سه نفر بودیم اثر فرخنده آقائی

معرفی کتاب سه نفر بودیم

سینمای کمدی ایران بخشی مهم از خاطره جمعی چند نسل است؛ خاطره‌ای که بدون شناخت گروه سه‌نفره محمد متوسلانی، منصور سپهرنیا و گرشا رئوفی کامل نمی‌شود. کتاب سه نفر بودیم حاصل گفت‌وگوی فرخنده آقائی با محمد متوسلانی است؛ گفت‌وگویی که از خاطرات شخصی یک بازیگر و کارگردان آغاز می‌شود و به روایتی زنده از فراز و فرودهای سینمای ایران می‌رسد.

در این کتاب، محمد متوسلانی از دوران کودکی، تجربه‌های کاری و سال‌های حضورش در سینما سخن می‌گوید و در کنار روایت زندگی خود، از دوستان، همکاران و چهره‌های گوناگون سینمای ایران یاد می‌کند. محور اصلی کتاب خاطرات متوسلانی است، اما جایگاه منصور سپهرنیا و گرشا رئوفی نیز در آن به‌روشنی دیده می‌شود؛ دو همراهی که سال‌ها در کنار او در فیلم‌های کمدی حضور داشتند.

درباره کتاب سه نفر بودیم

سه نفر بودیم در ابتدا قرار بود طرحی داستانی درباره یک بازیگر قدیمی باشد، اما در ادامه به مجموعه‌ای از گفت‌وگوهای مستند و خاطره‌محور تبدیل شد. این اثر نتیجه دوازده جلسه گفت‌وگو در پاییز ۱۳۸۷ است که روزهای جمعه برگزار شده‌اند. دو گفت‌وگوی دیگر با منصور سپهرنیا نیز در جریان سفر او به ایران انجام شده و در پایان کتاب آمده است.

ماجرای گروه سه‌نفره از حضور اتفاقی این سه جوان در فیلم طوفان در شهر ما به کارگردانی ساموئل خاچیکیان در سال ۱۳۳۶ آغاز شد. پس از آن، فیلم بی‌ستاره‌ها که طرح اولیه‌اش برای بازی این سه نفر نوشته شده بود، شروع دوره‌ای از همکاری مشترک آنان شد؛ دوره‌ای که شانزده سال ادامه یافت و با فیلم یک میلیونر و دو مفلس در سال ۱۳۵۱ به پایان رسید. کتاب با دنبال کردن این مسیر، تصویری از شکل‌گیری و تداوم یک همکاری ماندگار در سینمای کمدی ارائه می‌دهد.

هر یک از اعضای این گروه، نقش و شخصیت مشخصی در فیلم‌ها داشتند. منصور سپهرنیا بار کمدی و شوخی‌های نمایشی را بر عهده می‌گرفت، گرشا رئوفی بیشتر در نقش شخصیتی خودخواه و منفعت‌طلب ظاهر می‌شد و محمد متوسلانی معمولاً چهره‌ای خیرخواه و مغز متفکر گروه بود. همین تفاوت‌ها، در کنار همکاری طولانی آنان، به فیلم‌هایشان هویتی قابل تشخیص می‌داد. متوسلانی همچنین کارگردانی شماری از این فیلم‌ها را بر عهده داشت و پس از انقلاب نیز بازیگری و کارگردانی را ادامه داد.

این کتاب فقط خاطرات یک پیشکسوت سینما نیست؛ روایتی از تغییرات، تجربه‌ها و فراز و نشیب‌های سینمای ایران نیز به شمار می‌آید. اشاره به چهره‌های اثرگذار، بازگویی تجربه‌های پشت صحنه و توضیح مسیر کاری متوسلانی، خواننده را با بخشی از تاریخ سینمای ایران همراه می‌کند. یادداشت فرخنده آقائی در آغاز کتاب و مقدمه محسن بیگ‌آقا درباره سینمای کمدی ایران و جایگاه این گروه سه‌نفره، زمینه‌ای برای ورود دقیق‌تر به متن گفت‌وگوها فراهم می‌کنند. یادداشت کوتاه متوسلانی درباره گرشا رئوفی نیز بُعدی یادمانی به کتاب می‌بخشد.

نویسنده کتاب سه نفر بودیم

فرخنده آقائی در سه نفر بودیم با رویکردی گفت‌وگومحور به سراغ خاطرات محمد متوسلانی رفته است. او به‌جای آنکه روایت را به شرحی یک‌سویه محدود کند، امکان می‌دهد تجربه‌های شخصی، خاطرات کاری و نگاه متوسلانی به سینما در قالب گفت‌وگویی طولانی شکل بگیرد. این شیوه، متن را به روایت شفاهی نزدیک می‌کند و به خواننده اجازه می‌دهد مسیر زندگی و فعالیت هنری متوسلانی را از زبان خودش دنبال کند.

تمرکز آقائی بر خاطرات متوسلانی، در کنار توجه به سپهرنیا و رئوفی، باعث شده کتاب تنها به زندگی یک فرد نپردازد؛ بلکه تصویری از یک همکاری گروهی و جایگاه آن در سینمای کمدی ایران بسازد. نتیجه، اثری است که هم ارزش خاطره‌نگارانه دارد و هم برای شناخت بخشی از تاریخ سینمای ایران قابل توجه است.

خرید کتاب سه نفر بودیم به چه کسانی پیشنهاد می‌شود؟

اگر به سینمای ایران، تاریخ سینمای کمدی و خاطرات هنرمندان علاقه دارید، سه نفر بودیم می‌تواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب به‌ویژه برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند درباره گروه سه‌نفره متوسلانی، سپهرنیا و رئوفی، سال‌های همکاری آنان و نقششان در شکل‌گیری بخشی از فیلم‌های کمدی ایران بیشتر بدانند.

این اثر برای کسانی مناسب است که روایت‌های مستند و گفت‌وگومحور را به زندگی‌نامه‌های رسمی ترجیح می‌دهند. از آن انتظار داستانی تخیلی نداشته باشید؛ با کتابی روبه‌رو هستید که بر خاطره، تجربه شخصی، گفت‌وگو و بازخوانی گذشته سینما تکیه دارد. اگر دوست دارید در کنار آشنایی با مسیر حرفه‌ای محمد متوسلانی، نام‌ها، تجربه‌ها و فضای کاری بخشی از سینمای ایران را دنبال کنید، این کتاب می‌تواند مطالعه‌ای خواندنی و راهگشا برایتان باشد.