پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان اثر لشک کولاکوفسکی

هیچ معنایی در جهان وجود ندارد و هر معنایی که فکر کنیم یافته‌ایم، پندار است.

آیا خدا وجود دارد؟ آیا تاکنون از خود پرسیده‌اید که جهان چگونه پدید آمده است و اگر وجود نداشته باشد، به جایش چه چیزی خواهد بود؟ این پرسش بنیادین که ذهن بزرگ‌ترین متفکران تاریخ را به خود مشغول کرده، محور اصلی اثری جذاب از لِشِک کولاکوفسکی است.

شما در کتاب پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان با مجموعه‌ی از سوالات وجودی روبرو می‌شوید که نگاهتان را به زندگی و جهان اطراف تغییر می‌دهند. آیا انسان اراده‌ی آزاد دارد؟ منشأ حقیقت کجاست؟ کولاکوفسکی با طرح سوالاتی بنیادین نظیر این‌ها شما را به سفری در میان ایده‌هایی می‌برد که قرن‌هاست پاسخ قطعی برایشان پیدا نشده است و شما را ترغیب می‌کند تا همراه او در مسیر خردورزی قدم بگذارید.

خلاصه‌ کتاب پرسش های فیلسوفان بزرگ جهان از لِشِک کولاکوفسکی

کتاب چرا به جای هیچ چیز، چیزی هست؟ ۲۳ پرسش از فیلسوفان بزرگ

Why Is There Something Rather Than Nothing? 23 Questions from Great Philosophers

که در ایران با نام پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان ترجمه شده، راهنمای یک فیلسوف نامدار برای درک تاریخ فلسفه‌ی غرب است که با سادگی و ظرافتی خیره‌کننده نوشته شده است. کولاکوفسکی در این اثر بیست و سه فیلسوف برجسته را از سقراط و توماس آکویناس تا دکارت و نیچه معرفی می‌کند و بر یک پرسش فلسفی محوری از هر یک از آن‌ها تمرکز می‌نماید. این کتاب به جای بررسی تمام آرای یک اندیشمند، تنها یک چالش بنیادین را برمی‌گزیند؛ برای مثال در فصل مربوط به دکارت، او به این مسئله می‌پردازد که چگونه می‌توانیم به قطعیت برسیم و شکاکیت را پشت سر بگذاریم.

مفاهیمی همچون معرفت‌شناسی، چیستی روح انسان، امکان شناخت حقیقت، مسئله‌ی شر و منشأ عدالت در این کتاب با بیانی شیرین و به دور از پیچیدگی‌های معمول بررسی شده‌اند. نویسنده نشان می‌دهد که ایده‌هایی نظیر ایمان، اراده‌ی آزاد و خودآگاهی همچنان در هسته‌ی اصلی وجود ما قرار دارند و یادگیری درباره‌ی آن‌ها می‌تواند بر نحوه‌ی زندگی، کار و عشق ورزیدن شما تاثیر بگذارید. این کتاب به جای ارائه‌ی یک دایره‌المعارف خشک، با شوخ‌طبعی و نبوغی خاص، مسائل پیچیده‌ی فلسفی را برای مخاطبان عام در دسترس قرار داده است.

لشک کولاکوفسکی کیست؟

لشک کولاکوفسکی (Leszek Kolakowski) فیلسوف و مورخ برجسته‌ی لهستانی در ۲۳ اکتبر ۱۹۲۷ متولد شد. او که بخش زیادی از زندگی خود را تحت حکومت کمونیستی سپری کرد، ابتدا یک مارکسیست معتقد بود اما به تدریج به یکی از جدی‌ترین منتقدان این ایدئولوژی تبدیل شد. او در سال ۱۹۳۹ در حالی که تنها ۱۲ سال داشت شاهد شروع جنگ جهانی دوم و حمله‌ی آلمان هیتلری به کشورش بود. جایی که پدرش توسط نازی‌ها دستگیر و کشته شد.

