گفتن در عین نگفتن اثر جواد مجابی

عکس گفتن در عین نگفتن

کتاب گفتن در عین نگفتن

انتشارات:ققنوس
نویسنده:جواد مجابی

معرفی کتاب گفتن در عین نگفتن

وقتی هنرمندی سالخورده در خلوت خود به گذشته بازمی‌گردد، خاطراتش فقط روایت زندگی نیستند؛ پرده‌ای هستند که زیر آن خشونت، ترس و میل به انهدام آشکار می‌شود. «گفتن در عین نگفتن» رمانی از جواد مجابی است که زندگی تاریک و پرتنش یک نقاش پیر را در برابر خواننده قرار می‌دهد؛ مردی تنها که در جهان سیاه ذهن خود فرو رفته و با اعتراف به گذشته، چهره پنهان خویش را آشکار می‌کند.

این رمان، یازدهمین رمان جواد مجابی، به مسئله خشونت و عواملی می‌پردازد که فرد را به خشونت‌طلبی سوق می‌دهند. با این حال، اثر صرفاً گزارشی از جنایت نیست؛ بلکه تلاش می‌کند ریشه‌های رفتاری و روانی مردی را بررسی کند که گذشته، خانواده و فشارهای بیرونی در شکل‌گیری شخصیت او نقش داشته‌اند. فضای داستان، گروتسک، رنگارنگ و هراس‌آلود است و در کنار تاریکی، از بیانی شوخ‌چشمانه بهره می‌گیرد.

درباره کتاب گفتن در عین نگفتن

راوی داستان نقاشی سالخورده است که در تنهایی زندگی می‌کند و خاطراتش را مانند پرونده‌ای قدیمی ورق می‌زند. او از جنایت‌هایی می‌گوید که بخش‌های گوناگون زندگی‌اش را شکل داده‌اند؛ از قتل پدر و دستیابی به ثروت او تا کشتن دوستان و معشوقه‌هایی که سرنوشتشان به سردابه عمارتش گره می‌خورد. این اعتراف‌ها به‌تدریج تصویری پیچیده از مردی می‌سازند که نه از خشونت گریزی دارد و نه می‌تواند از گذشته خود فاصله بگیرد.

در مرکز روایت، پرسشی مهم قرار دارد: آیا انسان محصول شرایطی است که در آن رشد کرده، یا همچنان در برابر انتخاب‌های خود مسئول می‌ماند؟ نقاش پدرِ راهزنی داشته و همین پیشینه باعث شده جامعه او را به‌عنوان هنرمند نپذیرد و از مجالس هنری کنار بگذارد. او پس از به‌دست‌آوردن ثروت پدر، گروهی از آدم‌ها را گرد خود جمع می‌کند؛ اما به‌خوبی می‌داند پیوند بسیاری از آنان با او نه بر پایه اعتماد، بلکه وابسته به ثروتش است.

جواد مجابی در این رمان، خشونت را پدیده‌ای ناگهانی و بی‌ریشه نشان نمی‌دهد. کودکی دشوار، میراث خانوادگی، طردشدن از جامعه و سرخوردگی، در کنار یکدیگر تصویری از مسیر سقوط نقاش می‌سازند. روایت اعتراف‌گونه او، خواننده را وارد ذهن مردی می‌کند که هم‌زمان قربانی شرایط و عامل جنایت است. همین دوگانگی، قضاوت درباره او را دشوار می‌کند و اجازه نمی‌دهد داستان به توضیحی ساده درباره خیر و شر فروکاسته شود.

فضای گروتسک و رنگارنگ کتاب، خشونت را در قالبی یکدست و واقع‌گرایانه عرضه نمی‌کند؛ بلکه جهان ذهنی راوی را با ترس‌های عمیق، تناقض‌ها و جنون حاکم بر زندگی‌اش درهم می‌آمیزد. بیان شوخ‌چشمانه او در کنار رخدادهای هولناک، نوعی ناآرامی در تجربه خواندن ایجاد می‌کند. خواننده با زندگی شگفت‌آوری روبه‌رو می‌شود که در آن فریب، بیهودگی، نابودگری و ترس انسانی به یکدیگر نزدیک می‌شوند.

