بابا یاگا تخم گذاشت اثر دوبراوکا اوگرشیچ

معرفی کتاب بابا یاگا تخم گذاشت

چه اتفاقی می‌افتد وقتی یک افسانه کهن، از دل فرهنگ اسلاو، وارد زندگی زنانی شود که با تنهایی، پیری، عشق و خاطرات خود دست‌وپنجه نرم می‌کنند؟ رمان «بابا یاگا تخم گذاشت» نوشته دوبراوکا اوگرشیچ، روایتی مدرن و متفاوت است که شخصیت افسانه‌ای بابا یاگا را بهانه‌ای برای نگاه‌کردن به تجربه زنان در اروپای شرقی امروز قرار می‌دهد.

در این کتاب، زندگی چهار زن در کنار هم قرار می‌گیرد؛ زنانی با سن، گذشته، خواسته و نگاه متفاوت، اما با پرسش‌هایی مشترک درباره هویت، زنانگی، عشق و کهنسالی. اوگرشیچ با پیوندزدن زندگی روزمره و اسطوره، فضایی می‌سازد که در آن پیرزنانی که معمولاً در حاشیه دید آدم‌ها قرار می‌گیرند، به مرکز روایت می‌آیند.

درباره کتاب بابا یاگا تخم گذاشت

«بابا یاگا تخم گذاشت» از چهار زندگی زنانه سخن می‌گوید که هرکدام بخشی از پیچیدگی زیستن در سال‌های اکنون را آشکار می‌کنند. یکی از این زنان پیرزنی است که هر روز با آرزوی مرگ از خواب بیدار می‌شود؛ تصویری تلخ و تأمل‌برانگیز از فرسودگی، تنهایی و رابطه انسان با پایان زندگی. زن دیگر پرستاری بلوند و چاق است که از عشق ناامید شده و تجربه شخصی‌اش، سویه‌ای عاطفی و زمینی به داستان می‌دهد.

زن سوم نویسنده‌ای است که برای برآورده‌کردن آخرین آرزوی مادر محتضر خود به بلغارستان سفر می‌کند. این سفر، گذشته و حال، وظیفه و احساس، و پیوند پیچیده میان مادر و دختر را در برابر خواننده قرار می‌دهد. زن چهارم بیوه‌ای است که استعداد نویسندگی دارد؛ شخصیتی که امکان دیگری برای اندیشیدن به صدا، خاطره و جایگاه زنان در روایت‌کردن زندگی فراهم می‌کند.

این چهار مسیر در رمان از یکدیگر جدا نمی‌مانند، بلکه به‌تدریج با اساطیر و افسانه‌های اروپای شرقی و به‌ویژه شخصیت بابا یاگا گره می‌خورند. بابا یاگا در فرهنگ مردم روس و اقوام اسلاو، پیرزنی جادوگر است؛ اما در این رمان، حضور او فقط بازگویی یک افسانه نیست. او به صورتی نمادین و روایی در کنار تجربه زنان قرار می‌گیرد و مرز میان امر روزمره، خیال و اسطوره را کم‌رنگ می‌کند.

رمان سه بخش دارد: «برو آن‌جا ـ نمی‌دانم کجا ـ و برایم آن بیاور که ندارم»، «از من هیچ نپرس تا دروغ نگویم» و «اگر زیادی بدانی، زودتر پیر می‌شوی». همین عنوان‌ها از فضایی رازآلود، طعنه‌آمیز و قصه‌وار خبر می‌دهند. کتاب در عین پرداختن به موضوعاتی جدی، نگاه خود را به جزئیات زندگی از دست نمی‌دهد؛ جزئیاتی مانند ظاهر، حرکت، لباس، وسایل شخصی و نشانه‌هایی که حضور زنان سالخورده را در خیابان و میان جمعیت آشکار می‌کند.

نگاه رمان به کهنسالی، صرفاً نگاهی احساسی یا نوستالژیک نیست. زنان سالخورده در این جهان، با بدن، خاطره، میل، خستگی و میل به دیده‌شدن حضور دارند. روایت از همین جزئیات کوچک به پرسش‌های بزرگ‌تری درباره نامرئی‌شدن انسان‌ها، ارزش تجربه زیسته و امکان بازتعریف هویت می‌رسد. از سوی دیگر، عشق در کتاب فقط یک رابطه موفق یا ناکام نیست؛ بلکه نیرویی است که بر تصمیم‌ها، خاطرات و تصویر آدم‌ها از خودشان اثر می‌گذارد.

خوانندگان نباید انتظار روایتی خطی و ساده از زندگی چهار زن داشته باشند. کتاب با تکیه بر پیوند میان واقعیت و افسانه، تجربه‌ای تأمل‌برانگیز و گاه غریب ایجاد می‌کند. توصیف‌های دقیق از آدم‌ها و فضای اطرافشان، در کنار لایه اسطوره‌ای داستان، باعث می‌شود جهان رمان هم ملموس باشد و هم حال‌وهوایی افسانه‌وار داشته باشد.

نویسنده کتاب بابا یاگا تخم گذاشت

دوبراوکا اوگرشیچ در این رمان به سراغ موضوعاتی می‌رود که در زندگی زنان، به‌ویژه زنان سالخورده، اغلب نادیده گرفته می‌شوند. رویکرد او در «بابا یاگا تخم گذاشت» بر کنارهم‌نشاندن تجربه روزمره و اسطوره استوار است؛ از یک سو با زنانی روبه‌رو هستیم که درگیر عشق، خانواده، تنهایی و خاطره‌اند و از سوی دیگر، شخصیت بابا یاگا و افسانه‌های اروپای شرقی به این زندگی‌ها معنایی تازه می‌دهند.

نویسنده به‌جای ارائه تصویری یکدست از زنانگی، چهار شخصیت و چهار تجربه متفاوت را پیش روی خواننده می‌گذارد. همین تفاوت، کتاب را به روایتی درباره چندصدایی زندگی زنانه تبدیل می‌کند؛ روایتی که در آن طنز، تلخی، افسانه و مشاهده دقیق در کنار هم قرار می‌گیرند.

خرید کتاب بابا یاگا تخم گذاشت به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌های مدرن با فضای اسطوره‌ای و افسانه‌ای علاقه دارید، «بابا یاگا تخم گذاشت» می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند درباره زنانگی، کهنسالی، هویت و عشق از زاویه‌ای متفاوت بخوانند و از روایت‌هایی لذت می‌برند که زندگی روزمره را با فرهنگ عامه و افسانه‌های اروپای شرقی پیوند می‌دهند.

این رمان همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که به شخصیت‌های زن پیچیده، روایت‌های چندلایه و توصیف‌های دقیق از آدم‌ها و رفتارهایشان توجه دارند. اگر داستان‌هایی درباره مادر و دختر، تنهایی، شکست عاطفی، سفر، خاطره و تلاش برای دیده‌شدن را می‌پسندید، چهار زندگی این کتاب می‌تواند شما را با تجربه‌ای جدی و در عین حال خیال‌انگیز همراه کند. در نهایت، این اثر برای خوانندگانی مناسب است که از داستانی صرفاً واقع‌گرایانه انتظار ندارند و ترجیح می‌دهند در کنار مسائل انسانی، با حضور زنده یک افسانه کهن نیز روبه‌رو شوند.