وقتی خروس غلط میخواند و دقیقن مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز اثر علی شمس
معرفی کتاب وقتی خروس غلط میخواند و دقیقن مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز
اگر صدای یک خروس بتواند نظم جهان را به پرسش بکشد، چه اتفاقی برای روایتهای آشنا از قدرت و تاریخ میافتد؟ نمایشنامه وقتی خروس غلط میخواند و دقیقن مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز نوشته علی شمس، تماشاگر را به جهانی ناآرام، تصویری و چندلایه وارد میکند؛ جهانی که در آن خشونت، خاطره و میل به توقف چرخهای ویرانگر کنار هم قرار میگیرند.
این اثر نمایشی از همان ابتدا بهدنبال روایت ساده و سرراست نیست. قابهای چشمنواز، تکههای پراکنده روایت و تغییر مداوم زاویه نگاه، تجربهای متفاوت از تئاتر میسازند. کتاب برای خوانندگانی جذاب است که نمایشنامه را فقط دنبالکننده یک قصه نمیدانند و از مواجهه با ساختاری تازه، پرسشبرانگیز و غیرمتعارف لذت میبرند.
درباره کتاب وقتی خروس غلط میخواند و دقیقن مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز
مرکز داستان، پادشاهی است که پس از کشورگشاییهای فراوان، قتلعامهای بسیار و فتوحات خشونتآمیز در جهان، با نتیجه اعمال خود روبهرو میشود. او در نقطهای بحرانی تصمیم میگیرد با استفاده از فناوری سفر به گذشته، خودِ جوانش را وادار به خودکشی کند. هدف این تصمیم، متوقف کردن چرخهای بیوقفه است؛ چرخهای که از قدرت آغاز میشود و به خشونت و ویرانی میرسد.
این ایده، مسئلهای پیچیده را پیش روی مخاطب میگذارد: آیا میتوان با دخالت در گذشته، مسیر آینده را تغییر داد؟ نمایشنامه پاسخ را بهصورت مستقیم و توضیحی ارائه نمیکند، بلکه مخاطب را در میان تصاویر، صحنهها و قطعات روایی به جستوجو وامیدارد. همین فاصله میان آنچه دیده میشود و آنچه باید فهمیده شود، بخش مهمی از تجربه خواندن اثر است.
روایت نمایش خطی نیست و آشفتگی آن عاملی اساسی در شکلگیری فضای اثر بهشمار میآید. اطلاعات بهتدریج و در قالبهایی پراکنده ظاهر میشوند و ارتباط میان اجزای مختلف، همیشه بلافاصله روشن نیست. ازاینرو، خواننده باید بهجای انتظار برای یک مسیر روایی معمول، به رابطه میان قابها، تکرارها، گسستها و نشانههای تصویری توجه کند.
علی شمس در این نمایشنامه از المانهایی نزدیک به تئاتر پستدراماتیک استفاده میکند تا روایتی چندصدایی بسازد. در چنین ساختاری، داستان تنها از مسیر گفتوگویی منظم و پیرنگی پیوسته پیش نمیرود؛ صداها و تصویرها در کنار یکدیگر معنا میسازند و تماشاگر را به مشارکت ذهنی دعوت میکنند. نتیجه، متنی است که برای مخاطب ایرانی میتواند از نظر زیباییشناختی تجربهای تازه باشد.
در این اثر، تاریخ صرفاً پسزمینهای برای یک ماجرای تخیلی نیست؛ گذشته و آینده در برابر هم قرار میگیرند تا پیامدهای قدرت و خشونت دیده شوند. پادشاه داستان میکوشد با بازگشت به نقطهای پیشین، تصمیمی بنیادی بگیرد، اما همین تلاش، پرسشهای بیشتری درباره مسئولیت، اختیار و امکان رهایی ایجاد میکند. نمایشنامه بهجای سادهسازی این پرسشها، پیچیدگی آنها را حفظ میکند.
فضای اثر آشفته، نمایشی و سرشار از تصویر است. تماشاگر یا خواننده ممکن است تا پایان، نیت اصلی کنار هم قرار گرفتن همه قابهای زیبا و چشمنواز را بهطور کامل درنیابد. این ابهام، بخشی از شیوه روایت است، نه مانعی بیرونی؛ زیرا متن از مخاطب میخواهد میان قطعات مختلف ارتباط برقرار کند و معنای کلی را از دل تجربهای غیرخطی بیرون بکشد.
نویسنده کتاب وقتی خروس غلط میخواند و دقیقن مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز
علی شمس، کارگردان و نمایشنامهنویس، در این اثر به پیوند میان فرم نمایشی و مضمون تاریخی توجه دارد. او داستان پادشاهی خشونتورز و تصمیم نامعمول او برای تغییر گذشته را در قالب روایتی چندصدایی و غیرخطی پیش میبرد. دغدغه نویسنده فقط بازگویی یک ماجرا نیست؛ او با کنار هم گذاشتن قابها و صداهای گوناگون، شکل دریافت مخاطب از روایت را نیز به چالش میکشد.
این رویکرد نشان میدهد که نمایشنامه برای علی شمس عرصهای برای آزمودن ساختارهای روایی و زیباییشناختی است. ترکیب مضمونهایی مانند قدرت، کشورگشایی، کشتار، سفر در زمان و تلاش برای متوقف کردن خشونت، متنی میسازد که هم به خوانش داستانی نیاز دارد و هم به تأمل درباره فرم اجرا و نقش تماشاگر.
خرید کتاب وقتی خروس غلط میخواند و دقیقن مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به نمایشنامههای معاصر، تئاتر پستدراماتیک و روایتهای غیرخطی علاقه دارید، این کتاب میتواند انتخابی مناسب برای شما باشد. همچنین اگر از آثاری لذت میبرید که داستان را در قالب تصویرها و قطعات پراکنده پیش میبرند و از مخاطب میخواهند در ساختن معنا مشارکت کند، با تجربهای متفاوت روبهرو خواهید شد.
این نمایشنامه برای خوانندگانی پیشنهاد میشود که به موضوعهایی مانند قدرت، تاریخ، خشونت، مسئولیت و امکان تغییر گذشته فکر میکنند. بااینحال، نباید انتظار روایتی کاملاً خطی و توضیحی داشته باشید. بهتر است متن را با حوصله بخوانید و به فضای تصویری، گسستهای روایی و رابطه میان گذشته و آینده توجه کنید. در نهایت، وقتی خروس غلط میخواند و دقیقن مثل سبزوار بعد از عبور چنگیز کتابی است برای کسانی که از تئاتر بهعنوان تجربهای فکری و زیباییشناختی استقبال میکنند.
