رستاخیز اسطوره: نگاهی به رابطه مغز اثر عبدالرضا ناصرمقدسی

معرفی کتاب رستاخیز اسطوره: نگاهی به رابطه مغز

اسطوره فقط یادگاری از جهان‌های دور و داستانی متعلق به گذشته نیست؛ می‌تواند همچنان در فهم انسان از خود، جهان و تجربه‌های پیچیده زندگی نقش داشته باشد. کتاب رستاخیز اسطوره: نگاهی به رابطه مغز نوشته عبدالرضا ناصر مقدسی، پژوهشی میان‌رشته‌ای درباره پیوند مغز، آگاهی، فرهنگ و آفرینش اسطوره‌ای است.

این کتاب از رابطه بیماری و فرهنگ آغاز می‌کند و سپس در چشم‌اندازی گسترده‌تر، جایگاه اسطوره را در جهان پیچیده امروز بررسی می‌کند. پرسش اصلی آن این است که اسطوره در روزگاری که شناخت انسان از مغز، علم و جهان پیرامون دگرگون شده، چه کاربرد و معنایی پیدا می‌کند. نویسنده برای نزدیک‌شدن به این پرسش، از شاهنامه و فردوسی، تجربه انسانی، فلسفه و علوم اعصاب در کنار یکدیگر بهره می‌گیرد.

درباره کتاب رستاخیز اسطوره: نگاهی به رابطه مغز

رستاخیز اسطوره: نگاهی به رابطه مغز در چهار فصل تنظیم شده است. فصل نخست با عنوان «بینش اساطیری در جهان نوین»، ویژگی‌های جهان کنونی و تجربه اساطیری انسان را واکاوی می‌کند. بحث از هستی‌شناسی بدن و ذهن، آگاهی به‌مثابه تجربه، سیالیت آگاهی، مباحثی از نوروتئولوژی و نورومیتولوژی، و در نهایت رابطه تکامل، خودمختاری مغز و فرهنگ، مسیر این فصل را شکل می‌دهد.

در این بخش، آگاهی به‌عنوان جنبه ذهنی شناخت بررسی می‌شود. نویسنده با توجه به پایه‌های نوروساینتیفیک آگاهی، روند شکل‌گیری یک نظام پردازش پیچیده در مغز نخستی‌ها را به بحث می‌گذارد و نشان می‌دهد که تجربه انسان از جهان، صرفاً بازتابی خالص و فیزیکی از واقعیت بیرونی نیست. شناخت همواره از صورت‌های ذهنی و عینی تشکیل می‌شود و همین موضوع، راه را برای فهم تجربه اساطیری باز می‌کند.

فصل دوم با عنوان «اسطوره و قدرت شناخت انسان از جهان پیرامونی»، به نقش اسطوره در توضیح شیوه شناخت جهان اختصاص دارد. تفسیر داستان پرومتئوس در این فصل، آگاهی را با نوعی تنش درونی و دعوت انسان به آفرینشی دیگرگونه پیوند می‌دهد. از این منظر، اسطوره تنها روایت یک رخداد نیست؛ بلکه می‌تواند چگونگی شکل‌گیری شناخت و نسبت انسان با آفرینش را روشن‌تر کند.

فصل سوم، «اسطوره در ورای علم»، به حوزه‌هایی می‌پردازد که هنوز در چارچوب علم به‌طور کامل توضیح‌پذیر نشده‌اند؛ از جمله معنای زندگی، پویایی هستی و مرگ. اسطوره شیوا برای توضیح جریان پیوسته آفرینش و نابودی به کار گرفته می‌شود؛ پویایی‌ای که نویسنده آن را با حرکت و دگرگونی در بدن، گلبول‌های قرمز و نورون‌ها مرتبط می‌داند. پس از آن، آیین بودا از منظر توجه به رنج و التیام دردهای بشری بررسی می‌شود.

در ادامه همین فصل، مرگ به‌عنوان یکی از رازآمیزترین واقعیت‌های انسانی در کانون توجه قرار می‌گیرد. داستان گیلگمش و پیوند آن با تمدن مارلیک و جام افسانه زندگی، امکان می‌دهد مسئله مرگ از زاویه‌ای اسطوره‌شناختی و انسانی دیده شود؛ زاویه‌ای که محدودیت رویکرد پزشکی در برابر این مفهوم را نیز آشکار می‌کند.

فصل چهارم با عنوان «گفت‌وگوی علم و اسطوره»، مفاهیم فصل‌های پیشین را در پرتو مفهوم پیچیدگی بازبینی می‌کند. در مجموع، کتاب می‌کوشد نشان دهد که مغز، فرهنگ و اسطوره در رابطه‌ای پویا قرار دارند و جهان نوین، شکل‌های تازه‌ای از تجربه و تفسیر اسطوره‌ای را پدید می‌آورد. این رویکرد، کتاب را برای خوانندگانی جذاب می‌کند که به مرز میان علم، فلسفه، اسطوره‌شناسی و فرهنگ علاقه دارند.

نویسنده کتاب رستاخیز اسطوره: نگاهی به رابطه مغز

عبدالرضا ناصر مقدسی پزشک متخصص مغز و اعصاب است و ریاست مرکز پژوهش‌های ام‌اس در ایران را بر عهده دارد. توجه او در این کتاب به رابطه بیماری و فرهنگ، از زمینه پزشکی فراتر می‌رود و به بررسی تجربه انسانی، آگاهی و معنا در چارچوبی اسطوره‌شناختی می‌انجامد.

این اثر در ادامه کتاب «خوانش بیماری در بستر اسطوره» شکل گرفته، اما دامنه بحث را گسترده‌تر می‌کند. نویسنده با بازخوانی افکار و اندیشه فردوسی و توجه به شاهنامه، میان مغز، اسطوره و خلق اثر اسطوره‌ای رابطه‌ای فرض می‌کند و در طول کتاب به گسترش و تفسیر این رابطه می‌پردازد. نگاه او هم‌زمان به دانش مغز و ظرفیت‌های فرهنگی و معنایی اسطوره توجه دارد.

خرید کتاب رستاخیز اسطوره: نگاهی به رابطه مغز به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به اسطوره‌شناسی، فلسفه ذهن، علوم اعصاب و رابطه علم و فرهنگ علاقه دارید، این کتاب می‌تواند انتخابی مناسب برای مطالعه‌ای تحلیلی و چندوجهی باشد. همچنین خوانندگانی که می‌خواهند نقش آگاهی و مغز را در شکل‌گیری تجربه انسانی بهتر درک کنند، از مسیر فکری کتاب بهره خواهند برد.

این اثر برای کسانی پیشنهاد می‌شود که از بررسی دوباره داستان‌هایی مانند پرومتئوس، شیوا و گیلگمش در پیوند با پرسش‌های شناخت، زندگی و مرگ لذت می‌برند. هنگام خواندن آن باید انتظار اثری صرفاً پزشکی یا مجموعه‌ای از روایت‌های اسطوره‌ای را نداشته باشید؛ کتاب در مرز میان پژوهش درباره مغز، تأمل فلسفی و خوانش فرهنگی اسطوره حرکت می‌کند و مخاطب را به بازاندیشی درباره جایگاه اسطوره در جهان پیچیده امروز دعوت می‌کند.