاضر تنها درباره جایگاه یک شاخه یا گرایش جامعه‌شناختی نیست؛ بلکه درباره مسئولیت اجتماعی دانش، امکان گفت‌وگوی عمومی و نقشی است که جامعه‌شناسی می‌تواند در فهم و پیگیری مسائل انسانی داشته باشد. ارزش خواندن کتاب در همین دعوت به بازاندیشی نهفته است: خواننده با این پرسش روبه‌رو می‌شود که دانش اجتماعی برای چه کسانی تولید می‌شود و چگونه می‌تواند به گفت‌وگویی معنادار با جامعه تبدیل شود.

نویسنده کتاب جامعه‌شناسی مردم‌مدار: جامعه‌شناسی در قرن بیست و یکم

این کتاب با نام مایکل بوراوی، شارون هیز، جودیت استیسی، پاتریشیا هیل‌کالینز، ویلیام‌جولیوس ویلسون، لین‌اسمیت لوین، آرتور استینچ‌کوم، داگلاس مسی، فرانسیس‌فاکس پیون، ایمنیوئل‌موریس والرستاین، اورلاندو پترسون، اندرو ابت، اولین ناکانوگلن، باربارا اهرنرایش و الن تورن شناخته می‌شود. حضور این نام‌ها در کنار یکدیگر، کتاب را به مجموعه‌ای از صداها درباره معنای جامعه‌شناسی مردم‌مدار و نسبت آن با جامعه تبدیل می‌کند.

مایکل بوراوی در این بحث بر جامعه‌شناسی‌ای تأکید می‌کند که از محدوده دانشگاه بیرون می‌آید و با مردم درباره ارزش‌های بنیادین وارد گفت‌وگو می‌شود. دغدغه اصلی نویسندگان، پیوند دادن دانش جامعه‌شناختی با زندگی اجتماعی و روشن کردن شرایطی است که افراد را در جایگاه‌های تاریخی و اجتماعی گوناگون قرار می‌دهد. از این منظر، رویکرد کتاب هم تحلیلی است و هم گفت‌وگومحور؛ یعنی در کنار توضیح جامعه، به مخاطب عمومی و به مسئولیت انسانی دانش اجتماعی نیز توجه دارد.

خرید کتاب جامعه‌شناسی مردم‌مدار: جامعه‌شناسی در قرن بیست و یکم به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به جامعه‌شناسی، نظریه اجتماعی و نسبت میان دانشگاه و جامعه علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای گسترش نگاه شما به کارکرد دانش اجتماعی باشد. اثر حاضر برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند بدانند جامعه‌شناسی چگونه از زبان تخصصی فاصله می‌گیرد و به گفت‌وگویی قابل‌فهم درباره مسائل عمومی، ارزش‌های انسانی و تجربه مردم تبدیل می‌شود.

مطالعه این کتاب را همچنین به کسانی پیشنهاد می‌کنیم که درباره رابطه زندگی فردی با شرایط تاریخی و اجتماعی کنجکاوند. اگر می‌خواهید تجربه‌های روزمره را در پیوند با ساختارهای بزرگ‌تر جامعه ببینید، یا درباره نقش دولت، بازار و منافع بشری در زندگی جمعی تأمل کنید، جامعه‌شناسی مردم‌مدار می‌تواند افق تازه‌ای برای اندیشیدن پیش روی شما بگذارد. این کتاب را نباید صرفاً متنی فنی برای متخصصان دانست؛ خواننده باید انتظار داشته باشد با اثری روبه‌رو شود که او را به مشارکت در گفت‌وگویی عمومی درباره جامعه، ارزش‌ها و مسئولیت دانش دعوت می‌کند.

ایمنیوئل موریس والرستاین
ایمنیوئل موریس والرستاین

دیگر آثار این نویسنده

سیاست و فرهنگ در نظام متحول جهانی (ژئوپلیتیک و ژئوکالچر)
علوم اجتماعی نیندیشیدنی
جامعه‌شناسی مردم‌مدار