روزگار فرخ اثر فرخ غفاری
معرفی کتاب روزگار فرخ
چگونه میتوان زندگی هنری مردی را شناخت که در شکلگیری بخشهایی از سینما، تلویزیون و تئاتر معاصر ایران نقش داشته، اما همچنان برای بسیاری از علاقهمندان هنر ناشناخته مانده است؟ کتاب روزگار فرخ نوشته فرخ غفاری، تصویری گسترده از فعالیتها، دغدغهها و نگاه این هنرمند ارائه میدهد و خواننده را با او از زبان خودش آشنا میکند.
این کتاب فقط شرحی از یک مسیر شخصی نیست؛ روایت بخشی از تاریخ فرهنگی و هنری ایران نیز به شمار میآید. غفاری در این مجموعه از تجربههای خود در سینما، تلویزیون، تئاتر، نمایشهای آیینی و ایرانشناسی سخن میگوید و برخی آثارش را در برابر نگاه خواننده قرار میدهد. در پایان کتاب نیز داستان فیلم «زنبورک» آمده است؛ اثری که جهان فکری و طنز ویژه او را به شکلی روشنتر نمایان میکند.
درباره کتاب روزگار فرخ
روزگار فرخ مجموعهای برای شناخت فرخ غفاری و کارنامه متنوع اوست؛ کارنامهای که از کارگردانی، بازیگری، تهیهکنندگی و مستندسازی تا آموزش سینما، مدیریت فرهنگی و تألیف را دربرمیگیرد. کتاب تلاش میکند بهجای ارائه تصویری تکبعدی از یک فیلمساز، گستره علایق و فعالیتهای او را نشان دهد. از همین رو، خواننده با هنرمندی روبهرو میشود که سینما را جدا از تئاتر، تلویزیون، نمایشهای سنتی و مطالعه فرهنگ ایران نمیبیند.
یکی از بخشهای مهم این روایت به سال ۱۳۴۵ بازمیگردد؛ زمانی که وزارت فرهنگ و هنر کلاسهای آموزشی سینمایی برگزار کرد و غفاری در آنها تاریخ سینما درس میداد. او سپس همراه همان هنرجویان به تلویزیون رفت و ابتدا معاون فرهنگی و بعد قائممقام تلویزیون شد؛ سمتی که دوازده سال در آن باقی ماند. در این دوره، بسیاری از استعدادهای سینمای مستند و داستانی ایران فعالیت جدی خود را آغاز کردند. این بخش از کتاب، نقش آموزش و مدیریت فرهنگی را در پرورش نسل تازه فیلمسازان برجسته میکند.
کتاب همچنین به حضور غفاری در جشن هنر شیراز میپردازد؛ جایی که بهعنوان معاون مدیرعامل، نمایشهای طراز اول جهان را برای اجرا در فضای آزاد تختجمشید انتخاب و به ایران آورد. در کنار این فعالیت، کوشش او برای بازگرداندن هنرمندان پیشکسوت روحوضی به صحنه در چهار دوره جشن طوس مشهد، و تلاش برای معرفی تعزیه و نمایشهای آیینی ایرانی به اروپاییان، بخش دیگری از دغدغههای فرهنگی او را آشکار میسازد.
در ادامه، پیوند سینما با ایرانشناسی و نمایش ایرانی پررنگتر میشود. غفاری در کتاب «تئاتر ایرانی» به بررسی روانشناختی عناصر تعزیه و تأثیر آنها بر تماشاگر پرداخته و در «راهنمای ایرانشناسی» جغرافیای شمال ایران را معرفی کرده است. مطالعه سفرنامه سیاحانی که از ایران دیدن کرده بودند نیز زمینهای برای آغاز نگارش فیلمنامه «زنبورک» شد.
داستان «زنبورک» در انتهای کتاب، خواننده را با جنبهای دیگر از خلاقیت غفاری روبهرو میکند. روایت پارهپاره و حالوهوای هزارویکشب، بازنمایی پیامدهای واپسگرایی در میان مردم و نقد فرهنگ تنبلی، تنپروری و پختهخوری، در کنار استفاده از نقالی، پردهخوانی و تأثیر نقوش مینیاتور ایرانی، ویژگیهایی هستند که فضای این اثر را شکل میدهند. مقدمه کامران نوراد درباره این فیلم نیز پیش از داستان آن آمده است. در نتیجه، کتاب هم برای شناخت یک چهره فرهنگی خواندنی است و هم دریچهای به پیوند میان سینمای غفاری و نمایشهای ایرانی میگشاید.
نویسنده کتاب روزگار فرخ
فرخ غفاری کارگردان، بازیگر، تهیهکننده، مستندساز و مؤلف معاصر است. فعالیتهای او حوزههای گوناگون فرهنگ و هنر را به هم پیوند میدهد: از آموزش تاریخ سینما و مدیریت تلویزیون تا انتخاب و معرفی نمایشهای بینالمللی، حمایت از هنرمندان نمایش روحوضی و توجه به تعزیه و آیینهای نمایشی ایران.
در این کتاب، شناخت نویسنده تنها از طریق معرفی سمتها و فعالیتهایش شکل نمیگیرد؛ او از زبان خودش درباره تجربهها، علاقهمندیها و آثارش سخن میگوید. توجه به ایران و ایرانشناسی، نگاه پژوهشگرانه به نمایش ایرانی و گرایش به یافتن امکانات روایی و تصویری در فرهنگ بومی، نخ مشترک بخشهای مختلف این مجموعه است. به همین دلیل، روزگار فرخ برای خواننده فرصتی فراهم میکند تا پشت صحنه برخی تصمیمهای فرهنگی و هنری غفاری را از نزدیکتر دنبال کند.
خرید کتاب روزگار فرخ به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ سینما و تلویزیون ایران، زندگی و فعالیت هنرمندان چندوجهی یا روند شکلگیری جریانهای فرهنگی علاقه دارید، روزگار فرخ میتواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب بهویژه برای دانشجویان و علاقهمندان سینما، تئاتر، مستندسازی و نمایشهای ایرانی جذاب است؛ زیرا یک مسیر هنری را در ارتباط با آموزش، مدیریت فرهنگی و تجربههای اجرایی بررسی میکند.
اگر نمایشهای سنتی مانند تعزیه، روحوضی، نقالی و پردهخوانی برایتان اهمیت دارد، بخشهای مربوط به تلاشهای غفاری برای حفظ و معرفی این هنرها، ارزش خواندن بیشتری پیدا میکند. همچنین خوانندگانی که به ایرانشناسی، جغرافیای شمال ایران و تأثیر سفرنامهها بر شکلگیری ایدههای ادبی و سینمایی علاقهمندند، در این مجموعه موضوعات مرتبطی خواهند یافت. در نهایت، اگر میخواهید با فرخ غفاری از زبان خودش آشنا شوید و در کنار روایت زندگی هنری او داستان «زنبورک» را بخوانید، این کتاب تصویری چندلایه و فرهنگی از یکی از چهرههای اثرگذار هنر معاصر ایران پیش روی شما میگذارد.
