هیجی‌کاتا و اونو اثر ساندراهورتون فرالی

عکس هیجی‌کاتا و اونو

معرفی کتاب هیجی‌کاتا و اونو

اگر بدن را فقط وسیله‌ای برای حرکت ندانیم، رقص می‌تواند به زبانی برای بیان حافظه، درد، اعتراض و دگرگونی تبدیل شود. کتاب «هیجی‌کاتا و اونو» نوشته ساندرا هورتون فرالی و تاما ناکامورا، به سراغ دو چهره بنیادین بوتو می‌رود و ریشه‌های هنری، فکری و انسانی این رقص آوانگارد ژاپنی را بررسی می‌کند.

این اثر، بیش از یک زندگی‌نامه یا تاریخچه ساده رقص است. کتاب با تمرکز بر بدن و تجربه زیسته، نشان می‌دهد که چگونه حرکت می‌تواند با زخم‌های تاریخی، احساسات فردی و تحولات اجتماعی پیوند بخورد. در این نگاه، صحنه تنها محل نمایش نیست؛ بدن رقصنده به سطحی برای ثبت خاطره، مقاومت و جست‌وجوی معنا تبدیل می‌شود.

درباره کتاب هیجی‌کاتا و اونو

«هیجی‌کاتا و اونو» در دو بخش اصلی شکل می‌گیرد. بخش نخست به هیجی‌کاتا تاتسومی اختصاص دارد؛ هنرمندی رادیکال که در دهه ۱۹۵۰ آنکوکو بوتو یا «رقص تاریکی» را بنیان گذاشت. مسیر او از ریشه‌های توهوکو تا شکل‌گیری زبانی تازه برای بدن دنبال می‌شود؛ زبانی که در برابر الگوهای باله غربی و زیبایی‌شناسی سنتی ژاپنی قرار می‌گرفت و به‌دنبال امکان‌های ناشناخته حرکت بود.

در روایت مربوط به هیجی‌کاتا، تصاویر سوررئال، بدن‌های دگرگون‌شده، حرکات اغراق‌آمیز و کیفیت گروتسک اهمیت پیدا می‌کنند. این عناصر به رقصی خام و سرکش شکل می‌دهند؛ رقصی که درد، سرکوب و آسیب‌های تاریخی را پنهان نمی‌کند. بوتو در اینجا فقط مجموعه‌ای از فرم‌های حرکتی نیست، بلکه راهی برای نزدیک‌شدن به تجربه‌هایی است که گاهی در زبان معمول امکان بیان ندارند.

بخش دوم بر کازوئو اونو تمرکز دارد؛ هنرمندی که رویکردش بیشتر بر بداهه، خاطره، مضامین مذهبی و شاعرانگی درونی استوار بود. اگر بیان هیجی‌کاتا خشن، سیاسی و تکان‌دهنده توصیف می‌شود، جهان اونو لطیف‌تر، معنوی‌تر و متکی بر عمق عاطفی است. با این حال، این دو مسیر جدا از یکدیگر نیستند. همکاری و تفاوت‌هایشان، تنش خلاقانه‌ای پدید آورد که به تکامل بوتو نیرو بخشید؛ تنشی میان خشونت و ظرافت، فرم و بی‌فرمی، طراحی حرکت و خودانگیختگی.

فرالی در ادامه، بوتو را از زاویه پدیدارشناسی و زیبایی‌شناسی ژاپنی بررسی می‌کند و به این پرسش نزدیک می‌شود که رقصنده چگونه از راه بدن با جهان ارتباط برقرار می‌کند. بدن در این کتاب، هم ابزار بیان هنری است و هم محل تجربه رنج، لذت، بیماری، محدودیت، خاطره و تغییر. توجه به چنین بدنی، خواننده را وادار می‌کند رابطه خودش با تن، حرکت و حضور را دوباره ببیند.

موضوع تروما نیز جایگاه مهمی در بحث کتاب دارد. بوتو در فضای پس از جنگ جهانی دوم، در سایه هیروشیما، اشغال و دگرگونی‌های فرهنگی ژاپن پدیدار شد و توانست به اندوه و ناگفته‌های آن دوره شکلی اجرایی بدهد. کتاب همچنین به دگرگونی جنسیت، سن و گونه در اجرا توجه می‌کند؛ دگرگونی‌هایی که هویت‌های ثابت و هنجارهای اجتماعی را به چالش می‌کشند. از این منظر، رقص بوتو تمرینی برای حضور، یادآوری و تغییر است.

نویسنده کتاب هیجی‌کاتا و اونو

ساندرا هورتون فرالی و تاما ناکامورا در این اثر، تاریخ و فلسفه بوتو را در کنار تجربه جسمانی و معنای اجرا قرار می‌دهند. رویکرد کتاب هم پژوهشی و دقیق است و هم به شاعرانگی بدن و صحنه حساسیت نشان می‌دهد. فرالی، با تکیه بر تأملات پدیدارشناختی و توجه به تجربه تجسم‌یافته، به جای محدودکردن بوتو به چند حرکت یا سبک مشخص، آن را همچون شیوه‌ای برای اندیشیدن با بدن بررسی می‌کند.

تمرکز نویسندگان بر هیجی‌کاتا و اونو، امکان مقایسه دو نگاه متفاوت را فراهم می‌کند: یکی متکی بر اعتراض، خشونت و تصویرهای تیره و دیگری مبتنی بر لطافت، معنویت و خاطره. همین مقایسه، کتاب را به مطالعه‌ای درباره همکاری، اختلاف، آفرینش مشترک و ظرفیت‌های متنوع هنر اجرا تبدیل می‌کند.

خرید کتاب هیجی‌کاتا و اونو به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که به رقص معاصر، تاریخ هنر اجرا و فرهنگ ژاپن پس از جنگ علاقه دارند و می‌خواهند بوتو را فراتر از یک سبک نمایشی بشناسند. اگر به رابطه بدن و هنر، سیاست تجسم‌یافته، پدیدارشناسی، حافظه و تروما فکر می‌کنید، بحث‌های این اثر می‌تواند چشم‌انداز تازه‌ای پیش روی شما بگذارد.

«هیجی‌کاتا و اونو» همچنین انتخابی مناسب برای کسانی است که از کتاب‌های میان‌رشته‌ای لذت می‌برند؛ آثاری که تاریخ، فلسفه، تجربه شخصی و تحلیل هنری را کنار هم می‌نشانند. از این کتاب نباید انتظار راهنمای آموزش حرکت یا دستورالعمل رقص داشته باشید؛ ارزش آن در توضیح زمینه‌های شکل‌گیری بوتو و دعوت به تأمل درباره بدن، رنج، حافظه و امکان دگرگونی است. اگر به‌دنبال مطالعه‌ای جدی، تحلیلی و در عین حال شاعرانه درباره دو بنیان‌گذار مهم بوتو هستید، این کتاب می‌تواند انتخابی سنجیده باشد.

ساندراهورتون فرالی
ساندراهورتون فرالی