مارتا کیست؟ اثر ماریانا گاپوننکو

معرفی کتاب مارتا کیست؟

گاهی خبر پایان، آدم را به‌سوی آغاز تجربه‌ای تازه می‌برد. در رمان مارتا کیست؟ ماریانا گاپوننکو، پرنده‌شناس نودوشش‌ساله‌ای در برابر مرگ قریب‌الوقوع، تصمیمی نامتعارف می‌گیرد: اوکراین را ترک می‌کند و راهی وین می‌شود تا آخرین روزهای زندگی‌اش را در هتلی مجلل بگذراند. همین انتخاب، دروازه ورود به داستانی تکان‌دهنده، هیجان‌انگیز و سرشار از تأمل درباره زندگی، زوال و معنای آخرین بودن است.

لوکا لوادسکی سال‌ها از عمر خود را وقف مطالعه پرندگان کرده است؛ اما اکنون خودش را در موقعیتی می‌بیند که بیش از هر زمان دیگری به سرنوشت یک گونه منقرض‌شده شباهت دارد. او در سال ۱۹۱۴، همان سال مرگ مارتا، آخرین کبوتر مسافر، به دنیا آمده و این هم‌زمانی برایش معنایی عمیق پیدا کرده است. کتاب، بدون آن‌که از اندوه فاصله بگیرد، به امکان انتخاب، دوستی و تجربه‌کردن روزهای پایانی نیز توجه می‌کند.

درباره کتاب مارتا کیست؟

داستان از تصمیم لوادسکی برای رهاکردن درمان سرطان ریه و رفتن به وین شکل می‌گیرد. مقصد او هتل امپریال است؛ جایی که می‌خواهد در یک سوئیت مجلل اقامت کند و زندگی را تا جای ممکن با انتخاب‌های خودش پیش ببرد. او در سالن کنسرتی طلاکاری‌شده، در میان کیک‌های وینی و موسیقی، به گذشته‌اش فکر می‌کند. این فضا در برابر وضعیت جسمانی او قرار می‌گیرد و تضادی می‌سازد که به رمان حال‌وهوایی خاص می‌دهد.

مارتا کیست؟ فقط روایت بیماری و مرگ نیست. لوکا در هتل با یک پیشخدمت و مهمان مسن دیگری دوست می‌شود؛ مردی که او نیز زمان زیادی در اختیار ندارد. این دوستی، روزهای پایانی را از انزوای صرف بیرون می‌آورد و به آن‌ها رنگی از همراهی، سرزندگی و ماجراجویی می‌بخشد. سه شخصیت، هرکدام با آگاهی از محدودبودن زمان، در کنار هم قرار می‌گیرند و نشان می‌دهند که حتی در آستانه پایان نیز می‌توان رابطه ساخت و دست به انتخاب زد.

یکی از محورهای برجسته رمان، ارتباط میان انسان و طبیعت است. لوادسکی که زندگی‌اش را با پرندگان پیوند زده، اکنون با تصویر انقراض و آخرین‌بودن روبه‌رو می‌شود. مارتا، کبوتر مسافر، در داستان به یادآورنده‌ای برای فناپذیری تبدیل می‌شود؛ با این حال، رمان در سوگ باقی نمی‌ماند و از خلال موسیقی، خوراک، سفر و معاشرت، به ارزش لحظه‌های باقی‌مانده توجه می‌کند.

قلم ماریانا گاپوننکو در این اثر هم‌زمان شفاف، شاعرانه و پرتحرک توصیف شده است. ترکیب موقعیتی تلخ با صحنه‌هایی سرزنده، تجربه‌ای چندلایه می‌سازد: خواننده با داستان مردی روبه‌روست که به پایان نزدیک شده، اما نمی‌خواهد روزهایش را صرفاً در انتظار آن پایان سپری کند. از سوی دیگر، عنوان کتاب پرسشی درباره هویت و جایگاه مارتا پیش می‌کشد و پیوند میان شخصیت اصلی، تاریخ و جهان پرندگان را در مرکز توجه نگه می‌دارد.

این رمان دومین اثر ماریانا گاپوننکو است و در سال ۲۰۱۲ منتشر شد. اثر با استقبال بسیار زیادی مواجه شد، دو جایزه ادبی آدلبرت فون شامیسو و آلفا را برای نویسنده به ارمغان آورد و در سال ۲۰۱۶ در فهرست کتاب‌های پرفروش سال قرار گرفت. با این حال، ارزش خواندن آن فقط به این موفقیت‌ها محدود نمی‌شود؛ کتاب برای کسانی جذاب است که داستانی درباره مرگ را در کنار شوخ‌طبعی، حرکت، دوستی و لذت‌های کوچک زندگی می‌پسندند.

نویسنده کتاب مارتا کیست؟

ماریانا گاپوننکو شاعر و نویسنده اوکراینی و نویسنده رمان مارتا کیست؟ است. او در این کتاب، شخصیت اصلی را در نقطه‌ای حساس از زندگی قرار می‌دهد: مردی سالخورده که هم با بیماری و نزدیک‌بودن مرگ مواجه است و هم باید تصمیم بگیرد با زمان باقی‌مانده چگونه رفتار کند. نگاه نویسنده به این موقعیت، تنها بر اندوه تکیه ندارد و میان تأمل، هیجان و لحظه‌های پرجنب‌وجوش تعادل برقرار می‌کند.

گاپوننکو با پیوندزدن پرنده‌شناسی، خاطره، هتل، موسیقی و دوستی، تصویری متفاوت از روزهای پایانی زندگی می‌سازد. توجه او به مارتا و مفهوم آخرین‌بودن، به رمان لایه‌ای تأمل‌برانگیز می‌دهد؛ در حالی که حضور لوکا و همراهان تازه‌اش اجازه نمی‌دهد داستان به روایتی یکنواخت از بیماری تبدیل شود. جوایز آدلبرت فون شامیسو و آلفا نیز جایگاه ادبی این اثر را برجسته کرده‌اند.

خرید کتاب مارتا کیست؟ به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌هایی درباره سالخوردگی، بیماری، مرگ و انتخاب‌های انسان در زمان محدود علاقه دارید، مارتا کیست؟ می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که داستانی شخصیت‌محور با فضایی اروپایی، هتلی مجلل، موسیقی و لحظه‌های تأمل‌برانگیز را می‌پسندند و در عین حال نمی‌خواهند روایت با غم سنگین و یکدست پیش برود.

این رمان همچنین به دوستداران ادبیات درباره طبیعت و انقراض، داستان‌های مربوط به پرندگان و آثاری با نثر شاعرانه پیشنهاد می‌شود. انتظار شما از کتاب باید روایتی درباره مردی باشد که به‌جای تسلیم‌شدن به انتظار مرگ، سفری تازه را آغاز می‌کند و در کنار دو دوست، روزهای باقی‌مانده را تجربه می‌کند. اگر به داستان‌هایی علاقه دارید که میان تلخی و سرزندگی، تنهایی و دوستی، و پایان‌پذیری و لذت زندگی حرکت می‌کنند، خواندن مارتا کیست؟ می‌تواند تجربه‌ای متفاوت و ماندگار برایتان رقم بزند.