زنان سبیلو و مردان بیریش اثر افسانه نجمآبادی
کتاب زنان سبیلو و مردان بیریش
نگرانیهای جنسیتی در مدرنیته ایرانمعرفی کتاب زنان سبیلو و مردان بیریش
چهرهای که از دوره قاجار در ذهن بسیاری از ما شکل گرفته، شاید بیش از آنکه حاصل بررسی دقیق نشانهها باشد، به تصویرهای آشنا و روایتهای غالب وابسته باشد. کتاب زنان سبیلو و مردان بیریش نوشته افسانه نجمآبادی با بازخوانی این دوره، نگاه ما را به رابطه میان جنسیت، تمایلات جنسی و مدرنیته ایرانی تغییر میدهد.
این اثر پژوهشی، تاریخ را از زاویهای متفاوت میخواند؛ زاویهای که در آن مفهومهایی مانند ملت، وطن، علم و مواجهه با غرب، فقط موضوعاتی سیاسی یا اجتماعی نیستند، بلکه در شکلگیری تصورهای تازه درباره زن، مرد، بدن و میل نیز نقش دارند. نتیجه، مطالعهای دقیق و تأملبرانگیز درباره نگرانیهای جنسیتی در ایران مدرن است.
درباره کتاب زنان سبیلو و مردان بیریش
موضوع اصلی کتاب، دگرگونی مفهوم جنسیت و امر جنسی همزمان با شکلگیری مدرنیته در ایران است. افسانه نجمآبادی نشان میدهد که این مفاهیم در خلأ پدید نیامدند؛ بلکه در جریان مواجهه ایران با غرب و در پیوند با صورتبندیهای جدید ملت، وطن و علم، معنای تازهای پیدا کردند. بنابراین، کتاب تنها درباره زنان یا مردان نیست، بلکه به تغییر الگوهای فهم بدن، هویت و روابط جنسیتی میپردازد.
نویسنده برای پیگیری ردپای این دگرگونیها، به آثار و نشانههای برجایمانده از دوره قاجار رجوع میکند. سفرنامهها، رمانها و شعرهای آن دوره در کنار نقاشیها، پارچهنوشتهها و تصویرهای ضربشده بر مسکوکات بررسی میشوند. این گستره متنوع، امکان میدهد امر جنسی فقط از خلال متنهای رسمی یا روایتهای شناختهشده مطالعه نشود و نشانههای آن در تصویر، ادبیات و اشیای فرهنگی نیز دیده شود.
اهمیت رویکرد کتاب در همین جستوجوی چندلایه است. هر اثر یا تصویر، بخشی از شیوهای را آشکار میکند که جامعه در دوره قاجار با تفاوتهای جنسیتی، بدن و میل مواجه میشد. خواننده با مطالعه این شواهد، با تصویری پیچیدهتر از تاریخ مدرن ایران روبهرو میشود؛ تصویری که در آن تغییرات اجتماعی و فکری، خود را در زبان، هنر، ادبیات و نشانههای عمومی نیز نشان میدهند.
زنان سبیلو و مردان بیریش با برهمزدن تصویر غالب از دوران قاجار، به بازاندیشی در روایتهای رایج دعوت میکند. کتاب بهجای ارائه تصویری ساده و یکدست، توجه را به تنشها و نگرانیهایی جلب میکند که همراه با مدرنیته درباره جنسیت و تمایلات جنسی شکل گرفتند. از این رو، مطالعه آن برای کسانی که به تاریخ فرهنگی و اجتماعی ایران علاقه دارند، فرصتی برای دیدن گذشته از منظری تازه است.
این کتاب همچنین متنی نظری و پژوهشی در حوزه تاریخ مدرن ایران، علوم سیاسی و مطالعات جنسیت به شمار میآید. قوت استدلال و ژرفنگری نویسنده باعث میشود اثر، هم برای خوانندهای که به دنبال درک زمینههای تاریخی جنسیت است جذاب باشد و هم برای مخاطبی که میخواهد پیوند میان مفاهیم سیاسی، فرهنگی و جنسی را در روند مدرنیته ایرانی دنبال کند.
کتاب حاضر دفتر اول از مجموعه زنان سبیلو و مردان بیریش است. انتظار شما از این اثر باید مطالعهای تحلیلی و مبتنی بر نشانههای تاریخی باشد، نه روایتی داستانی از دوره قاجار. در واقع، ارزش خواندن کتاب در این است که پس از همراهشدن با استدلالها و شواهد آن، بسیاری از تصویرهای آشنا از آن دوره را دوباره ارزیابی خواهید کرد.
نویسنده کتاب زنان سبیلو و مردان بیریش
افسانه نجمآبادی استاد تاریخ و مطالعات جنسیت دانشگاه هاروارد است. تمرکز این کتاب بر پیوند تاریخ، جنسیت و مدرنیته ایرانی، رویکردی را نشان میدهد که در آن مفاهیم اجتماعی و سیاسی از نشانههای فرهنگی جدا نیستند. او برای ساختن این خوانش، ادبیات، تصویر و اشیای برجایمانده از دوره قاجار را در کنار یکدیگر قرار میدهد و از مجموع آنها به بررسی امر جنسی و نگرانیهای جنسیتی میرسد.
نجمآبادی با دقت پژوهشی و توان نظری، به سراغ موضوعی میرود که میتواند برداشتهای تثبیتشده از تاریخ ایران را به چالش بکشد. حضور همزمان تحلیل تاریخی و توجه به جزئیات فرهنگی، نوشته او را به متنی اثرگذار در حوزه مطالعات جنسیتی و تاریخ مدرن ایران تبدیل میکند.
خرید کتاب زنان سبیلو و مردان بیریش به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به تاریخ قاجار، تاریخ مدرن ایران و دگرگونیهای اجتماعی علاقه دارید، این کتاب میتواند نگاه شما را به گذشته گستردهتر کند. اثر برای خوانندگانی مناسب است که میخواهند بدانند جنسیت و تمایلات جنسی چگونه در پیوند با مدرنیته، مواجهه با غرب و شکلگیری مفهومهایی مانند ملت و وطن بازتعریف شدند.
این کتاب همچنین به علاقهمندان مطالعات جنسیت، علوم سیاسی، تاریخ فرهنگی و ادبیات دوره قاجار پیشنهاد میشود. اگر از بررسی سفرنامهها، رمانها، شعرها، نقاشیها و دیگر نشانههای فرهنگی برای فهم تاریخ لذت میبرید، روش پژوهشی چندوجهی آن برای شما جذاب خواهد بود. کتاب بهویژه برای کسانی مناسب است که از روایتهای ساده و کلیشهای فاصله میگیرند و به دنبال تحلیلی دقیق از رابطه میان فرهنگ، بدن، هویت و قدرت هستند.
در نهایت، زنان سبیلو و مردان بیریش انتخابی مناسب برای خوانندگانی است که انتظار دارند یک پژوهش تاریخی، پرسشهای تازهای پیش رویشان بگذارد. این اثر با فضای تحلیلی و نگاه انتقادی خود، شما را به بازخوانی دوره قاجار و سنجش دوباره تصویرهای رایج از جنسیت در ایران دعوت میکند.
