خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا اثر مدیا کاشیگر

معرفی کتاب خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا

اگر داستان فقط روایت یک ماجرا نباشد، بلکه خودِ روایت به موضوعی برای کشمکش تبدیل شود، چه کسی صاحب قصه خواهد بود؟ کتاب خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا نوشتهٔ مدیا کاشیگر مجموعه‌ای از هجده داستان کوتاه است که خواننده را به جهان پیچیده و بازیگوشانهٔ داستان‌گویی می‌برد؛ جهانی که در آن متن‌ها با یکدیگر تداخل پیدا می‌کنند و مرز میان نویسنده، شخصیت و قصه همیشه روشن باقی نمی‌ماند.

کاشیگر در این مجموعه، به‌جای ارائهٔ داستان‌هایی کاملاً جدا از هم، ساختاری به وجود می‌آورد که در آن روایت‌ها بر یکدیگر اثر می‌گذارند. همین ویژگی، کتاب را به تجربه‌ای متفاوت برای علاقه‌مندان داستان کوتاه و ادبیات داستانی تبدیل می‌کند؛ تجربه‌ای که از مخاطب می‌خواهد فقط دنبال کردن حوادث را هدف خود نداند و به چگونگی ساخته‌شدن قصه نیز توجه کند.

درباره کتاب خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا

هستهٔ اصلی این مجموعه، پرسش دربارهٔ مالکیت روایت است. در داستان‌ها، گاهی مؤلف و شخصیت‌های خلق‌شده بر سر این‌که قصه به چه کسی تعلق دارد با یکدیگر جدال می‌کنند. از نگاه این جهان داستانی، روایت‌کردن چیزی نیست که مالکیتش بی‌چون‌وچرا به یک فرد نسبت داده شود. قصه پس از شکل‌گیری می‌تواند از آفریننده‌اش فاصله بگیرد و به موجودیتی مستقل تبدیل شود.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب این است که مدیا کاشیگر خود را مستقیماً به‌عنوان مؤلف معرفی نمی‌کند؛ او مؤلفی خیالی می‌آفریند و سخنانش را از زبان او پیش می‌برد. این انتخاب، فاصله‌ای میان نویسندهٔ واقعی، مؤلف خیالی و شخصیت‌های داستانی ایجاد می‌کند و خواننده را با این پرسش روبه‌رو می‌سازد که در نهایت چه کسی روایت را کنترل می‌کند.

کتاب همچنین به ماندگاری قصه و کم‌رنگ‌شدن نام قصه‌گو توجه دارد. در این نگاه، ممکن است آفریده از آفریننده مشهورتر شود؛ چنان‌که بسیاری نام شخصیت‌ها و داستان‌های شناخته‌شده را به یاد می‌آورند، اما نام خالق یا کسانی را که به آن‌ها هویت ادبی و تصویری داده‌اند، کمتر به خاطر می‌سپارند. این ایده در مجموعه به شکلی داستانی و درهم‌تنیده دنبال می‌شود و به تأملی دربارهٔ رابطهٔ آفریننده و آفریده می‌انجامد.

در نتیجه، خوانندگان نباید با مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه کاملاً مستقل و متعارف روبه‌روشدن را انتظار داشته باشند. در این کتاب، خودِ فرم روایت اهمیت زیادی دارد و ساختار چندلایهٔ آن بخشی از معنای اثر را شکل می‌دهد. تداخل متن‌ها، حضور مؤلف خیالی و گفت‌وگوی شخصیت‌ها با مسئلهٔ مالکیت قصه، فضایی می‌سازد که هم ادبی و اندیشه‌برانگیز است و هم مخاطب را در روند خواندن فعال نگه می‌دارد.

نویسنده کتاب خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا

مدیا کاشیگر، نویسنده، شاعر، مترجم و فعال فرهنگی ایرانی، در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۳۵ در یزد زاده شد و در ۷ مرداد ۱۳۹۶ در تهران درگذشت. او تحصیلاتش را تا دیپلم در فرانسه گذراند و تحصیل دانشگاهی خود را در رشته‌های معماری و اقتصاد در ایران ادامه داد، اما این دوره‌ها ناتمام ماندند.

از کاشیگر بیش از بیست عنوان کتاب در حوزه‌های شعر، داستان و ترجمه منتشر شده است. فعالیت او تنها به نوشتن و ترجمه محدود نبود؛ او دبیر سه دورهٔ جایزهٔ ادبی یلدا و بنیان‌گذار جایزهٔ ادبی روزی روزگاری بود. همچنین در شمار اعضای بنیان‌گذار بنیاد جایزهٔ محمود استادمحمد و عضو هیئت امنای این جایزه قرار داشت.

در خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا، دغدغهٔ او دربارهٔ سازوکار داستان و جایگاه قصه‌گو در خودِ شکل روایت دیده می‌شود. انتخاب مؤلفی خیالی و درگیرکردن شخصیت‌ها با مسئلهٔ مالکیت قصه نشان می‌دهد که نویسنده به ظرفیت‌های ساختاری داستان کوتاه توجه ویژه دارد و از روایت برای پرسیدن دربارهٔ ماهیت آفرینش ادبی استفاده می‌کند.

خرید کتاب خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

این کتاب برای خوانندگانی مناسب است که از داستان کوتاه‌هایی با ساختار متفاوت، روایت‌های چندلایه و ایده‌های ادبی لذت می‌برند. اگر به آثاری علاقه دارید که در کنار قصه‌گویی، دربارهٔ خودِ داستان‌گویی نیز پرسش مطرح می‌کنند، این مجموعه می‌تواند انتخابی متناسب با سلیقهٔ شما باشد.

خاطره‌ای فراموش‌شده از فردا همچنین به کسانی پیشنهاد می‌شود که دوست دارند رابطهٔ میان نویسنده، مؤلف خیالی، شخصیت و متن را دنبال کنند. این اثر برای مطالعهٔ سریع و صرفاً حادثه‌محور طراحی نشده است؛ بهتر است با حوصله خوانده شود تا پیوند میان داستان‌ها و تغییر جایگاه قصه‌گو و قصه را بهتر دریابید.

اگر به ادبیات داستانی اندیشه‌محور، تجربه‌های فرمی و مجموعه‌داستان‌هایی دربارهٔ هویت روایت علاقه دارید، از خواندن این کتاب بهره خواهید برد. در نهایت، ارزش این مجموعه در آن است که شما را فقط با هجده داستان کوتاه مواجه نمی‌کند؛ بلکه وادارتان می‌کند پس از پایان هر روایت، دربارهٔ کسی که آن را ساخته، کسی که آن را بازگو می‌کند و موجودیتی که از دل آن پدید می‌آید، دوباره فکر کنید.