عنوان کتاب نیز با شیوه روایت آن پیوند دارد. نقاش با گفتن از گذشته، چیزهایی را آشکار می‌کند؛ اما میان اعتراف، سکوت، ترس و ناتوانی از بیان کامل حقیقت، فاصله‌ای دائمی باقی می‌ماند. او از رابطه‌ای سخن می‌گوید که رشته‌ای باریک میان اعتماد و هراس در آن کشیده شده است. از این منظر، رمان فقط درباره قتل‌ها نیست؛ درباره ذهنی است که می‌کوشد گذشته را بازگو کند، اما همچنان در محاصره سایه‌های آن باقی می‌ماند.

نویسنده کتاب گفتن در عین نگفتن

جواد مجابی در «گفتن در عین نگفتن» به سراغ شخصیتی می‌رود که زندگی‌اش در مرز میان هنر، طردشدگی، ثروت، خشونت و ترس شکل گرفته است. تمرکز نویسنده بر ریشه‌های رفتاری نقاش و تأثیر دوران کودکی و عوامل بیرونی، به روایت جنایی کتاب ابعادی اجتماعی و روان‌شناختی می‌دهد. او به‌جای ارائه تصویری ساده از یک جنایتکار، شخصیت اصلی را در شبکه‌ای از تجربه‌های تلخ، روابط ناسالم و انتخاب‌های ویرانگر بررسی می‌کند.

رویکرد مجابی در این اثر، ترکیبی از اعتراف، هراس، طنز تلخ و تصویرسازی گروتسک است. زبان راوی، با وجود موضوعات سنگین، کاملاً یکنواخت و توضیحی نیست و از خلال تناقض‌های او، جهانی آشفته و ناآرام را می‌سازد. اگر به داستان‌هایی علاقه دارید که شخصیت اصلی را در موقعیتی پیچیده و قابل بحث قرار می‌دهند، این رمان نمونه‌ای قابل‌توجه از نگاه او به خشونت و سرخوردگی انسانی است.

خرید کتاب گفتن در عین نگفتن به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به رمان‌های فارسی با فضای تاریک، روان‌شناختی و گروتسک علاقه دارید، «گفتن در عین نگفتن» می‌تواند انتخابی متناسب با سلیقه شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که از روایت‌های اعتراف‌محور، شخصیت‌های چندلایه و داستان‌هایی درباره جنایت، خشونت و ریشه‌های آن استقبال می‌کنند. در اینجا با قهرمانی آرمانی یا روایتی آرام و سرراست روبه‌رو نیستید؛ بلکه باید آماده باشید به ذهن نقاشی وارد شوید که گذشته‌اش را بی‌پرده و در عین حال متناقض بازگو می‌کند.

این رمان همچنین برای کسانی جذاب است که می‌خواهند رابطه میان کودکی، فشار اجتماعی، طردشدگی و رفتار خشونت‌آمیز را در قالب داستان دنبال کنند. اگر دوست دارید هنگام مطالعه درباره مسئولیت فردی و نقش شرایط بیرونی فکر کنید، روایت جواد مجابی زمینه مناسبی برای چنین تأملی فراهم می‌کند. در نهایت، از این کتاب انتظار داستانی پرتنش، هراس‌آلود و گاه شوخ‌چشمانه داشته باشید؛ اثری که با بازکردن پرونده گذشته یک نقاش پیر، شما را با جهانی فریب‌کار، بی‌قرار و ویرانگر همراه می‌کند.

جواد مجابی
جواد مجابی
مجموعه آثار پروانه اعتمادی
علیرضا اسپهبد: برگزیده نقاشی‌ها ۱۳۷۶ – ۱۳۵۰
پیشگامان نقاشی معاصر ایران نسل اول
برگزیده آثار علی‌اکبر صادقی
شب ملخ (وزن‌دنیا)
هنوزای وطن…! (چراغ‌های رابطه ۱)
سلاطین زیرزمین
کنار غیب ایستاده‌ام
روزگار هنرمند ما
شعر امروز خیابان