کولاکوفسکی فلسفه را در در دانشگاه‌های لودز و ورشو آموخت و بعدها در دانشگاه‌های بزرگی نظیر برکلی، ییل و آکسفورد به تدریس پرداخت. او به خاطر دیدگاه‌های اصلاح‌طلبانه‌اش از حزب کمونیست و دانشگاه ورشو اخراج شد و در نهایت به انگلستان مهاجرت کرد و به عنوان همکار پژوهشی ارشد در آکسفورد مشغول به کار شد. جوایزی که او در کارنامه‌اش دارد عبارت است از:

• جایزه‌ی کلوگه (Kluge Prize) که به نوعی معادل جایزه‌ی نوبل فلسفی است

• جایزه‌ی اورشلیم برای دفاع از آزادی فردی در جامعه

• جایزه‌ی صلح اتحادیه‌ی ناشران آلمان

• جایزه‌ی اراسموس

• بورسیه‌ی بنیاد مک آرتور

• جایزه‌ی ارنست بلوخ

کولاکوفسکی به دلیل توانایی بی‌نظیرش در ساده‌سازی مفاهیم عمیق بدون آسیب به محتوا شناخته می‌شد و همواره به عنوان یک مقام معنوی و نماد فکر آزاد برای مردم کشورش باقی ماند. او که به خاطر زبان طنزآمیزش شهرت داشت، همواره فیلسوفان را به دو دسته‌ی حفار و درمانگر تقسیم می‌کرد. این نویسنده‌ی توانمند که آثارش الهام‌بخش بسیاری از جویندگان حقیقت بوده است، در ۱۷ جولای ۲۰۰۹ درگذشت.

آثار و کتاب‌های لشک کولاکوفسکی

دیگر آثار این نویسنده عبارت‌است از:

• جریان‌های اصلی در مارکسیسم (Main Currents of Marxism)

که تاریخی جامع و منتقدانه درباره‌ی سیر تحول اندیشه‌های مارکسیستی از آغاز تا دوران استالین است که به فارسی در سه جلد ترجمه شده است.

• دین: اگر خدایی نباشد (Religion: If There Is No God)

کاوشی فلسفی در مفاهیم خدا، شیطان و جایگاه دین در فرهنگ بشری است. این اثر ترجمه نشده است.

• هراس متافیزیکی (Metaphysical Horror)

بررسی جستجوی بی‌پایان انسان برای رسیدن به حقیقت مطلق و قطعیت است. این کتاب ترجمه شده است.

مشخصات کتاب پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان از لشک کولاکوفسکی

• سال انتشار اولیه: ۲۰۰۷

• ژانر: فلسفه و علوم انسانی

• مفاهیم اصلی: معرفت‌شناسی، وجودگرایی، حقیقت، عدالت و الهیات

• میزان فروش و جوایز: اثر تحسین شده توسط منتقدان نیویورک تایمز و گاردین

• حذفیات و سانسور: حذف هفت فیلسوف در نسخه‌ی انگلیسی نسبت به نسخه‌ی لهستانی

این اثر در ایران به همت انتشارات مان کتاب و با ترجمه‌ شهاب‌الدین عباسی منتشر شده است.

نقد و بررسی کتاب پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان

قطعا این اثر یک منبع برای فلسفه یا دایره‌المعارف جامع نیست. در نسخه‌ی انگلیسی کتاب، بخش‌های مربوط به هفت فیلسوف حذف شده است که این موضوع از نگاه برخی مخاطبان یک نقص در جامعیت اثر به شمار می‌آید. همچنین ایجاز بیش از حد در بررسی برخی از متفکران باعث شده است که عمق تمام جوانب فکری آن‌ها پوشش داده نشود. برخی دیگر نیز معتقدند تمرکز نویسنده بر تنها یک پرسش از هر فیلسوف، ممکن است تصویری محدود و گاهی غیر دقیق از کل منظومه‌ی فکری آن فیلسوف ارائه دهد.

