نان سنگک اثر فریده فرجام
معرفی کتاب نان سنگک: نمایشنامه
گاهی یک مأموریت ساده، مانند خریدن نان در نیمهشب، به آغاز زنجیرهای از پرسشها و نگرانیها تبدیل میشود. کتاب نان سنگک: نمایشنامه نوشته فریده فرجام، ماجرای کامی دوازدهسالهای است که مادرش او را برای خرید نان سنگک میفرستد؛ اما کامی بازنمیگردد و غیبت او فضای نمایش را با اضطراب و ابهام همراه میکند.
این نمایشنامه از موقعیتی روزمره شروع میکند، اما خیلی زود مخاطب را در برابر حادثهای نگرانکننده قرار میدهد. رفتوآمد شخصیتها، پرسش درباره سرنوشت کامی و نشانههایی که از درگیری احتمالی خبر میدهند، کنجکاوی خواننده را برمیانگیزد. عنوان اثر نیز از همان اتفاق سادهای میآید که داستان را به حرکت درمیآورد: رفتن پسری کمسنوسال برای خرید نان و بازنگشتن او.
درباره کتاب نان سنگک: نمایشنامه
کامی دوازده سال دارد و در زمانی نامتعارف، نیمهشب، از خانه بیرون میرود تا نان سنگک تهیه کند. پس از آنکه بازنمیگردد، نگرانی جای انتظار معمولی را میگیرد. گفتوگوهایی درباره کامی، درِ قفلشده، صدای احتمالی خواببودن و لکههای خون، موقعیتی پرتنش میسازند؛ موقعیتی که در آن شخصیتها میکوشند از نشانههای پراکنده سر دربیاورند.
نمایشنامه بر پایه گفتوگو و واکنش شخصیتها پیش میرود. پرسشهای کوتاه و پاسخهای ناتمام، به فضای اثر حالتی فوری و زنده میدهند؛ گویی مخاطب همزمان با شخصیتها از اتفاقی نگرانکننده باخبر میشود و باید معنای هر نشانه را دنبال کند. در این میان، نامهایی مانند جواد آقا و اوا در گفتوگوها شنیده میشوند و حضور همسایهها نیز بر گستردهشدن خبر و نگرانی تأکید دارد.
یکی از ویژگیهای مهم اثر، تبدیل یک موضوع آشنا به مسئلهای پرابهام است. نان، که در زندگی روزمره حضوری معمولی دارد، در اینجا با غیبت یک کودک، ترس و انتظار پیوند میخورد. همین تضاد میان سادگی آغاز ماجرا و اضطراب ادامه آن، خواننده را وادار میکند با دقت بیشتری به رفتارها، صداها و حرفهای شخصیتها توجه کند.
نان سنگک: نمایشنامه برای مخاطبی که از نمایشهای کوتاه و حادثهمحور لذت میبرد، تجربهای مبتنی بر تعلیق و پیگیری سرنخها فراهم میکند. اثر بهجای آنکه همهچیز را از ابتدا توضیح دهد، مخاطب را در فضای پرسش قرار میدهد: کامی کجاست؟ چه اتفاقی افتاده است؟ و نشانههایی که دیگران میبینند، چه معنایی دارند؟ جذابیت نمایش در همین انتظار و ابهام شکل میگیرد.
با این حال، کتاب فقط درباره گمشدن یک پسر نیست؛ بلکه درباره واکنش آدمها در برابر خبری نگرانکننده نیز هست. نگرانی مادر، جستوجوی اطرافیان و خبرهایی که میان همسایهها میپیچد، بخش مهمی از فضای نمایشی را میسازد. خواننده باید انتظار داشته باشد با اثری روبهرو شود که بر گفتوگو، حادثه و شکلگیری تدریجی اضطراب استوار است، نه روایتی طولانی با توضیحات گسترده.
نویسنده کتاب نان سنگک: نمایشنامه
فریده فرجام نویسنده، نمایشنامهنویس، شاعر و نویسنده آثار کودکان و بزرگسالان ایرانی است. او در تهران به دنیا آمد، تحصیلات دبیرستانی خود را در تهران و پاریس به پایان رساند و در دانشگاه، زبان و ادبیات فرانسه خواند. علاقه او به تئاتر نیز در دوران تحصیل دنبال شد و در کلاس تئاتر، جایزه نخست بازیگری را دریافت کرد.
فرجام از نخستین زنانی است که در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی به نوشتن نمایشنامه پرداخت. در کارنامه او نمایشنامههایی مانند عروس، خانه بی بزرگتر و هوای مقوایی دیده میشود؛ آثاری که برخی از آنها به اجرا نیز درآمدهاند. او در کنار نمایشنامهنویسی، داستان کوتاه و شعر نوشته و برای کودکان نیز آثاری مانند حسنی و زنجیر عمو زنجیرباف پدید آورده است.
توجه همزمان فریده فرجام به نمایش، ادبیات کودک و ادبیات بزرگسالان، در نگاه او به موقعیتهای انسانی و اهمیت روایتکردن مسائل جامعه بازتاب دارد. نان سنگک: نمایشنامه را میتوان در امتداد همین علاقه به تئاتر و ساختن موقعیتی دانست که از طریق گفتوگو و کنش شخصیتها، مخاطب را به دنبالکردن یک حادثه وادار میکند.
خرید کتاب نان سنگک: نمایشنامه به چه کسانی پیشنهاد میشود؟
اگر به نمایشنامههای فارسی، داستانهای پرتعلیق و موقعیتهایی علاقه دارید که از یک اتفاق ساده به بحرانی نگرانکننده میرسند، نان سنگک: نمایشنامه میتواند انتخابی مناسب برای شما باشد. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که از پیگیری سرنخها، شنیدن گفتوگوهای کوتاه و کشف تدریجی فضای حادثه لذت میبرند.
این اثر همچنین برای علاقهمندان به آثار فریده فرجام و کسانی پیشنهاد میشود که میخواهند با بخشی از تجربه نمایشنامهنویسی زنان ایرانی آشنا شوند. اگر به متنهایی با محوریت کودک، نگرانی خانوادگی، خبرهای مبهم و واکنش جمعی آدمها علاقهمندید، هنگام خرید این نمایشنامه باید انتظار فضایی فشرده، گفتوگومحور و پرسشبرانگیز را داشته باشید.