جملاتی از کتاب پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان

در کل تاریخ فلسفه، هیچ چهره‌ای تنهاتر از اسپینوزا نیست. این‌ها برخی از پرسش‌هایی‌اند که فلسفه‌ی اسپینوزا برمی انگیزد:

اگر قائل به این باشیم که هیچ اختیاری وجود ندارد و همه چیز تحت سیطره‌ی نیروی قاهر و بنیادی علیتِ طبیعی قرار دارد، آیا می‌توانی م بدون افتادن در ورطه‌ی تناقض، قائل به این هم شویم که در دنیای روابط و مناسبات انسانی خیر و شر اخلاقی وجود دارد؟

آیا واقعا می‌توانیم خدا را دوست داشته باشیم اگر بدانیم که او نیرویی غیرشخصی است و بنابر ضرورتِ ذات خودش عمل می‌کند؟ و معنای این حرف چیست که راجع به خدایی غیرشخصی گفته شود او خوب است؟

اگر علل عواطف و هیجان‌های خودمان را بدانیم، آیا آن عواطف و هیجان‌ها از بین می‌روند؟ برای مثال، آیا همان‌طور که اسپینوزا ادعا می‌کرد غم از بین می‌رود اگر منشأ آن را بدانیم؟

حس و حال مطالعه‌ی کتاب

مطالعه‌ی این کتاب حسی شبیه به نشستن در کلاس درس استادی باهوش و شوخ‌طبع را به شما منتقل می‌کند که مسائل سخت را با زبانی روان توضیح می‌دهد. نثر صمیمی نویسنده باعث می‌شود تا بدون احساس خستگی، با چالش‌های بزرگ وجودی روبرو شوید و از تفکر لذت ببرید. شما در حین خواندن احساس می‌کنید که مفاهیم سنگین فلسفی از قفسه‌های کتابخانه‌های قدیمی بیرون آمده و به بخشی از دغدغه‌های زندگی روزمره‌ی شما تبدیل شده‌اند.

چرا باید کتاب پرسش‌های فیلسوفان بزرگ جهان را بخوانیم؟

این کتاب به شما یاد می‌دهد که چگونه درباره‌ی مسائل بنیادین زندگی دوباره فکر کنید و حتی در صورت مخالفت با آرا، از روند تفکر خردمندانه لذت ببرید. خواندن این اثر به شما کمک می‌کند تا به فردی دانا تبدیل شوید و دیدگاه وسیع‌تری نسبت به جهان و جایگاه خود در آن پیدا کنید. کولاکوفسکی با این اثر، فلسفه را به سوالات همیشگی انسان پیوند می‌زند و راهی برای فهم بهتر خودمان و دنیای اطرافمان می‌گشاید.

این کتاب را چه کسانی بخوانند و چه کسانی نخوانند؟

این اثر برای دانشجویان و تمام کسانی که به دنبال شروع یادگیری فلسفه به زبان ساده هستند، انتخابی ایده‌آل است. اگر به دنبال برطرف کردن ناآگاهی خود درباره‌ی مسائل بزرگ فکری هستید، حتما این کتاب را مطالعه کنید.

اما اگر به دنبال یک کتاب درسی فلسفه هستید یا می‌خواهید خلاصه‌ی کامل تمام آثار یک فیلسوف را بخوانید، این کتاب برای شما مناسب نخواهد بود. همچنین برای کسانی که می‌‌خواهند تنها روی یک موضوع خاص فلسفی عمیق شوند، توصیه نمی‌شود.

سایر کتاب‌های پیشنهادی کتابچی

سایر آثار این نویسنده از جمله کتاب ترس متافیزیکی و دین را هم به شما پیشنهاد می‌کنیم. و اما سایر کتاب‌های پیشنهادی کتابچی:

• دنیای سوفی (Sophie's World) از یوستاین گاردر

داستانی جذاب که تاریخ فلسفه را در قالب ماجراهای یک دختر جوان روایت می‌کند.

• تسلی‌بخشی‌های فلسفه (The Consolations of Philosophy) از آلن دو باتن

بررسی این موضوع که چگونه آموزه‌های فیلسوفان بزرگ می‌تواند به مشکلات روزمره‌ی ما کمک کند.

• تاریخ فلسفه غرب (A History of Western Philosophy) از برتراند راسل

.مروری جامع و کلاسیک بر سیر اندیشه‌های فلسفی از دوران باستان تا عصر حاضر که البته کتابی حجیم و نزدیک به ۱۰۰۰ صفحه است.

• مسائل اصلی فلسفه (Core Questions in Philosophy) از الیوت سوبر

بررسی دقیق و علمی پرسش‌های بنیادین در حوزه‌ی معرفت و اخلاق.